Zoeken in (regionale) historische krantenbanken via Delpher

In november 2013 lanceerde de Koninklijke Bibliotheek in samenwerking met vier universiteitsbibliotheken het zoeksysteem Delpher. Delpher is de ‘voorkant’ van de nationale digitale bibliotheek die miljoenen gedigitaliseerde pagina’s uit Nederlandse boeken, kranten en tijdschriften uit de collecties van een groot aantal wetenschappelijke instellingen, bibliotheken en erfgoedinstellingen op één plek doorzoekbaar maakt. Maar sinds 16 maart zijn ook een vijftal regionale krantenbanken via Delpher te doorzoeken.

Delpher

Ruim drie jaar na de lancering van Delpher is het aantal te doorzoeken pagina’s uit Nederlandse kranten, boeken en tijdschriften toegenomen tot meer dan 60 miljoen. Behalve de 11 miljoen krantenpagina’s uit Nederland, Nederlands-Indië, de Antillen, Amerika en Suriname uit de periode 1618 tot 1995, zijn daar nu ook miljoenen krantenpagina’s aan toegevoegd via de regionale krantenbanken van Archief Eemland, Krantenbank Zeeland, Noord-Hollands Archief, Regionaal Archief Alkmaar en Waterlands Archief.

De (inhoud van de) kranten worden weergegeven op de websites van de diverse instellingen, maar op Delpher kunnen ze nu allemaal tegelijk doorzocht worden, samen met de kranten, boeken en tijdschriften die al te doorzoeken waren.

Zoeken

delpher krantenbanken

Standaard doorzoek je alle collecties tegelijk in Delpher. De externe krantenbanken hebben een eigen plekje gekregen in het pull-down menu maar het is veel handiger om alles te doorzoeken in plaats van één onderdeel.

delpher krantenbanken

Je krijgt namelijk na een zoekactie eerst de zoekresultaten per onderdeel te zien en kunt (moet) dan alsnog besluiten welke zoekresultaten van welk onderdeel je wilt bekijken.

In het voorbeeld hierboven heb ik slechts 1 zoekwoord gebruikt. Gebruik je twee (of meer) zoektermen die beide moeten voorkomen dan kun je die termen scheiden met AND. Het is echter niet per se nodig want als je er niks tussenzet dan gaat Delpher uit dat beide termen moeten voorkomen.

Moeten ze ook nog dichtbij elkaar voorkomen in de tekst (maximaal 10 woorden afstand) dan kun je de termen scheiden met PROX. Als de zoektermen in exact dezelfde volgorde moeten voorkomen, gebruik dan aanhalingstekens. Bijvoorbeeld “Jan Jansen” als je op persoonsnamen zoekt. Tot slot kun je zoektermen met OR scheiden als maar één van zoektermen voor hoeft te komen en NOT voor een zoekterm zetten die per se NIET voor moet komen in een document.

Hou bij de keuze voor zoektermen ook rekening met het feit dat woorden vaak heel anders gespeld werden vroeger en er ook hele andere woorden gebruikt werden voor begrippen die we vandaag hanteren (een slager heette vroeger een vleeshouwer). Fouten in de tekstherkenning kunnen ook zorgen voor minder zoekresultaten en datzelfde geldt voor leesfouten die ontstaan zijn omdat het bronmateriaal vlekken of scheuren bevatte. Het kan lonen om spel- en schrijfvarianten te proberen van zoektermen met behulp van wildcards: een * om de uitgang te vervangen (Nederland* levert Nederland, Nederlands, Nederlandsch op) of een ? om 1 teken te vervangen (publi?atie levert publicatie en publikatie op). Standaard zoekt Delpher al naar historische spellingvarianten.

delpher krantenbanken

Met “Snijders” als zoekterm krijg je in elk geval voldoende resultaten bij de regionale krantenbanken en zou je minimaal op een specifieke krantenbank en periode moeten verkleinen om het aantal zoekresultaten naar werkbare hoeveelheden terug te brengen. De drie krantenpagina’s die abusievelijk het jaar 0002 hebben meegekregen niet meegerekend natuurlijk.

