Bewegende gifs zoeken met Giphy en Tenor

Ik dacht eigenlijk dat we al die bewegende gifs (animated gifs klinkt beter maar vooruit dan maar) hadden achtergelaten in de jaren 90 van de vorige eeuw. Maar nee hoor, bewegende gifs zijn helemaal weer terug en populairder dan ooit. Dagelijks worden er honderden miljoenen bewegende plaatjes geplaatst op Tumblr, Facebook, Twitter en ongetwijfeld vele andere sociale netwerken. Steeds vaker kun je de plaatjes opzoeken via de sites of apps van die netwerken maar er zijn ook zoekmachines die zich gespecialiseerd hebben in bewegende gifs als je er geen genoeg van kunt krijgen.

Wat zijn bewegende gifs eigenlijk?

Animated gifs zijn al bijna zo oud als het web zelf. In tegenstelling tot andere bestandsformaten voor afbeeldingen (zoals jpg) voorziet het gif formaat namelijk in de mogelijkheid van animaties. Hierbij kunnen een willekeurig aantal afbeeldingen (frames) achter elkaar in één bestand worden gezet en worden ze afgespeeld in die volgorde door o.a. een browser. Een video dus eigenlijk.

Aangezien afbeeldingen niet te groot konden zijn op het internet werden bewegende gifs vooral gebruikt om hele korte animaties van enkele seconden te maken die oneindig herhaald worden. Ook al is het tegenwoordig geen enkel probleem meer om langere video’s te maken en online te zetten, is het gebruik van bewegende gifs nooit echt verdwenen. En zie je ze overal voorbij komen, zoals deze:

Vooral irritant als je het mij vraagt maar ach, over smaak valt niet te twisten en als het halve internet ze gebruikt dan moet het toch wel OK zijn, nietwaar? ;)

Mag dat wel? Auteursrechtelijk gezien?

Veel, zeg maar heel veel, bewegende gifs worden gemaakt door een paar frames uit (populaire) videoclips, tv-series of films te halen en die te voorzien van een tekstje. Zoals degene die hierboven staat uit de tvserie Chuck. En daarmee krijg je dus meteen te maken met het auteursrecht want zodra je andermans- auteursrechtelijk beschermd – materiaal gebruikt en opnieuw publiceert maak je inbreuk op het auteursrecht.

Dat gezegd hebbende zijn bewegende gifs één van de vele voorbeelden van het achterblijven van het auteursrecht en ga je echt geen rechtszaak krijgen omdat je een extreem kort fragment gebruikt in een bewegend plaatje op internet. Onder Amerikaans recht valt het gebruik zeer waarschijnlijk onder het fair use (ik ken geen jurisprudentie waarin het getoetst is) en onder Nederlands recht lijkt het een goed voorbeeld van een beeldcitaat te zijn. Ik zou, als ik genegen was zelf bewegende gifs te maken, niet snel frames uit een recente film halen en adviseren om zelfgemaakte beelden te gebruiken maar de kans dat je auteursrechtelijk in de problemen komt is miniem.

Zoekmachines voor heel veel bewegende gifs

Bewegende gifs zijn zo populair dat er diverse sites zijn die zich gespecialiseerd hebben in het doorzoeken en aanbieden ervan. Het zoeken is, zoals bij alle zoekmachines voor afbeeldingen, beperkt tot de tags die door de verschillende sites zijn toegevoegd aan elke gif. Soms is er maar één trefwoord toegekend, soms meerdere. Soms zijn het goede trefwoorden die accuraat het gifje beschrijven maar veel vaker zijn het (zeer) generieke omschrijvingen.

Wat al die sites wel met elkaar gemeen hebben is dat ze daarnaast ook diverse categorieën hebben waar ze de duizenden plaatjes in ondergebracht hebben. Aan jou de taak om een geschikte te vinden.

Giphy

giphy bewegende gifs

Giphy is (was?) één van de leverende partijen van bewegende gifs op twitter.com maar heeft zelf ook een site. Op de voorpagina zijn tientallen gifjes te zien die op dit moment trending zijn (tip, zet autoplay uit want ik kreeg er hoofdpijn van) maar bovenaan zie je een simpele zoekbalk om het totale aanbod te kunnen doorzoeken.

Zoals gezegd wordt hier eigenlijk alleen maar gezocht op de vaak generieke trefwoorden die zijn toegekend. Gebruik dus niet al te specifieke zoektermen en bedenk alternatieve termen als je niet meteen een geschikt gifje kunt vinden. Boven de zoekbalk staan de vijf populairste categorieën waar je nog doorheen kunt bladeren en onder de knop met de drie puntjes vind je de resterende categorieën.

Bij elk gifje staat ook vermeld welke tags er aan toegekend zijn. Deze zijn klikbaar en je kunt op die manier dus snel op nieuwe termen verder zoeken als je een gifje gevonden hebt dat enigszins lijkt op wat je zoekt.

