victorines victorine van schaick

Over de Victorines en publiceren in het informatie- en bibliotheekvak (inclusief oproep)

Zouden (aankomende) bibliothecarissen, informatiespecialisten, documentalisten en al die andere duizenden informatieprofessionals in Nederland te bescheiden zijn? Wat weerhoudt ze om over hun vakgebied te schrijven? Dat zijn vragen waar ik jaarlijks aan herinnerd word als ik weer de oproep voorbij zie komen voor de Victorines (of de Victorine van Schaickfonds prijzen zoals ze vroeger heetten).

Sinds 1978 looft het Victorine van Schaickfonds | KNVI jaarlijks de Victorines uit. Met de prijzen willen we publicaties en vernieuwing in het informatievak stimuleren.

Je maakt kans op een van deze prijzen als je recent een bijdrage hebt geleverd aan de innovatie van het informatievak in de ruimste zin van het woord. Dat kan een artikel, presentatie, website, blog of andere publicatie zijn, maar ook een bijzonder en vernieuwend initiatief. Je bent erin geslaagd aan het vak van informatieprofessional nieuwe vorm, betekenis of inhoud te geven. En dan gaat het niet alleen om academische maar juist ook om tastbare, misschien wel alledaagse resultaten. Een studie naar de rol van de informatieprofessional in 2040 of naar het archiveren van born-digital content, het ontwikkelen van een app voor optimale kennisuitwisseling, of bijvoorbeeld ontwikkelingen rondom open access, linked data, sociale media en innovaties voor specifieke doelgroepen zoals kinderen, studenten, mensen met leesproblemen, vluchtelingen en ouderen.

Het blijkt namelijk geen sinecure te zijn voor het Victorine van Schaickfonds om inzendingen te krijgen voor de drie Victorines voor beste publicatie, het meest innovatieve initiatief op het vakgebied van de informatieprofessional en de beste scriptie. En dat terwijl de prijzen – en de daarmee gepaard gaande erkenning – toch aanzienlijk zijn. De Victorine voor de beste publicatie bestaat uit € 2000,- en de Victorine van Schaick Penning, de Victorine voor het meest innovatieve initiatief is goed voor € 1500,- en als je de Victorine voor de beste scriptie in de wacht sleept levert dat € 1000,- op.

Publish or perish?

Nou vertel ik vermoedelijk niets nieuws als ik constateer dat we in Nederland geen publicatiecultuur hebben onder de informatieprofessionals. Dat heeft voor een deel te maken met het ontbreken van een academische opleiding voor bibliothecarissen en informatieprofessionals waardoor ook de ‘noodzaak’ om over ontwikkelingen in het vak te publiceren minder aanwezig is. Met afgunst bekijk ik al jarenlang hoe er in de vele landen om ons heen gepubliceerd wordt door (academische) collega’s die het heel vanzelfsprekend vinden om hun expertise, inzichten en meningen te delen met anderen.

Maar het ontbreken van een academische en onderzoekscultuur onder bibliothecarissen en informatieprofessionals kan nooit de enige reden zijn. Het moet, mijns inziens, ook te maken hebben met hoe die duizenden collega’s zelf naar hun vak kijken en daar invulling aan geven. Natuurlijk, lang niet iedereen voelt de behoefte (of is in staat) om in vakbladen, vakverenigingen of zelfs maar op social media of blogs hun kennis en ervaringen te delen. Maar als je ziet hoeveel collega’s wel die moeite nemen, hoeveel collega’s dat juist als een belangrijk deel van hun vak beschouwen, dan stemt mij dat niet tot optimisme.

En dat terwijl het gemakkelijker dan ooit is geworden om te publiceren. Er zijn gelukkig nog steeds een paar prachtige vakbladen voor onze sector die graag bijdragen over alle mogelijke onderwerpen zouden willen opnemen in hun volgende nummers. Wil je zelf een boek schrijven ipv andermans boeken in de kast zetten? Daar zijn nog steeds uitgevers voor te vinden en als je ze niet kunt vinden kan het tegenwoordig heel gemakkelijk in eigen beheer.

