Tweetweekoverzicht week 3 2019: Factfulness en de brexit, KB en Google digitaliseren door en de nieuwe EU auteursrechtrichtlijn heeft vertraging

Elke week maak ik een tweetweekoverzicht waarin ik alsnog stil sta bij nieuws en interessante ontwikkelingen waar ik wel over getwitterd heb maar waar ik (nog) geen blogpost aan heb gewijd.

Afgelopen week was ik druk met werk, met oude en nieuwe hobbies maar heb ik bijna niet getwitterd. En dat heeft natuurlijk wel impact op een tweetweekoverzicht. Het is een nogal kort overzicht daardoor geworden maar dat maak ik volgende week wel weer goed :)

Factfulness en de brexit

Al bijna twee jaar zit ik met verbazing te kijken naar wat zich allemaal in het Verenigd Koninkrijk afspeelt. Natuurlijk, er is niets nieuws aan het de schuld geven van anderen als het in je eigen land niet zo fijn loopt maar dat het land middels een referendum doodleuk het verlaten van de Europese Unie als de enige oplossing ziet die alle problemen moet doen verdwijnen, daar kan ik echt met mijn hoofd niet bij.

Het volk een gevoelsmatig besluit laten nemen over een onthutsend complex vraagstuk als de wisselwerking tussen VK en de overige EU landen is niet een voorbeeld van democratie, het is een voorbeeld van het falen van volksvertegenwoordiging dat een morele plicht heeft om zich door experts te laten inlichten. Niet door de emoties van de buurvrouw die geen baan kan vinden ‘omdat die Europeanen ze allemaal inpikken’.

Enfin, afgelopen week werd het ‘scheidingsvoorstel’ afgekeurd door het Britse Lagerhuis en werd de premier teruggestuurd naar Europa om haar huiswerk opnieuw te maken. Een goede aanleiding om twee filmpjes, ingesproken door Stephen Fry, van eind vorig jaar weer eens onder de aandacht te brengen.

In beide filmpjes (Brexit: facts vs fear en Brexit 2: May & Trump vs Truth) wordt ingegaan op de feiten achter uitspraken die door, vooral, politici gedaan zijn om de stap uit de EU te rechtvaardigen. Hoe politici economen, banken en zelfs hun eigen uitspraken in het verleden compleet negeren en wegzetten als ongewenst negatieve beïnvloeding. Ik las vorig jaar het boek Factfulness van Hans Rosling (vertaald als Feitenkennis maar ik vind factfulness een veel te mooi woord) en ik kan het iedereen aanraden zodat je op zijn minst wat kritischer bent op het moment dat iemand op tv beweert ‘dat uit onderzoek is gebleken’ … dat de mening die je dan te horen krijgt op feiten is gebaseerd.

KB en Google digitaliseren door

Ik schreef al diverse malen over het digitaliseringsproject van de Koninklijke Bibliotheek en Google waarin het boekenbezit van de KB zelf (tot 1870) maar ook dat van diverse universiteitsbibliotheken sinds 2010 gedigitaliseerd en openbaar gemaakt werd. Sowieso omdat dit auteursrechtelijk een heel interessant traject is maar ook omdat het fantastisch is dat dit publiek toegankelijk wordt gemaakt. In eerste instantie via boeken.kb.nl maar wat iets later dus Delpher werd.

Inmiddels zijn we vele jaren verder maar meldde de KB vorige week dat het digitaliseringsproject verder gaat en dat er, behalve 10.000 boeken uit de KB collectie die sinds 2017 in het “auteursrechtelijk veilige gebied” van 140 jaar ouderdom zijn gekomen, ook 20.000 boeken uit de collecties van de Athenaeumbibliotheek Deventer, ZB | Planbureau en Bibliotheek van Zeeland, Universitaire Bibliotheken Leiden, de Openbare Bibliotheek Rotterdam, de Openbare Bibliotheek Arnhem en Atria | Kennisinstituut voor Emancipatie en Vrouwengeschiedenis worden meegenomen.