Klik je vervolgens door op een artikel dan kom je dus uit op de website van de krantenbank in kwestie waar je de hele pagina (en krant) kunt lezen.

delpher krantenbanken

Nu weet ik dat Tanja Snijders de directeur is (was?) van het Zeeuws Radiotherapeutisch Institutuut (ZRTI). Ze is geen familie volgens mij :)

Getipt door een persbericht van de KB

#

Zoeken op Facebook naar (wat er op) foto’s (staat)

zoeken op Facebook naar foto's
Er worden dagelijks vele miljoenen foto’s geplaatst op Facebook. Foto’s die door de computers van Facebook stuk voor stuk worden geanalyseerd en onzichtbaar voorzien worden van allerlei trefwoorden die beschrijven wat er op een foto staat afgebeeld. Hierdoor is het mogelijk geworden om, behalve oude berichten, ook naar specifieke foto’s te zoeken op Facebook met de zoekfunctie.

Zoeken op Facebook

Wat je er ook persoonlijk van vindt, het staat niet ter discussie dat Facebook de grootste informatiebron is van persoonlijke informatie. Er zijn meer dan een miljard mensen en organisaties met een Facebook profiel of pagina en alle informatie uit die profielen, pagina’s en berichten is – mits publiekelijk geplaatst – doorzoekbaar gemaakt met de zoekfunctie. Als je op zoek bent naar informatie over personen, dan kun je met behulp van slimme zoekacties op Facebook verrassend veel te weten komen.

Hoewel Facebook ook één van de grootste foto-sites is (zo niet de grootste), was het in het verleden altijd lastig om foto’s goed doorzoekbaar te maken. Omdat computers niet heel goed waren in het herkennen van wat er op foto’s staat afgebeeld moesten er eigenlijk altijd trefwoorden – tags – worden toegekend door gebruikers aan die foto’s. En aangezien maar heel weinig mensen hun eigen foto’s voorzien van trefwoorden werkte een zoekfunctie voor foto’s ook nooit heel betrouwbaar. De meeste foto’s konden simpelweg niet gevonden worden omdat ze geen trefwoorden kregen.

Inmiddels is de techniek echter een stuk verder ontwikkeld en zijn de computers zo slim geworden dat ze (tien)duizenden objecten, achtergronden, omgevingen enzovoorts kunnen herkennen op foto’s. Bij Google Photos is het al langere tijd mogelijk om je eigen foto’s te doorzoeken aan de hand van bijvoorbeeld voertuigen, landschappen of zelfs specifieke kledingstukken. Als ik zoek op ‘cap‘ vind ik probleemloos zes foto’s van mijn kinderen bij Google Photos waar ze afgebeeld staan met een pet op. Het lijkt wel magie.

Magie komt er ook bij Facebook niet aan te pas maar kunstmatige intelligentie zorgt er voor dat het er wel een beetje op lijkt. Afgelopen maand kondigde Facebook aan dat ze nu zo ver waren met het vindbaar maken van foto’s dat het zoeken naar foto’s nu een standaardfunctie is geworden van Facebook Search.

Zoeken naar foto’s op Facebook

zoeken op facebook naar foto's
Om alle zoekfunctionaliteiten van Facebook tot je beschikking te krijgen moet je eerst de taal bij de taalinstellingen naar English (US) veranderen!

Zoeken naar foto’s kan heel eenvoudig door meteen in de zoekbalk bovenaan te zoeken en dan bij de zoekresultaten te scrollen naar het kopje Photos. Je kunt ook eerst naar het tabblad Photos gaan voordat je een zoekterm intikt om alleen maar foto’s als zoekresultaten te krijgen.

Hoeveel voorwerpen, producten, objecten, omgevingen enz. er door de Facebook computers herkend worden weet ik niet maar het zijn er veel. Heel erg veel. Zo veel zelfs dat ik nog geen zoekactie heb kunnen bedenken waar ik geen relevante fotos’s bij kon vinden. Of je nou op zoek bent naar foto’s van een oude Commodore 64 computer of toevallig een foto van een rode stoel zoekt, je vindt ze in overvloed op Facebook.