Over eigen beheer gesproken, het kan nog veel laagdrempeliger door simpelweg op Twitter, Facebook of een blog jouw ideeën te delen. Publiceren en kennis delen kan op alle mogelijke manieren en ik denk – nee, ik weet, dat informatieprofessionals in Nederland behalve een verplichting naar de eigen organisaties ook een verplichting naar hun collega’s buiten die eigen muren zouden moeten voelen. En zich trots zouden moeten voelen op het werk dat ze kunnen en mogen doen.

Doe het zelf of zoek het op bij anderen

Ik heb makkelijk praten, hoor ik je zeggen. Ik vind het heerlijk om te schrijven en maak daarom ook graag de tijd ervoor. En de kans is groot dat schrijven niet jouw hobby is. Maar juist dan is het mooi dat we geen academische cultuur hebben als informatieprofessionals want een kort artikel over die ene ontwikkeling in jouw bibliotheek of over iets waar jij enthousiast van wordt hoeft niet aan “strenge” eisen te voldoen. Het is slechts een middel om je enthousiasme te delen met anderen die (kunnen) begrijpen waar je het over hebt omdat het je vakgenoten zijn.

En andersom kun je dat ook zelf opzoeken en stimuleren bij anderen. Ja, je hebt collega’s in andere afdelingen in je eigen instelling maar van vakgenoten in andere instellingen, bedrijven, bibliotheken enzovoorts kun je waarschijnlijk nog veel meer leren. Vraag eens buiten de deur hoe vakgenoten tegen bepaalde ontwikkelingen aankijken, waar ze mee bezig zijn (geweest) en welke lessen zij geleerd hebben. Wie weet willen ze dat vervolgens ook wat breder delen en gaan we in de toekomst meer blogs of leuke stukjes in IP of Bibliotheekblad lezen.

Nomineer voor de (toekomstige) Victorines!

Wil je kans maken op de Victorines voor dit jaar? Dan moeten die publicaties en innovatieve initiatieven echter nu al gepubliceerd zijn. Inzendingen moeten na 31 december 2014 geschreven of ontwikkeld zijn. Voor bachelorscripties, master’s theses of proefschriften geldt dat deze na 31 december 2014 verdedigd of gewaardeerd moeten zijn.

Heb je dus zelf iets geschreven na 31 december 2014 of heb je een heel interessant artikel, boek, rapport, Facebook pagina of blog gelezen waarvan je vindt dat die wel een stukje erkenning verdient? Meldt het dan (met link of bijlage) voor 20 september a.s. bij de secretaris van het Victorine van Schaickfonds.

Ik had zelf het genoegen en de eer om in 2013 de Victorine te winnen voor de beste publicatie met dit blog. Dit jaar wordt de Victorine van Schaickpenning (een prachtige (zware!) bronzen penning) echter voor het laatst uitgereikt als onderdeel van de prijs voor beste publicatie. De penning heeft een ereplekje in mijn boekenkast gekregen en ik wil iedereen aanmoedigen om als leeuwen te vechten om dit laatste exemplaar te veroveren.

De jury bestaat uit het bestuur van het fonds (en daar maak ik sinds kort ook deel van uit) en ik denk dat ik namens dat bestuur kan zeggen heel benieuwd te zijn naar alle inzendingen. Hopelijk gaat het de komende jaren alleen maar verder groeien in aantallen als nog veel meer collega’s gaan publiceren. Op welke manier dan ook.

#

Bibliotheeknieuws (weer) voor iedereen

betaalmuur bibliotheekbladIets meer dan 9 maanden heeft het geduurd. Vorig jaar ging op 9 april Bibliotheekblad.nl – de website van en behorende bij het gelijknamige Bibliotheekblad – achter een inlogscherm. Voor zowel de artikelen uit het vaktijdschrift maar ook de nieuwsartikelen en de artikelen in de rubrieken die speciaal voor de site werden geschreven, moest je inloggen. Iets dat voorbehouden was aan de betalende abonnees.