Goed nieuws dus zou ik zeggen.

De nieuwe EU auteursrechtrichtlijn komt er aan … of voorlopig toch niet?

Er is al veel gezegd en geschreven (ook door mij) over de nieuwe EU auteursrechtrichtlijn. Helaas lijkt het alsof het nog maar om twee onderdelen gaat – terwijl er echt veel meer boeiende dingen in geregeld gaan worden – maar artikel 11 over de linktax en artikel 13 over het ‘uploadfilter’ houden de gemoederen behoorlijk bezig.

In september 2018 stemde het Europees Parlement desondanks in met het voorstel en begon daarmee de fase dat met de individuele lidstaten onderhandeld ging worden of zij ook achter het voorstel staan zodat dit in het voorjaar van 2019 goedgekeurd kon worden.

De afgelopen maanden hebben veel internetbedrijven, met Google/YouTube voorop, zich laten horen over de verwachte gevolgen van de nieuwe wetgeving en liet Google vorige week nog zien hoe kaal Google News er straks uit komt te zien.

Zelfs organisaties van rechthebbenden beginnen zich af te keren van het wetsvoorstel omdat het niet uitvoerbaar dreigt te worden.

Voor morgen, 21 januari, stonden de definitieve onderhandelingen op de planning in het Europees Parlement maar daar is nu toch een kink in de kabel gekomen.

Maar liefst 11 landen hebben namelijk in de consultatieronde aangegeven het voorstel niet te ondersteunen zoals het er nu ligt (Duitsland, Belgie, Nederland, Finland, Slovenië, Italië, Polen, Zweden, Kroatië, Luxemburg en Portugal) en dat betekent dat er opnieuw gekeken moet worden naar de inhoud van het voorstel.

Het lijkt me bijzonder onwaarschijnlijk dat de beide controversiële artikelen verdwijnen uit het voorstel maar de meerderheid van de landen hebben aangegeven dat de rechten van gebruikers een rol moeten krijgen (ipv die van rechthebbenden zoals het er nu staat) dus er zal wel een nieuwe balans gevonden moeten worden die hopelijk beter kan uitpakken dan wat er nu ligt. Wordt ongetwijfeld vervolgd.

#

Tweetweekoverzicht week 2 2019: Auteursrecht vs eigenaarschap, Fortnite dansjes, auteursrecht op YouTube en Perma.cc

Elke week maak ik een tweetweekoverzicht waarin ik alsnog stil sta bij nieuws en interessante ontwikkelingen waar ik wel over getwitterd heb maar waar ik (nog) geen blogpost aan heb gewijd.

Auteursrecht vs (gevoel van) eigenaarschap

Als ik gastcollege geef over auteursrecht dan leg ik natuurlijk uit hoe de wet in elkaar zit. Over de rechten van een maker, de definitie van een werk en wat de uitzonderingen op die rechten zijn. Maar ik illustreer ook altijd het spanningsveld tussen het auteursrecht en het gevoel van eigenaarschap dat bij een werk kan komen kijken.

En dat doe ik door een willekeurig voorbeeld uit de media te pakken want op elk gegeven moment spelen er wel kwesties en rechtszaken die dit treffend illustreren. Letterlijk bijvoorbeeld als het gaat om het auteursrecht op tatoeages terwijl de mensen op wiens huid die afbeeldingen staan, toch echt het gevoel hebben dat zij degenen zijn die zeggenschap hebben over die tatoeage.

