Tweetweekoverzicht week 26 2019: Muziekindustrie vs muziekstreamripping sites, bijzonder auteursrecht en Bookaroo voor al je boeken?

Elke week maak ik een tweetweekoverzicht waarin ik alsnog stil sta bij nieuws en interessante ontwikkelingen waar ik wel over getwitterd heb maar waar ik (nog) geen blogpost aan heb gewijd.

Heb ik iets gemist? Of ben je wat interessants tegen gekomen? Stuur me dan een mail of tweet en dan neem ik het op in het (volgende) tweetweekoverzicht.

Weer een stream-ripping dienst gesloten

De (internationale) muziekorganisaties zijn al jaren bezig met het ‘bestrijden’ van websites en diensten waarmee audio bestanden geript kunnen worden van videostreams. Met name converteersites die mp3’s maken van YouTube filmpjes moeten het hier ontgelden en de muziekorganisaties hebben er al diverse weten te sluiten. Zoals bijvoorbeeld YouTube2mp3.

Nu is Convert2MP3 aan de beurt want daar voert de RIAA ook al sinds 2017 een juridische strijd tegen en de IFPI (brancheorganisatie voor de muziekopname industrie) kondigde afgelopen week aan dat Convert2MP3 de handdoek in de ring heeft gegooid als gevolg van een schikking.

Ik houd hier een dubbel gevoel bij want hoewel het formeel – overduidelijk – altijd gaat om inbreuken op het auteursrecht als een stream wordt omgezet naar een mp3, vind ik het belachelijk dat het zo in het illegale sfeertje wordt neergezet.

Dat de muziekindustrie het onwenselijk vindt dat mensen “gratis” muziek kunnen blijven luisteren door muziekstreams te rippen naar mp3’s snap ik helemaal. Maar ik vind het onwenselijk dat de muziekindustrie kan bepalen dat ik niet meer naar veel soorten muziek kan luisteren tenzij ik een afspeellijst van streams ga zitten maken. YouTube muziekvideo’s doen het heel slecht op mijn, toegegeven al wat oudere, mp3 speler en als de mogelijkheid niet geboden wordt door diezelfde muziekindustrie om de muziek als mp3 aan te schaffen, dan zie ik geen kwaad in het rippen van een stream.

Zoals in bijna alle gevallen waar een entertainmentindustrie met copyright aan het schermen is zou de uitdaging moeten zijn om het legale aanbod uitgebreid, aantrekkelijk en toegankelijk genoeg te maken zodat de noodzaak om het illegaal te doen verdwijnt. En ja, degenen die niet willen betalen zullen een illegale oplossing zoeken (en vinden). Maar daar krijg je toch geen geld uit door achter die illegale tools aan te gaan … die zijn er immers in overvloed en zullen er altijd blijven.

Bijzonder auteursrecht

Als ik auteursrecht uitleg aan studenten dan maak ik dankbaar gebruik van de talloze (en ik bedoel ook echt talloze) voorbeelden van celebrities op Instagram die een geheel eigen interpretatie hebben van hoe auteursrecht werkt. Ik heb een lange rij van voorbeelden van beroemde mensen die foto’s van zichzelf op Instagram posten … en daarna vervolgens in de problemen kwamen met de fotograaf die het prachtige kiekje geschoten heeft.

Het onbegrip is altijd groot want hoe kunnen ze nou inbreuk maken op het auteursrecht van de fotograaf TERWIJL ZE ZELF OP DE FOTO STAAN? Een korte en intensieve botsing met de realiteit later valt het kwartje dat het auteursrecht toch echt toekomt aan degene die de foto maakt, niet degene die afgebeeld wordt. Tenzij in opdracht gemaakt en tenzij er dus afspraken gemaakt zijn over dat auteursrecht.

Ik kan nu ook model Gigi Hadid aan mijn lijstje met voorbeelden toevoegen. Niet omdat ze zo bekend is – ik had nog nooit van haar gehoord maar enfin – maar omdat ze een nieuw hoofdstuk opent in de discussie over dat auteursrecht.

Hadid werd in januari aangeklaagd door een agentschap die claimde dat het model 1 van hun foto’s, waar ze op afgebeeld was, op haar Instagram had geplaatst zonder toestemming. Ze was bepaald niet de eerste en ze gaat niet de laatste zijn die een dergelijke claim om de oren krijgt.

Waar ze nu wel de eerste in is, is in het argument dat ze aanvoert in een poging om de claim bij de rechter van tafel te krijgen: het gebruik van de foto zou onder fair use vallen omdat ze poseerde voor de foto en op die manier dus bijdraagt aan de kenmerken van de foto die door de auteursrechtwetgeving wordt beschermd. Het was niet de fotograaf die bepaalde hoe de foto eruit kwam te zien maar zij zelf. Oftewel, ze beschouwt zichzelf als mede-rechthebbende.

Het zou in het Europees recht niet ver komen als argument omdat we hier geen fair use bepaling kennen maar door te wijzen op het niet-commerciële doel van haar gebruik van de foto op Instagram waar ze actief voor poseerde (versus het overduidelijke commerciële doel dat de fotograaf had met het maken ervan) is het niet geheel denkbeeldig dat er een andere uitspraak komt bij de Amerikaanse rechter. We zullen het zien …

Bookaroo voor al je boeken?

Afgelopen week zag ik, ouderwets bijna, een discussie op Twitter naar aanleiding van een artikel in de Volkskrant over Bookaroo. Bookaroo is een website die volgende week, 3 juli om precies te zijn, lanceert en die inspeelt op de wens/het sentiment /de behoefte van mensen om hun plaatselijke boekhandel te steunen als je boeken koopt. In plaats van gemakkelijk en effectief via Bol te bestellen zeg maar.

