Tweetweekoverzicht week 9 2019: Auteursrecht op AI werken, YouTube filterproblemen en het einde van Readr

Elke week maak ik een tweetweekoverzicht waarin ik alsnog stil sta bij nieuws en interessante ontwikkelingen waar ik wel over getwitterd heb maar waar ik (nog) geen blogpost aan heb gewijd.

Wie heeft auteursrecht als een AI de krant schrijft?

Ik ben simpelweg gefascineerd door de vraag hoe je bepaalde wetten kunt volhouden als de techniek maar steeds verder en verder gaat. Hoe pas je strafrecht toe bij cybercrime bijvoorbeeld maar vooral, hoe werkt het intellectueel eigendomsrecht nog als foto’s, teksten en wellicht zelfs complete boeken of films straks niet meer door mensen worden gemaakt?

Het is de hoofdreden waarom die reeks rechtszaken over die apenselfie – een kuifmakaak maakte een selfie met de apparatuur van een fotograaf en er ontstond een juridische discussie over wie het auteursrecht op die foto had – zo interessant was. Nou ja, dat en het feit dat er hele volksstammen zijn die vinden dat de aap het auteursrecht had en gecompenseerd had moeten worden voor het gebruik van die foto.

Uiteindelijk was deze zaak juridisch niet spannend want het uitgangspunt van de wetgeving is simpelweg dat alleen mensen auteursrecht kunnen hebben maar je houdt een steeds schimmiger worden grijs gebied over wie er dan eigenaarschap kan claimen over werken die niet door mensen gemaakt zijn.

Hoeveel foto’s worden er tegenwoordig niet door automatische (bewakings)camera’s gemaakt? Of door drones? Of door satellieten in het geval van NASA bijvoorbeeld? In veel gevallen worden die niet bediend door mensen maar zijn apparaten geprogrammeerd om op basis van bepaalde criteria zelf foto’s te maken. En als er dan een prachtig plaatje tussen zit met commerciële waarde? Is het dan vrij van auteursrecht of mag iemand er geld voor vragen en eigenaarschap claimen?

Over programmeren gesproken … de krant The Guardian gebruikte een AI systeem om een artikel te (laten) schrijven over hoe AI’s artikelen kunnen schrijven en publiceerde dat in hun krant als onderdeel van een groter artikel dat door een journalist geschreven was. Waarna een discussie op Twitter ontstond over wie dan de rechthebbende van die tekst was.

Het zal in dit geval al snel worden toegewezen aan de journalist die het overkoepelende stuk schreef maar ik denk niet dat die journalist voor de tekst van de AI betaald heeft gekregen. En het is een voorbode van discussies die de komende jaren vaker gevoerd zullen gaan worden en extreem waarschijnlijk nog wel in de rechtbank gaan eindigen: zijn er rechthebbenden bij werken die door AI’s of algoritmen geproduceerd zijn? Of worden foto’s en teksten meer gezien als data waar ook niet per definitie auteursrecht op zit en is het meer een kwestie van (financiële) afspraken maken over het gebruik ervan?

Bijna 35 jaar geleden verscheen er al een artikel dat een antwoord gaf op de bovenstaande vraag – het eigenaarschap zit bij de gebruiker of programmeur van het apparaat dat het werk maakt – maar het zal zonder twijfel niet klakkeloos als leidraad in uitspraken worden overgenomen. Daarvoor zijn de belangen veel te groot.

‘Grappig’ genoeg laat NASA trouwens zien hoe het ook zonder discussies kan want ze publiceren (en delen) ruimtefoto’s allemaal vrijelijk met de rest van de wereld. Dat is dan toch extra mooi, nietwaar?

YouTube filterproblemen

YouTube ligt nogal onder vuur de laatste weken. Al jarenlang zorgen de automatische filters van YouTube voor ongewenst verwijderen van filmpjes en zelfs hele kanalen omdat er iets geconstateerd wordt wat er helemaal niet blijkt te zijn. Maar blijft dat allemaal een beetje onder de radar vliegen omdat, laten we eerlijk zijn, we het vooral en alleen belangrijk vinden als het ons zelf zou overkomen.

Maar enkele zaken trokken flink de aandacht van de media de afgelopen week. Eerst verwijderde YouTube een aantal Pokemon YouTube kanalen omdat hun filters de video’s bestempelde als mogelijke kinderporno. Vervolgens kwam er een rel omdat op YouTube Kids (de sterk gefilterde versie voor kinderen) video’s te vinden waren die kinderen uitlegde hoe ze o.a. zelfmoord konden plegen.