Maar de beste voorbeelden zijn bijna altijd foto’s die van bekende personen zijn gemaakt en die ze zelf gebruiken op Instagram of voor promotiedoeleinden. Terwijl ze dus niet de rechthebbende zijn omdat ze toevallig degene zijn die er op te zien zijn. Dat kan leiden tot rare situaties en in een recent voorbeeld dus zelfs tot een verbod voor een fotograaf om ooit nog een concert te bezoeken van een band die boos werd omdat de fotograaf zijn recht probeerde te halen. Zoals altijd legt Arnoud het weer mooi uit :)

Fortnite dansjes en auteursrecht

De afgelopen weken was er veel te doen rondom de dansjes in Fortnite. Voor de niet-gamers onder de lezers (en degenen die geen tieners thuis hebben), Fortnite is een kleurrijk spel waarbij je met je cartoonachtig personage op een eiland gedropt wordt met 99 anderen en waar het de bedoeling is om als laatste over te blijven.

Het spel is gratis op alle mogelijke platformen te spelen maar desondanks halen de makers miljoenen euro’s binnen. Elke maand weer. En dat doen ze door cosmetische dingetjes te verkopen zoals kleding en de mogelijkheid voor je personage om dansjes uit te voeren.

Er wordt dus goed verdiend aan die dansjes en dan weet je dat er snel gedoe over gaat ontstaan want de makers hebben die korte dansjes niet zelf bedacht maar overgenomen van ‘echte’ mensen. Een paar rappers maar ook de acteur die Carlton speelde – en het Carlton dansje bedacht – in The Fresh Prince of Bel-Air hebben de makers aangeklaagd wegens inbreuk op hun rechten.

Op Techdirt stond afgelopen week een uitstekend artikel waarin de auteur dieper ingaat op de mogelijkheid om uberhaupt te spreken van auteursrecht op dit soort korte dansjes en al heel snel constateert dat er geen sprake van is. Nou weet je nooit hoe een rechtbank hier mee om zal gaan maar het feit dat Alfonso Ribeiro (Carlton) twee dagen voor het indienen van de rechtszaak nog het proces moest starten om zijn dansje beschermd te krijgen zegt genoeg. Helemaal aangezien de US Copyright Office al aangegeven heeft dat korte dansjes niet voor auteursrechtelijke bescherming in aanmerking komen.

YouTube & auteursrecht

Plagiarism Today dook afgelopen week wat dieper in alle copyright problemen die er rondom YouTube spelen. Iets wat heel interessant is met de nieuwe wetgeving die er aan staat te komen die platformen verplichten het netjes te regelen met rechthebbenden als eindgebruikers content uploaden.

En je ziet dus dat het zelfs voor een gigantische partij als YouTube niet werkt. Enerzijds de (vele onzinnige en onterechte) claims die dankzij het Amerikaanse auteursrecht ingediend kunnen worden en waar uploaders zich maar moeilijk tegen kunnen verdedigen, ook al hebben ze aantoonbaar het gelijk aan hun kant. En anderzijds het ContentID systeem dat te gemakkelijk beïnvloed kan worden door grote partijen en dat geen enkele rekening *kan* houden met de vele uitzonderingen die auteursrechtwetgeving biedt aan gebruikers.

Een goed voorbeeld zou het filmpje zijn dat afgelopen week bij LuckyTV werd uitgezonden. Hier was Kees van der Staaij het lijdend voorwerp en bewerkte LuckyTV hiervoor een opname van maker Cees van der Wal die hier helemaal niet van gediend was.

Daar hoeft hij ook niet van gediend te zijn want ook al is hij de auteursrechthebbende van het filmpje, LuckyTV kan dit doen zonder zijn fiat dankzij de parodie exceptie in de Auteurswet. Het LuckyTV filmpje staat gewoon op YouTube maar dat had er niet kunnen staan als van der Wal zijn eerdere opname in de ContentID database had gezet. Je kunt er zeker van zijn dat hij dat in de toekomst wel gaat doen, vooral als de nieuwe wetgeving van kracht wordt, en het zal pittige consequenties gaan krijgen vrees ik als er zo geslagen kan worden met de stok die auteursrecht heet.