Daar werd ik niet heel vrolijk van. Ook voor bibliothecarissen en informatiespecialisten is het bijhouden van vakliteratuur, het lezen van interessante artikelen en vooral het bijdragen aan en het delen ervan, niet vanzelfsprekend. Als je vervolgens geen reactie kunt achterlaten op de site en niet kunt verwijzen naar artikelen in mailtjes of sociale media, dan kun je je afvragen wat het nut nog is van een (vak)nieuwssite. Tenminste, ik vroeg me dat wel af.

De val van de Bibliotheekblad betaalmuur

bibliotheekblad bibliotheeknieuws
Waarschijnlijk zijn de reacties van vakgenoten, in combinatie met het overgaan van Bibliotheekblad naar een nieuwe uitgever – Uitgeverij IP die ook InformatieProfessional uitgeeft – redenen geweest om een einde te maken aan de noodzaak in te moeten loggen. Afgelopen week verscheen een melding dat de login verplichting zou gaan verdwijnen en aan het einde van de middag bleek dat vandaag ook inderdaad het geval te zijn.

bibliotheekblad bibliotheeknieuws
En dat betekent dat alle artikelen weer in te lezen zijn door iedereen die geïnteresseerd is in bibliotheeknieuws. Het betekent ook dat alle links die de afgelopen maand dood liepen weer normaal werken, zoals het artikel van Jan de Waal over het ebookplatform waar veel reacties en discussies onder te vinden zijn. Sowieso kunnen nu dus ook weer niet-abonnees reageren op de artikelen en werkt de RSS feed weer zoals het hoort.

Het mooie is dat het inlogscherm echt volledig verdwenen is en dat ook het archief met artikelen uit het blad nu voor iedereen open staat, wat voorheen niet het geval was. Helaas kun je niet bladeren door hele nummers maar moet je individuele artikelen zoeken op titel, trefwoorden of auteur. Gelukkig kun je wel kiezen om alle losse artikelen uit een specifiek nummer in één keer te vinden.

bibliotheekblad archief bibliotheeknieuws
Het zou nog fijner zijn als je makkelijk kon deeplinken naar de gevonden artikelen – de links zijn downloadlinks van de artikelen in PDF – maar het is al een fraaie stap vooruit dat de artikelen uit het archief na te lezen zijn zonder dat je op zoek moet naar de inloggegevens van het Bibliotheekblad-abonnement.

Ik begrijp heel goed dat elke uitgever (en elk tijdschrift) worstelt met het verdienmodel van papieren tijdschriften maar weiger te geloven dat het een goed idee is om betaalmuren te introduceren of nog erger, artikelen sowieso niet online te zetten. Zoals wetenschappelijke uitgevers het roer om moeten gooien met Open Access artikelen, zullen ook uitgevers van vaktijdschriften een balans moeten vinden tussen het vrij (online) beschikbaar maken van artikelen en de verkoop van abonnementen op de papieren of digitale versie van het tijdschrift. Ik denk dat het vrij toegankelijk zijn van kwaliteitsartikelen uiteindelijk de beste reden is om een abonnement te willen nemen op het tijdschrift zelf.

Zo werkt dat voor mij tenminste wel.

#

Bibliotheeknieuws achter de betaalmuur

betaalmuur bibliotheekbladIk werd er een beetje chagrijnig en verdrietig van eigenlijk. Bibliotheekblad.nl – de website van en behorende bij het gelijknamige Bibliotheekblad – zit vanaf 9 april bijna volledig achter een betaalmuur. Natuurlijk moest je altijd al inloggen op de site om bij de artikelen uit (het archief van) Bibliotheekblad te komen maar alle nieuwsartikelen en de artikelen in de rubrieken die speciaal voor de site werden geschreven waren tot nu toe gewoon toegankelijk voor het brede publiek.

