Juridische kwesties: De onmogelijke auteursrechtspagaat

Archiefinstellingen hebben, na een verloren rechtszaak van een uitgever tegen Erfgoed Leiden over auteursrecht, massaal honderdduizenden foto’s van hun websites verwijderd. Volgens rechthebbenden en auteursrechtenorganisatie Pictoright moeten archieven dit ‘dan maar beter regelen’, maar in de huidige auteursrechtwetgeving is dat onmogelijk.

Erfgoed Leiden is niet de eerste archiefinstelling waartegen een rechtszaak is aangespannen. In 2015 verloor het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis (IISG) een zaak over het openbaar maken van 221 foto’s van een fotograaf die achteraf zijn recht kwam halen. In datzelfde jaar stonden ook Pictoright – namens de rechthebbenden – en het Stadsarchief Rotterdam tegenover elkaar bij de rechter en werd het Stadsarchief veroordeeld tot het betalen van een schadevergoeding voor 30 inbreuken.

Leiden in last

Erfgoed Leiden beschikt, net zoals bijna alle archieven, over een beeldbank waarin duizenden beelden – tekeningen en foto’s – uit verschillende collecties opgenomen zijn. Deze zijn via een website te bekijken en te downloaden vanuit de maatschappelijke en wetenschappelijke doelstellingen om digitaal erfgoed publiek beschikbaar te maken.

In deze beeldbank bevonden zich 25 gedigitaliseerde prentbriefkaarten met daarop historische foto’s uit voornamelijk de jaren dertig en veertig. En daar ging het vervolgens mis. Eind 2016 meldde zich een uitgever die claimde over de auteursrechten te beschikken van de foto’s; hij wilde praten over een vergoeding voor het gebruik van die foto’s. Erfgoed Leiden betwistte dat de opname in de beeldbank inbreuk maakte op de rechten en deze zaak kwam uiteindelijk voor de rechter.

Geen probleem

Het gaat te ver om hier alle details te beschrijven, maar het belangrijkste aspect van deze zaak is dat de 25 prentbriefkaarten destijds in omloop zijn gebracht zonder dat daar de naam van de betreffende fotograaf op vermeld is. De Auteurswet stelt dat in zo’n geval de instelling die het werk openbaar maakt de rechthebbende is (artikel 8 Aw) en dat het auteursrecht 70 jaar na die openbaarmaking verloopt (artikel 38 Aw).

Oftewel, Erfgoed Leiden had geen reden om aan te nemen dat ze überhaupt iets moesten gaan regelen met eventuele rechthebbenden. Het auteursrecht was, op één prentbriefkaart uit 1953 na, immers verlopen.

Uitgever Voet uit Rotterdam toverde echter een konijn uit zijn hoge hoed. Hij bleek in 1982 een overeenkomst met de fotograaf gesloten te hebben, waarin het auteursrecht van de 25 foto’s overgedragen is aan de uitgever. Inclusief alle negatieven.

Toch niet goed geregeld

Met die overeenkomst – en negatieven – in de hand kon de uitgever aantonen dat de foto’s dus niet van een anonieme maker zijn, maar van de hand waren van de fotograaf. De maker was weliswaar overleden in 2000, maar de auteursrechtelijke bescherming loopt door tot 1 januari 2071.

De Rechtbank Den Haag behandelt de zaak zoals die dat behoort te doen: aan de hand van de juridische feiten. En die zijn simpel. Uitgever Voet beschikt over de rechten en Erfgoed Leiden had een regeling moeten treffen met deze uitgever om de foto’s te mogen gebruiken. Ook al konden ze niet weten dat de foto’s nog auteursrechtelijk beschermd waren, laat staan bij wie ze de rechten moesten afkopen. Het archief wordt uiteindelijk veroordeeld tot het betalen van een schadevergoeding voor de 25 foto’s (en de aanzienlijke proceskosten).

En nu?

De advocaat van de uitgever heeft inmiddels ook alle andere archieven benaderd voor een vergoeding voor andere foto’s. Als reactie daarop hebben de archieven honderdduizenden foto’s verwijderd. Ondertussen staat Pictoright in verwarring aan de zijlijn toe te kijken: aangezien de rechter niet eens gerefereerd heeft aan zijn collectieve afkoopregeling voor digitalisering van foto’s, is het maar de vraag of archiefinstellingen hier in de praktijk iets aan hebben.

Erfgoed Leiden heeft aangekondigd in hoger beroep te gaan, ondersteund door brancheorganisatie KVAN/BRAIN. In de hoop een juridische oplossing te vinden waarmee archieven en erfgoedinstellingen hun digitaal erfgoed online kunnen zetten zonder in die onmogelijke auteursrechtspagaat te belanden.

Deze Juridische kwesties is ook gepubliceerd in IP 5 (2018).