Linkrot en Perma

Hoeveel dode links er op internet te vinden zijn weet ik niet maar het zijn er vast heel veel. Veel links werken na 1, 2 of meer jaar niet meer simpelweg omdat de site waar naar verwezen wordt niet meer bestaat. Daar heb ik op mijn blog al last van – oudere blogposts verwijzen frequent naar webtools en websites die verdwenen zijn – maar is pas echt vervelend in (wetenschappelijke) publicaties.

Net zoals The Internet Archive websites archiveert zodat je altijd kunt verwijzen naar sites zonder zorgen te maken dat ze ineens verdwenen zijn (ik gebruik het hier veelvuldig, ook om mijn eigen blogposts automatisch te archiveren), zo doen de Amerikaanse universiteiten dat ook. Harvard Law School startte jaren geleden met een eigen webarchiveringsdienst, Perma, en werkt samen met tientallen andere universiteiten en onderzoeksinstellingen om links in publicaties voor de eeuwigheid beschikbaar te houden.

Perma stelt bibliotheken in staat om hun gebruikers gratis en vrijelijk deze dienst aan te bieden zodat onderzoekers en auteurs online bronnen kunnen archiveren waar ze naar verwijzen. Ik vond de tijd rijp om daar de Library Windesheim University of Applied Sciences voor aan te melden want ook al weet ik nog niet precies hoe we dit gaan aanbieden aan onze auteurs, ik heb geen enkele twijfel over het nut en de noodzaak ervan.

En verder nog …

Ik heb er zelf nog niets mee gedaan maar ik vind het geweldig dat je nu zelf aan de slag kunt met bibliotheekstatistieken :)

#

Tweetweekoverzicht week 1 2019: Nogmaals publiek domeindag, de volgende Kobo ereader en duurdere boeken door stijging lage btw-tarief?

Elke week maak ik een tweetweekoverzicht waarin ik alsnog stil sta bij nieuws en interessante ontwikkelingen waar ik wel over getwitterd heb maar waar ik (nog) geen blogpost aan heb gewijd.

Gelukkig nieuwjaar! Het lijkt alsof ook het nieuws nog vakantie heeft want heel veel kon ik deze week niet vinden. Maar goed, er is niets mis mee om een beetje rustig het nieuwe jaar te beginnen, toch?

Nog een keer publiek domeindag

Ja, OK, ik schreef er vorige week ook al over (en een paar dagen geleden zelfs in een blogpost) maar zoals ik al zei, het was een heel rustig weekje qua nieuws. En aangezien ik denk dat je niet genoeg aandacht kunt besteden aan het beschikbaar komen van oude werken in het publiek domein wijs ik je gewoon nog een keer hier op ;)

Wat wordt de volgende Kobo ereader?

De Good Ereader site waagt zich, zo in het begin van het nieuwe jaar, aan een voorspelling voor wat de nieuwe ereaders in 2019 gaan worden. Die neem ik altijd met een flinke korrel zout want op Good Ereader verschijnen vaak stukjes die nogal, laten we zeggen, licht qua feitelijke inhoud zijn en die desondanks proberen met autoriteit iets nieuws te brengen.

Zo ook met hun voorspelling dat Kobo een nieuwe ereader op Moederdag gaat uitbrengen met ondersteuning voor audioboeken. Kobo bracht jarenlang namelijk hun nieuwe model uit rondom Moederdag en met hun laatste model, de Forma – die overigens aan het eind van afgelopen jaar uit kwam – volgen ze overduidelijk een lijn die ook door Amazon neergezet wordt. Combineer die met elkaar en dan is het makkelijk speculeren dat Kobo in 2019 rondom Moederdag met een nieuwe ereader komt die ondersteuning heeft voor luisteren naar audioboeken. Het is zo’n beetje de enige feature die Kobo niet van de Oasis 2 heeft overgenomen en die Amazon met terugwerkende kracht implementeert in hun lijn van Kindle ereaders.