Onthoud dat alle foto’s op Facebook auteursrechtelijk beschermd zijn en dat je ze dus niet zonder toestemming mag hergebruiken voor je eigen blog of website. Aangezien veel mensen niet eens zullen beseffen dat je hun foto’s kunt vinden is het ook niet aannemelijk dat je die toestemming makkelijk gaat krijgen.

Wil je foto’s echter voor eigen oefening of studie gebruiken in bijvoorbeeld een Powerpointpresentatie, dan mag dat wel mits je die presentatie niet weer op een website zet bijvoorbeeld.

Standaard zoekt Facebook binnen de totale collectie foto’s op Facebook maar je kunt het ook afbakenen zodat je alleen maar zoekt in de foto’s die door jou, door je vrienden of in je groepen geplaatst zijn. Andersom betekent dat alle foto’s die je uploadt dus gevonden kunnen worden door anderen. Wellicht is het reden om even na te denken voor je foto’s plaatst waar je er dronken uitziet?

Ben je, net als ik, benieuwd naar de tags die door Facebook worden meegegeven aan foto’s? Dan kun je de Chrome extension Show Facebook Computer Vision Tags installeren waarmee de tags ineens zichtbaar worden. Dat zullen ongetwijfeld niet alle tags zijn die door de kunstmatige intelligentie van Facebook worden bepaald maar het geeft wel een heel interessant beeld van hoe accuraat computers kunnen inschatten wat er op foto’s staat.

zoeken op facebook foto's(bron)
#

watstemthetparlement stemgedrag

Zoek naar het stemgedrag van politieke partijen met de Watstemthetparlement zoekmachine

Natuurlijk kun je naar de beloftes van de lijsttrekkers van de politieke partijen luisteren in de aanloop naar de verkiezingen op 15 maart. Maar als je liever daden dan woorden hebt, dan kun je in de Watstemthetparlement zoekmachine eenvoudig een overzicht krijgen van het stemgedrag van de politieke partijen. Zodat je kunt uitzoeken hoe ze daadwerkelijk denken over de thema’s die jij belangrijk vindt.

Lastig kiezen

Misschien ligt het aan mij. Ik erger me namelijk elke vier jaar helemaal kapot aan de verkiezingscampagnes van de tientallen politieke partijen (en partijtjes) waarin politici en partijprogramma’s gouden bergen beloven voor de komende vier jaren.

Zolang je maar op ze stemt natuurlijk.

Ineens komen de principes en idealen weer uit de ijskast waar ze de afgelopen vier jaren ingezeten hebben en worden die door de lijsttrekkers gebruikt om elkaar tijdens debatten om de oren te slaan.

Maar wat heb je nou als kiezer concreet aan die standpunten, meningen en ‘visies’? Leuk al die plannen maar we weten allemaal dat de partij waar jij op gaat stemmen nooit in een positie gaat komen om eenzijdig die plannen uit te gaan voeren. Want hoe groot wordt die partij? Komen ze in de regering of in de oppositie terecht? Waar moeten ze concessies doen of zelfs volledig terugkeren op eerder gedane verkiezingsbeloftes? Wat is de kans dat de door jou gekozen partij ook echt aan de slag gaat met de onderwerpen die jij belangrijk vindt?

Niet groot denk ik.

En dan kun je natuurlijk pal gaan staan achter de partij waar je al jaren op stemt. Of die ene lijsttrekker die zo sympathiek overkomt. Of die ene (splinter)partij die jou nog niet ernstig teleurgesteld heeft. Dat is jouw keuze en dat moet je vooral zelf weten.

Zelf luister ik niet naar beloftes die politici hoogstwaarschijnlijk toch niet kunnen waarmaken maar kijk ik liever naar hoe politieke partijen in het verleden daadwerkelijk gehandeld en gestemd hebben bij moties, amendementen en wetsvoorstellen over de onderwerpen die ik belangrijk vind. Over de jeugdwet van 2014 bijvoorbeeld omdat ik daar de consequenties daarvan van dichtbij zie. Over de bibliotheekwet van 2015. Maar ook over thema’s als TTIP, auteursrecht, privacy en bescherming van persoonsgegevens waar de Stemwijzer het niet over heeft en die ik tijdens de debatten niet voorbij hoor komen.