#

britannica insights

Verrijk je Google zoekresultaten (en je eigen kennis) met Britannica Insights

Britannica (die van de encyclopedie) vindt dat de informatie die Google levert wel wat betrouwbaarder kan en komt met een eigen (Chrome) extension die informatie uit de encyclopedie laat zien naast de Google zoekresultaten: Britannica Insights.

In begin 2014 introduceerde Google een ‘featured snippet‘ bij de zoekresultaten van de eigen zoekmachine. In plaats van alleen de zoekresultaten in een lijst weer te geven, toont Google ook feitelijke informatie die voldoet aan de zoekvraag.

britannica insights zonder

Bijzonder handig als je het mij vraagt maar zelfs in 2014 – voordat de discussies over betrouwbaarheid van nieuwsbronnen en nepnieuws losbarstten – bleek al dat je best kritisch moest zijn op wat Google je voorschotelde. De bronnen die Google gebruikt om de featured snippets mee te vullen zijn ongetwijfeld zorgvuldig geselecteerd maar de mate van relevantie wordt, net als alles bij Google, voornamelijk door algoritmes en computers bepaald.

En die zijn te beïnvloeden. Net als de bronnen zelf overigens want hoewel ik voor feitelijke informatie prima durf te vertrouwen op Wikipedia (die Google als primaire bron lijkt te gebruiken), zijn andere sites en blogs nou eenmaal niet immuun voor bijdragen die, laat ik het voorzichtig zeggen, meningen reflecteren in plaats van feiten.

Britannica Insights

Britannica positioneert de Encyclopædia Britannica al sinds 1768 als het ultieme naslagwerk en heeft de afgelopen jaren moeten aanzien hoe de halve planeet het gratis Wikipedia is gaan gebruiken. Dankzij de discussies over nepnieuws, factchecking en betrouwbaarheid van bronnen zien ze nu – 250 jaar na de eerste editie – een kans om zich opnieuw als betrouwbare bron neer te zetten.

In een promovideo op YouTube benadrukt Britannica dat ze betrouwbare informatie bieden met behulp van vele redacteuren en experts. Informatie die ze met een nieuwe Chrome extension – Britannica Insights – boven de featured snippet van Google tonen.

britannica insights met

En ik moet zeggen dat het helemaal nog zo gek niet is. Natuurlijk, het werkt niet zo volledig en vlekkeloos als Google’s eigen snippet want Britannica biedt alleen Engelstalige lemma’s waar op gezocht kan worden en heeft over aanzienlijk minder onderwerpen wat te zeggen dan Wikipedia en blogs.

Als ik zoek op Noord Korea dan heeft Google geen enkel probleem om me een Nederlandstalige tekst voor te schotelen (of de North Korea versie als de taalinstelling in het Engels staat). Terwijl Britannica Insights niets laat zien bij een zoekactie op Noord Korea en je dus zelf North Korea moet invullen.

Daar staat tegenover dat Britannica Insights over veel onderwerpen aanzienlijk meer informatie te bieden heeft en dat het vooral bij actuele onderwerpen een schril contrast is (in positieve zin) ten opzichte van wat Google aan nieuws en tweets laat zien bij dezelfde zoekresultaten. Zoals vandaag dus goed geïllustreerd wordt als je naar de onsamenhangende toespraak van president Trump luistert en beseft dat je hem niet als bron moet gebruiken om de geschiedenis van Noord Korea te leren kennen. Het history linkje bij Britannica Insights is dan echt waardevol vind ik.

Ik besef dat ik bevooroordeeld ben omdat ik een groot zwak heb voor Britannica en het feit dat ze nog steeds streven om het ultieme naslagwerk te zijn in een tijd waarin iedereen Wikipedia gebruikt. Maar het initiatief voor een gratis Chrome extension die de informatie uit de Encyclopædia Britannica naar de plek brengt waar bijna iedereen zijn informatie ook zoekt, moet van mij gewoon beloond worden.

Doe jezelf een plezier en installeer Britannica Insights als je Chrome gebruikt. Je wordt er gegarandeerd wijzer van.

#

Tweetweekoverzicht week 23 2018: Microsoft koopt Github, PiCarta, Facebook video’s en Apple Books

vakblog tweetweekoverzicht
Elke week maak ik een tweetweekoverzicht waarin ik alsnog stil sta bij nieuws en interessante ontwikkelingen waar ik wel over getwitterd heb maar waar ik (nog) geen blogpost aan heb gewijd.

Microsoft koopt Github

Github is de grootste online repository/samenwerkplatform van software code – met een community van vele miljoenen ontwikkelaars – die je gerust als één van de pijlers van software-ontwikkelaars mag noemen. Niet alleen voor de grote ontwikkelaars maar (juist) ook voor de kleinere die scripts en tooltjes bedenken die je overal op het web terugvindt.

In 2015 werd het bedrijf achter GitHub getaxeerd op een waarde van 2 miljard dollar maar drie jaar later blijkt Microsoft maar liefst 7,5 miljard dollar over te hebben om de nieuwe eigenaar te worden.