En daarna kreeg YouTube echt problemen omdat een vlogger ontdekt had -en op zijn kanaal uitlegde – hoe pedofielen video’s op YouTube markeerden in de comments voor elkaar en dat het algoritme van YouTube dan doodleuk dat soort video’s ging aanbevelen. Die rel was zo groot dat sponsors zich terugtrokken en YouTube overhaast ALLE mogelijkheden voor comments uitzette als er een kind te zien is in een video:

Voor de goede orde, ik denk niet dat YouTube hier iets te verwijten valt want zolang er systemen zijn, zullen er ook mensen zijn die er misbruik van maken. Het blindelings vertrouwen op geautomatiseerde systemen, filters en andere censuurtools echter, dat blijkt een gigantisch probleem te zijn en gaat alleen maar erger worden vrees ik. Waarbij de kuur wel eens erger dan de kwaal kan zijn.

Onder het mom van potentieel gebruik van de comments door pedofielen zijn nu MILJOENEN video’s met kinderen geblokkeerd van de mogelijkheid om een reactie achter te laten. Ongeacht hoe serieus de aanleiding is, is dit een keuze die je door een internetplatform voor jouw content wilt laten maken? Gebaseerd op de angst voor verlies van inkomsten?

Einde van Readr

Bijna 2,5 jaar geleden werd Readr aangekondigd en ingevoerd, zag ik in mijn eigen tweetweekoverzicht van week 47 2016 terug. Het had een combinatie moeten zijn van een klantenkaart en een eigen variant van de Bol app waarbij je suggesties voor nieuwe aankopen zou krijgen, gebaseerd op je interesses en koopgedrag (van boeken). Dat vond ik destijds al niet heel aantrekkelijk klinken want ik hoef niet geprofileerd te worden door mijn lokale boekhandel, thank you very much.

Ik ben het daarna ook nooit meer tegengekomen in welke boekhandel dan ook en dat gebrek aan succes zal de aanleiding zijn geweest voor het besluit er de stekker uit te trekken. Boekblad meldt, achter een slotje, dat niet alle boekverkopers Readr een goed idee vinden en tja, ik snap hem ook niet helemaal. Er zullen vast mensen zijn die in 2019 ervoor kiezen om hun boekaankopen bij alleen hun lokale boekwinkel te doen maar aangezien boekaanbevelingen op zoveel andere sites goed (beter) wordt gedaan zie ik de toegevoegde waarde van een Readr ook niet. Enfin, Readr blijft tot april nog in de lucht voor degenen die het wel gebruiken.

En verder nog …

Een opening in je betaalmuur maken als er wordt gelinkt vanuit Twitter naar de content. Interessante constructie!

De Slegte opent opnieuw een vestiging in Amsterdam aan de Vijzelstraat. Die gaat definitief op de lijst voor een toekomstig boekenplog!

Een WordPress plugin waarmee losse artikelen, middels blockchaintechnologie, verkocht kunnen worden. Wie wil testen om te betalen voor de tweetweekoverzichten? ;-)

Gisteren schreef ik over de Bibliotheek Deventer maar ze zijn ook genomineerd voor de Beste Bibliotheek verkiezing van 2019. Net als dbieb Leeuwarden, Bibliotheek Harderwijk, Bibliotheek Losser, Bibliotheek Vught en Theek 5 Dongen.

Als jouw favoriete beste bibliotheek hier tussen zit, vergeet dan niet te stemmen!

#

Raymond Snijders

Sinds 1995 houdt Raymond zich bezig met de combinatie van ICT, bibliotheken en onderwijs vanuit het perspectief van (vooral) de bibliotheek en informatievoorziening. Thans is hij werkzaam bij de Hogeschool Windesheim als senior informatiebemiddelaar en houdt hij zich bezig met de digitale bibliotheek, contentlicenties, ebooks en auteursrecht. Over deze onderwerpen en de impact die ze (kunnen) hebben op het onderwijs en bibliotheken blogt hij sinds 2006 op zijn Vakblog. In 2013 won hij de Victorine van Schaickprijs voor zijn blog.

Comments (2) Write a comment

Leave a Reply

Required fields are marked *.


This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

  • © 2006- 2019 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en duizenden liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top