Stemgedrag, of watstemthetparlement?

Dat stemgedrag kun je, dankzij de Correspondent en een informaticus van de Universiteit van Amsterdam, heel mooi bekijken in de Watstemthetparlement zoekmachine. Hierin zijn alle moties, amendementen en wetsvoorstellen vanaf 1995 doorzoekbaar gemaakt.

watstemthetparlement stemgedrag

Meer dan 40.000 stemmingen zijn ontsloten waarbij je kunt zoeken op trefwoorden naar de onderwerpen die jij belangrijk vindt. Behalve de zoekresultaten van de individuele stemmingen worden ook de statistieken getoond van de tien partijen die tijdens Rutte II in de kamer zaten (minus de splinterpartijen). Bij de statistieken krijg je te zien hoe vaak een partij voor gestemd en tegen gestemd heeft, en hoe vaak ze de indiener of mede-indiener waren. Hier kun je de zoekresultaten ook weer op filteren zodat je net zo ver kunt inzoomen op een thema als je wilt.

Voorbeeldje

watstemthetparlement stemgedrag

Privacy, en vooral hoe er met de verwerking van persoonsgegevens wordt omgegaan, vind ik een belangrijk punt. Historisch stemgedrag is nauwelijks relevant voor dit onderwerp en dus beperk ik me tot de regeerperiode Rutte II van de afgelopen vier jaren.

Bij het zoeken moet je zoektermen die uit meer dan 1 woord bestaan tussen haakjes zetten om die termen ook in die exacte volgorde terug te vinden [1]. Je kunt vervolgens o.a. de sorteervolgorde van de zoekresultaten instellen [2], specifieke soorten stemmingen (moties, amendementen of wetsvoorstellen eruit filteren [3] en dus kiezen uit welke regeerperiodes je de resultaten wilt laten meetellen [4]. De zoekresultaten worden meteen aangepast als je deze filters en opties wijzigt dus je kunt op die manier ook variëren in de zoekactie om het aantal gevonden stemmingen te beïnvloeden.

Als je zoekt op “verwerking van persoonsgegevens” vind je 16 stemmingen en zie je bij de statistieken dat alle partijen overwegend voor stemmen maar zelden of nooit een stemming hierover ingediend hebben. Dat zegt allemaal nog niets natuurlijk want het hangt erg van (de formulering van) de motie, het amendement of het wetsvoorstel af of juist voor- of tegenstemmen overeenkomt met jouw eigen standpunt.

Daarvoor moet je dus doorklikken op de stemming zelf. Ze worden allemaal in een resultatenlijst weergegeven [5] waarin o.a. een samenvatting van de stemming en de velden uit de statistieken (voorstanders, tegenstanders, indiener en mede-indiener) opgenomen zijn.

watstemthetparlement wsob stemgedrag

Even een ander voorbeeldje van de “Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen” om dat van dichterbij te bekijken. Er zijn een aantal categorieën gekoppeld met kleurtjes zodat je snel ziet om wat voor type stemming het gaat en of het resultaat aangenomen of verworpen is. Te zien is dat PvdD, SGP en SP tegen waren en alle andere partijen voorstanders waren van deze bibliotheekwet.

Klik je op dit blok dan wordt je doorverwezen naar een iets uitgebreidere samenvatting en uiteindelijk het Kamerstuk en de Handelingen van alle stemmingen rondom dat kamerstuk inclusief alle details.

Goed, het is nog steeds een aardige klus om op die manier een enigszins compleet beeld te vergaren van het stemgedrag van een partij en hoe deze denkt over de voor jou belangrijke thema’s, maar het is in elk geval wel gebaseerd op de feiten. En daar heb je mijns inziens meer aan bij het maken van een keuze dan de talloze beloftes die door de heren en dames politici gedaan worden.

#

  • © 2006- 2019 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en duizenden liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top