Het achterliggende idee is simpel: maak nou eens één website waar mensen boeken kunnen bestellen en die dan geleverd worden door jouw lokale boekhandel. In plaats van op zoek te moeten gaan naar de website van je boekhandel – die er lang niet altijd is – en dan maar te hopen dat ze jouw boek net op voorraad hebben.

Bookaroo beoogt precies dat te gaan doen. De initiatiefnemers hebben ervaring vanuit uitgeverij Das Mag en liepen in het verleden al tegen de strikte voorwaarden, regeltjes en commissies aan die Bol eist voor het verkopen van boeken en zien ruimte om boeken aan consumenten te verkopen waarbij ze gebruik maken van deelnemende lokale boekhandels.

De lezer gaat naar bookaroo.nl en doet zijn bestelling. Bookaroo zet die bestelling vervolgens uit bij de dichtstbijzijnde boekhandel. Als die niet binnen een bepaalde tijd reageert, wordt de cirkel van boekhandels die de order in behandeling kunnen nemen, vergroot. Heeft vóór middernacht geen enkele boekhandel laten weten dat hij het boek op voorraad heeft, dan gaat de bestelling naar CB in Culemborg, die het vanuit het magazijn naar de klant stuurt.

Het lijkt heel erg op het systeem van interbibliothecair leenverkeer in Nederland: als leners een aanvraag voor een boek plaatsen dat niet in de eigen collectie is wordt die uitgezet in een netwerk van leverende bibliotheken totdat er eentje is die het kan leveren.

Hoewel ik het een erg sympathiek idee vind ben ik er echter totaal niet van overtuigd dat het een werkbaar concept is. Ik beschouw mezelf als een groot liefhebber van boekwinkels maar het sentiment dat je per se je plaatselijke boekhandel moet steunen als je boeken koopt deel ik toch echt niet. Het is geen museum of bibliotheek met een culturele of educatieve taak maar een commercieel bedrijf dat de uitdaging heeft om in verschuivende markten en met verschuivende interesses van klanten relevant te blijven. En leunen op sentiment dat je boeken bij een boekhandel behoort te kopen levert je dezelfde doelgroep op als die mensen die nog steeds LP’s kopen in platenzaken.

En ook al zou dat sentiment wel wat kunnen opleveren dan denk ik nog dat de boekhandels er zelf niks mee opschieten. Alle deelnemende boekhandels bij Bookaroo zijn, net als de deelnemende bibliotheken in het IBL systeem, simpelweg onzichtbare leveranciers van dat bestelde boek. Boekhandels zijn alleen magazijnen in het Bookaroo-stelsel die wel of niet een boek op voorraad hebben. Heeft jouw lokale boekhandel jouw bestelling niet? Dan gaat die naar een compleet andere boekhandel die in een andere plaats of provincie ligt. Of dus naar het CB die gegarandeerd alle boeken op voorraad heeft liggen.

De kans dat een door mij besteld boek ook daadwerkelijk rechtstreeks afkomstig is van een boekhandel in Deventer is klein. En wat die boekhandel er mee opschiet als dat wel het geval is ontgaat me echt volledig. Nee, Bookaroo verkoopt heel slim een goed gevoel aan boekenkopers maar ook aan boekverkopers die al lang blij zijn dat er concurrentie met Bol kan zijn.

Terwijl de vraag eigenlijk zou moeten zijn hoe het zo ver heeft kunnen komen dat Bol zo veel effectiever de online boekenverkoop heeft weten te organiseren. Waarom kan Bol wel een gigantisch aanbod van (tweedehands) boeken aanbieden die binnen een dag thuisbezorgd worden en hebben de boekhandels nooit de handen ineen geslagen om tien jaar geleden zelf met iets als Bookaroo te komen? Het antwoord is dat boekhandels als geheel onvoldoende naar online verkoop gekeken hebben waardoor Bol nu de spelregels bepaalt.

Ik hoop oprecht dat Bookaroo een succes wordt maar het is niet voor mij bedoeld. Ik koop een product als ik een boek koop en dat wil ik snel en gemakkelijk kunnen doen. Het is een zakelijke transactie, geen emotionele. Ja, ik wil boekwinkels behouden maar die verantwoordelijkheid ligt toch echt bij de winkels zelf om een nieuwe/veranderende doelgroep aan te spreken en te blijven innoveren. Ik ben heel gemakkelijk te motiveren om naar een boekwinkel te gaan maar ik moet wel een reden hebben die verder gaat dan het sentiment alleen. En die opweegt tegen het enorme gemak dat een partij als Bol nou eenmaal biedt.

#

Raymond Snijders

Sinds 1995 houdt Raymond zich bezig met de combinatie van ICT, bibliotheken en onderwijs vanuit het perspectief van (vooral) de bibliotheek en informatievoorziening. Thans is hij werkzaam bij de Hogeschool Windesheim als senior informatiebemiddelaar en houdt hij zich bezig met de digitale bibliotheek, contentlicenties, ebooks en auteursrecht. Over deze onderwerpen en de impact die ze (kunnen) hebben op het onderwijs en bibliotheken blogt hij sinds 2006 op zijn Vakblog. In 2013 won hij de Victorine van Schaickprijs voor zijn blog.

Leave a Reply

Required fields are marked *.


This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

  • © 2006- 2019 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en duizenden liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top