Niet alle open source ontwikkelaars zijn blij met deze ontwikkeling maar Microsoft’s eigen ontwikkeltool is al jaren compatibel met GitHub en ik denk dat het een interessante – en logische – stap van Microsoft is om ook een dergelijk platform in hun portefeuille van diensten te hebben.

Eindelijk de nieuwe PiCarta?

Ik weet oprecht niet meer hoe veel jaren er gewacht wordt op de vernieuwde versie van PiCarta. Ik ben mijn interesse eerlijk gezegd ook al een hele tijd kwijt want hoewel PiCarta bij de lancering in 1998 een hele interessante bron was – het waren meerdere catalogusbestanden, samengebracht in één interface – was verloor het de relevantie in de jaren erna. Steeds meer individuele bestanden verdwenen uit PiCarta (bibliografische databases werden achter elkaar opgeheven) tot alleen de NCC en Online Contents nog over waren.

Twee bibliografische bestanden (dus niet full-text) waarvoor tot de dag van vandaag nog een duur toegangsmodel aan gekoppeld is. De meeste bibliotheken – die niet de overige systemen van OCLC afnamen – schaalden de toegang (en de kosten) zo veel mogelijk terug en gingen wachten op het onvermijdelijk verdwijnen van PiCarta, helemaal toen OCLC jaren geleden met het WorldCat platform kwam waar de NCC ook gewoon in zat.

Op de 20ste verjaardag van PiCarta lijkt het er op dat PiCarta niet verdwijnt maar zelf ook de stap naar het nieuwe platform maakt. In de bestandenlijst is te zien dat PiCarta Worldcat en de Online Content doorzoekt maar ook de Kluwer metadata waar OCLC als enige discovery platform over beschikt.

Welke plannen OCLC verder heeft met PiCarta, wat het bijbehorende prijsmodel is en hoe het zich verder verhoudt tot de andere producten en diensten van OCLC, dat zal nog moeten gaan blijken.

Facebook laat video’s met auteursrechtelijk beschermde muziek toe

Facebook is het afgelopen jaar druk geweest met het sluiten van deals met alle grote muziekmaatschappijen en is nu op een punt gekomen waarbij gebruikers video’s kunnen uploaden met (willekeurige) muziek erin, zonder dat die zich zorgen hoeven te maken over inbreuken. Facebook lijkt er alles aan gelegen te zijn om (jonge) gebruikers naar het platform te krijgen en te houden. De mogelijkheden voor video’s moeten concurreren met YouTube en het regelen dat eindgebruikers geen ‘last’ meer hebben van auteursrechtkwesties is daar schijnbaar een noodzakelijke stap in.

Ik ben er wat skeptisch over want ik ga er vanuit dat hoe succesvoller de aanpak van Facebook zal zijn, hoe duurder dit soort afkoopdeals met muziekmaatschappijen gaan worden in de toekomst. Auteursrecht is belangrijk – vind ik – maar het verliest zijn waarde voor artiesten en makers als eindgebruikers geen benul hebben waarom er uberhaupt betaald moet worden voor gebruik van andermans werken. En die miljarden van Facebook zijn dan betekenisloos uiteindelijk. Nou ja, tenzij je aandelen hebt in die muziekmaatschappijen.

iBooks wordt Apple Books in iOS 12

Het was al duidelijk geworden nadat de eerste testversies van iOS 12 verschenen enkele maanden geleden maar afgelopen week bevestigde Apple tijdens de WWDC conferentie dat ze grootse plannen hebben voor iBooks als iOS 12 later dit jaar gereleased wordt.

De naam iBooks verdwijnt en wordt vervangen door Apple Books. De iBook Store krijgt ook een grote facelift en krijgt een vormgeving die overeen komt met de App Store die Apple met iOS 11 al eerder vernieuwde. De Apple Books app legt ook meer nadruk op audioboeken.

Of Apple ook inhoudelijk dingen gaat veranderen met meer aanbod, meer Enhanced Editions of de mogelijkheid gekochte boeken op andere apparaten te kunnen lezen (hahaha, grapje) zal nog moeten blijken. iOS 12 wordt in september 2018 verwacht.

En verder nog …

Het Drents Archief neemt ook geen risico’s meer met auteursrecht ….

Als het lage btw-tarief van 6 naar 9 procent gaat dan gaat dat consequenties krijgen.

Ook beheerders van Facebook pagina’s hebben een verantwoordelijkheid voor de privacy van hun bezoekers!

Squla is nu eigendom van een Amerikaans bedrijf. Hoe zit het nu met de persoonsgegevens van alle gebruikers?

Niet het eerste onderzoek en vast niet het laatste onderzoek dat bewijst dat piraten behalve illegale content ook veel legale content kopen.
#

  • © 2006- 2018 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en duizenden liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top