Juridische kwesties: Internetconsultatie nieuwe EU auteursrechtenrichtlijn

De overheid publiceerde voor de zomervakantie een concept-implementatiewetsvoorstel dat de vernieuwde EU-auteursrechtenrichtlijn moet verwerken in de Nederlandse wetgeving. In juli en augustus konden het publiek en belangenorganisaties hierop reageren in een internetconsultatie. Wat is hier uitgekomen?

Op 17 mei werd de definitieve tekst van de nieuwe EU-richtlijn inzake auteursrechten en naburige rechten in de digitale eengemaakte markt officieel gepubliceerd. Deze richtlijn moet beter rekening houden met de nieuwe soorten gebruik die digitale technologieën nu mogelijk maken.

Behalve de veelbediscussieerde bescherming van online perspublicaties en het niet meer vrijelijk kunnen uploaden van content naar bijvoorbeeld YouTube (uploadfilter), zijn in de richtlijn ook aangepaste en nieuwe uitzonderingen te vinden. Denk daarbij aan uitzonderingen voor tekst- en datamining, onderwijsdoeleinden en voor behoud van het cultureel erfgoed. Verder introduceert de richtlijn eindelijk maatregelen om collectieve licentieverlening mogelijk te maken, zodat erfgoedinstellingen de rechten kunnen gaan regelen zonder elke individuele rechthebbende op te hoeven sporen.

Van richtlijn naar wet

Hoewel de richtlijn duidelijke doelstellingen geeft, worden deze niet concreet als wetgeving geformuleerd. Dat is namelijk aan de lidstaten zelf. Tot 7 juni 2021 hebben ze de tijd hebben om hun eigen auteursrechtwetgeving aan te passen in overleg met betrokken partijen.

In Nederland heeft de overheid dit vlot opgepakt: op 2 juli lag al het implementatievoorstel klaar die de richtlijn verwerkt met (beoogde) wijzigingen in de Auteurswet, de Wet op de naburige rechten en de Databankenwet.

Dit implementatievoorstel is, inclusief een Memorie van toelichting, gepubliceerd op www.internetconsultatie.nl/auteursrecht. Tot 2 september kon iedereen reageren.

De reacties

Zoals je zou verwachten bij een voorstel waarin meerdere grote en gespecialiseerde onderwerpen aan bod komen, zijn de 57 reacties heel divers. Van een korte repliek met weinig of geen onderbouwde argumentatie door particulieren tot hele documenten waar uitgebreid ingegaan wordt op bijna alle aspecten die in het implementatiewetsvoorstel genoemd worden.

Een aantal Nederlandse erfgoedinstellingen, bibliotheken en archieven hebben een gezamenlijke reactie ingediend. Hierin stellen ze onder andere vragen over de reikwijdte, randvoorwaarden en beveiligingsmaatregelen van de nieuwe tekst- en datamininguitzonderingen. Tevredenheid is er alom over de nieuwe, dwingende, preserveringsexceptie, al blijft er nog wel één vraag staan: is het straks ook wettelijk mogelijk om hard- en software te emuleren om bijvoorbeeld games en websites toegankelijk te houden? Ook zijn de erfgoedinstellingen blij met de invoering van een wettelijke basis voor Extended Collective Licensing, waarbij via één rechtenorganisatie de auteursrechten voor bijvoorbeeld digitalisering van foto’s in één overeenkomst geregeld kan worden in plaats van alle individuele rechthebbenden op te moeten sporen. Benadrukt wordt wel dat er nog veel geregeld moet worden om dit in de praktijk te laten werken.

Eén onderdeel van de richtlijn blijkt echter onderbelicht te blijven in het implementatiewetsvoorstel – en dat was voor ondergetekende reden om zelf ook een uitgebreide reactie in te dienen namens het Netwerk Auteursrechten Informatiepunten-hbo. De onderwijsexceptie wordt namelijk weliswaar een klein beetje aangepast, maar de vele problemen uit de praktijk van de afgelopen jaren worden er niet mee opgelost.

Theorie en praktijk

Dat nobele doelstellingen en wetgeving niet (altijd) aansluiten op de praktijk is de beste samenvatting van alle reacties. De rode draad is dan ook het aanbod van de indieners om betrokken te worden in de stakeholderdialogen die het ministerie van Justitie en Veiligheid kan organiseren naar aanleiding van alle inhoudelijke feedback. Zodat de belangen van zowel rechthebbenden als die van de gebruikers van hun werken ook daadwerkelijk in balans kunnen worden gebracht. En dat het ook in de praktijk beter gaat werken voor iedereen.

Want daar was het tenslotte allemaal om te doen.

Deze Juridische kwesties is ook gepubliceerd in IP 7 (2019).

#

Raymond Snijders

Sinds 1995 houdt Raymond zich bezig met de combinatie van ICT, bibliotheken en onderwijs vanuit het perspectief van (vooral) de bibliotheek en informatievoorziening. Thans is hij werkzaam bij de Hogeschool Windesheim als senior informatiebemiddelaar en houdt hij zich bezig met de digitale bibliotheek, contentlicenties, ebooks en auteursrecht. Over deze onderwerpen en de impact die ze (kunnen) hebben op het onderwijs en bibliotheken blogt hij sinds 2006 op zijn Vakblog. In 2013 won hij de Victorine van Schaickprijs voor zijn blog.

Leave a Reply

Required fields are marked *.


This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

  • © 2006- 2019 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en duizenden liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top