Maar wat mij betreft een veel te gemakkelijke en luie voorspelling. Good Ereader verwacht een nieuw Kobo model dat de opvolger moet worden van de Aura Edition 2 terwijl die er in de vorm van de Clara HD al lang is. En vanuit het Amerikaanse perspectief ligt het voor de hand om van bluetooth en audioboeken functionaliteit uit te gaan (want Amazon doet dat ook) maar Kobo verkoopt in de meeste landen helemaal (nog) geen audioboeken en waarom zouden ze een nieuw model introduceren dat niet bruikbaar is in de meerderheid van de landen waar ze ereaders willen verkopen?

Dat gezegd hebbende vind ik het ook erg lastig om te voorspellen wat de volgende stap van Kobo gaat zijn. De Clara HD doet het bijzonder goed volgens mij als ‘instapmodel’ met een 6 inch scherm, de Forma gaat minstens nog 1,5 jaar mee als het luxe model voor de veeleisende digitale lezer en ik zie geen radicale verbeterpunten voor de Aura H2O Edition 2 die met een 6,8 inch scherm het ook nog steeds goed doet.

Qua leeftijd zou het de H2O zijn die als eerste nu een upgrade gaat krijgen maar los van een snellere processor (dat zou geen overbodige luxe zijn) kan ik het niet bedenken. Of Kobo moet toch dit jaar hun audioboekenaanbod gaan lanceren in de rest van de landen en dat ze inderdaad met een nieuw instapmodel komen dat voorzien is van meer opslagruimte en bluetooth ondersteuning voor koptelefoons. Maar dat denk ik eigenlijk niet …

Duurdere boeken door stijging btw tarief?

Op 1 januari zijn ook de nieuwe btw en belastingmaatregelen van kracht geworden in Nederland. Die voelen we allemaal in onze portemonnees want door de stijging van het lage btw-tarief van 6% naar 9% worden niet alleen de dagelijkse boodschappen en gezond voedsel duurder, ook boeken zijn uitgezonderd van het reguliere, hoge, btw-tarief en zijn dus duurder geworden voor de uitgevers en boekwinkels om te verkopen.

Nou zou je kunnen denken dat uitgevers en boekwinkels dan simpelweg de prijzen gaan aanpassen maar dat is met de wet op de vaste boekenprijs een tikkeltje lastiger dan voor supermarkten en de bakker om de hoek. Daarbij worden prijzen in het algemeen, maar zeker ook voor boeken, graag afgerond naar een rond bedrag (nou ja, 99 cent achter de komma in veel gevallen) en zou je met het 1 op 1 aanpassen van de prijzen op “rare” getallen uitkomen.

En voor boeken heb je ook te maken met een psychologische grens van wat mensen bereid zijn er voor te betalen. Je ziet maar weinig boeken boven de 20 euro uit komen bijvoorbeeld – of 19,99 want die psychologische grens is nou net de reden waarom die 99 cent achter de komma staat ook al krijg je echt geen 1 eurocent wisselgeld – en uitgevers zullen niet genegen zijn die prijs nu ineens wel boven de 20 euro te laten uitkomen.

Richard Thiel deed een steekproef bij kinderboekenuitgevers en ontdekte dat uitgevers de stijging van kosten verspreiden over hun fondsen. Bepaalde boeken blijven ongewijzigd in prijs maar andere boeken zijn nu een volle euro duurder geworden en dat is veel meer dan de 2,83% die door de btw wijziging opgelegd wordt. De titels die een euro duurder zijn geworden moeten de prijsstijging bij andere titels dan compenseren en dat is best slim bedacht. Tenzij je natuurlijk net op zoek was naar een boek dat sinds een week dus 10% duurder is geworden :)

In mijn maandelijks overzicht van top 10 bestsellers zal ik hier ook op gaan letten. Tenminste, voor de papieren edities want ebooks vallen op dit moment noch onder de wet op de vaste boekenprijs noch onder het lage btw-tarief.

#

  • © 2006- 2019 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en duizenden liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top