Aangezien dat meestal uitgebreide en goed geschreven artikelen waren was dat een prettige manier om nieuws en ontwikkelingen in het openbare bibliotheekvak te volgen. Zeker voor mij en de vele informatieprofessionals die niet werkzaam zijn in een openbare bibliotheek maar wel graag op de hoogte blijven van wat er speelt. Ik las die artikelen graag en reageerde er ook soms op omdat ik – nog steeds – vind dat we juist als informatiespecialisten niet genoeg *kunnen* doen aan elkaar informeren en het uitwisselen van kennis, nieuwtjes, ideeën en meningen.

Zo vanzelfsprekend is dat namelijk niet

Ook in een vakgebied waar gewerkt wordt met informatie en waar veel draait om de waarde die anderen aan die informatie hechten is het bepaald geen automatisme om de opgedane kennis hierover te delen met collega’s en geïnteresseerden. Op social media zijn we niet heel erg sterk vertegenwoordigd (hoewel ik het idee heb dat er een stijgende lijn in zit), het aantal actief bijgehouden biblioblogs daalt al jaren en de branche-/vakverenigingen bieden wel enkele platformen maar zijn hiervoor ook grotendeels afhankelijk van slechts een handjevol actieve deelnemers.

Vaktijdschriften als InformatieProfessional en Bibliotheekblad hebben daarmee mijns inziens de schone taak om naast de artikelen uit hun betaalde papieren tijdschriften ook laagdrempelig nieuwsartikelen aan te bieden die aansluiten bij de actualiteit. Deels natuurlijk om interesse te kweken voor een abonnement op de tijdschriften maar hopelijk ook vanuit het idee dat het vakgebied er zelf bij gebaat is om in het nieuws te zijn en te blijven. Dat het niet alleen nodig is om vakgenoten alert te houden op nieuwe ontwikkelingen maar ook dat de buitenwereld kan zien waar ons vakgebied überhaupt uit bestaat.

Maar die buitenwereld loopt tegen een betaalmuur op

bibliotheekblad betaalmuur
Dus valt er geen nieuws meer te lezen op bibliotheekblad.nl voor niet-abonnees. Alle links naar eerdere nieuwsartikelen of artikelen uit de dossiers lopen nu (ook) dood als je niet beschikt over een abonnement. Een inlogscherm met linkje naar de mogelijkheid een (web)abonnement te nemen is wat resteert van wat eerder vrij toegankelijk was. Daar heeft niet alleen de buitenwereld last van die via Google wel de verwijzing naar, maar niet de artikelen zelf, kan raadplegen. Ook vakgenoten hebben nu een extra drempel om te nemen. Verwijzen naar artikelen op bibliotheekblad.nl via Twitter is zinloos geworden, net als linken naar artikelen vanaf blogs of de platformen van KNVI en de openbare bibliotheken. Dat geldt dus met terugwerkende kracht ook voor de diverse verwijzingen naar bibliotheekblad.nl op dit blog en dan was ik nog niet eens toegekomen aan het verwijzen naar het kritische artikel van Jan de Waal de afgelopen week over het ebookplatform van de openbare bibliotheken.

En daar word ik wel wat moedeloos van ja.

Maar je kunt er ook anders tegenaan kijken

Zoals het echte informatieprofessionals betaamt zal er nog wel flink gediscussieerd worden over welk platform en het hoe en wat, maar zou het niet mooi zijn als een vervelende ontwikkeling omgedraaid zou kunnen worden naar iets positiefs? Dat in plaats van minder er zometeen meer gedeeld gaat worden door collega’s uit het bibliotheek- en informatievak?

Daar zou ik in elk geval wel weer vrolijk van worden. Deel/doe je mee?

#

  • © 2006- 2021 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en duizenden liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top