Heb je eenmaal een gifje gevonden? Dan kun je deze meteen plaatsen op Facebook, Twitter, Pinterest, Tumblr, Instagram of Reddit of de embedcode kopiëren en plakken. Onder het Advanced tabblad kun je de rechtstreekse (download)link vinden en het gifje uploaden naar Twitter (in plaats van alleen een link te plaatsen). Let op dat je hiervoor Giphy toegang moet geven tot je Twitter account!

giphy bewegende gifs

Tenor

tenor bewegende gifs
Ook Tenor is één van de hofleveranciers van Twitter. Behalve de loeigrote advertentie voor de Gif Keyboard app die ze kennelijk hebben, is de voorpagina wat minder schreeuwerig dan die van Giphy. Ook hier zijn een aantal trending gifs te zien maar kun je door op Reactions GIFs of Explore GIFs te klikken bladeren door de verschillende categorieën. De zoekfunctie werkt op dezelfde manier als Giphy, namelijk door op de trefwoorden te zoeken die aan de plaatjes toegekend zijn.

tenor bewegende gifs
Ook bij Tenor kun je de link naar een gevonden gifje meteen delen naar Facebook, Twitter, Reddit, Pinterest, Tumblr en iMessage of een embedlink gebruiken. De tags zijn eveneens klikbaar en je kunt ze dus gebruiken om verder te zoeken op andere, wellicht relevantere, tags.

#

Toestemming verzocht: over auteursrecht op foto’s en afbeeldingen op je blog

Natuurlijk is het al lastig genoeg om met enige regelmaat nieuwe stukjes voor je blog te bedenken zonder ook nog diep te moeten nadenken over de afbeeldingen of foto’s die je er bij wilt plaatsen. Hoe gemakkelijk is het niet om eenvoudig het onderwerp van je blogpost in Google te typen en te kijken of je daar geschikte plaatjes bij vindt om je blogpost wat op te leuken. Het oog wil ook wat, nietwaar?

Maar dat is precies wat je als blogger dus niet moet doen.

Ook al staat het internet vol met leuke, boeiende, interessante en mooie foto’s, het wil niet zeggen dat je ze zo maar mag gebruiken. Mag overnemen voor eigen gebruik. Mag stelen feitelijk. Want dat doe je als je het vanuit het perspectief van de maker van die foto’s bekijkt. Die heeft een foto gemaakt of tijd gestoken in het maken van een illustratie. Die zijn het intellectuele eigendom van die maker en ook al zet hij of zij dat op internet, dat wil niet zeggen dat je dat zo maar mag overnemen. Mag stelen.

Op (bijna) alle foto’s en afbeeldingen die je online vindt rust auteursrecht. En dat betekent dat je wel moet nadenken over de afbeeldingen en foto’s die je op je blog wilt gebruiken. Daarmee voorkom je problemen als de rechthebbenden in de gaten krijgen dat je hun werken zo maar overgenomen hebt en ze beginnen met het versturen van boze brieven en rekeningen. Je wilt immers niet zo krampachtig hoeven te reageren als Kluun die zijn hele blog daarvoor (schijnbaar) verwijderde.

Een kleine introductie op het auteursrecht
Het auteursrecht is het uitsluitend recht van den maker van een werk van letterkunde, wetenschap of kunst, of van diens rechtverkrijgenden, om dit openbaar te maken en te verveelvoudigen, behoudens de beperkingen, bij de wet gesteld. Dat is artikel 1 van de Auteurswet en het zegt eigenlijk heel simpel dat als jij een werk maakt jij het exclusieve recht hebt om dit openbaar te maken en te verveelvoudigen. Niemand anders mag dit vervolgens opnieuw openbaar maken (publiceren) of kopiëren.

auteursrechtArtikel 10 van de Auteurswet geeft een hele opsomming van wat er allemaal onder werken verstaan wordt maar in de praktijk valt daar bijna alles onder. Je hebt al heel snel het auteursrecht op iets dat jij gemaakt hebt en dat wordt eigenlijk alleen begrensd door een inhoudelijke factor. Dat is dat er dan wel minimaal sprake moet zijn van een eigen oorspronkelijk karakter en een persoonlijk stempel van de maker. Je moet dus wel iets maken dat niet ontleend is aan een al bestaand iets en waar je als maker eigen creatieve keuzes in gemaakt hebt.

Met foto’s staat dit bijna nooit ter discussie. Alleen al het kiezen van het onderwerp, perspectief, belichting en sluitertijd geeft een fotograaf het auteursrecht op een gemaakte foto. Bij afbeeldingen en illustraties is dat vaak nog duidelijker want de stijl van de maker zul je al snel terugzien.

“Gelaagde” rechten
Dat er auteursrecht op foto’s berust is al duidelijk genoeg maar juist met foto’s heb je veelal te maken met meerdere rechten. Als er een persoon gefotografeerd is bijvoorbeeld dan geldt ook het portretrecht van die persoon. Maar er kan ook modelrecht zitten op een gefotografeerd voorwerp. Of merkenrecht. Een fotograaf kan niet zo maar mensen of voorwerpen fotograferen zonder ook zelf rekening te houden met rechten van anderen. Als blogger hoef je daar niet iets rechtstreeks mee maar wees wel waakzaam als je foto’s gaat gebruiken op je blog waar (bekende) mensen op staan of waar je logo’s van merken op ziet. De kans is groot dat de eigenaren dat geen geweldig idee vinden.

De basis is toestemming!
Je kunt je helemaal gaan verdiepen in alle aspecten van het auteursrecht maar dat is niet nodig. Het is namelijk erg eenvoudig om één regel in je achterhoofd te houden. Je hebt toestemming nodig van de rechthebbende als je zijn of haar werk wilt gebruiken op je blog. Je kunt eventueel ook gebruik maken van een uitzondering in de Auteurswet (één van de beperkingen zoals die in artikel 1 genoemd worden) en afbeeldingen citeren maar over het beeldcitaatrecht zou ik een hele aparte blogpost kunnen schrijven en dat heeft Arnoud Engelfriet al gedaan. Feit is wel dat een beeldcitaat aan meerdere voorwaarden moet voldoen en dat je als blogger beter af bent door vooral op de toestemmingsregel te letten.

Waar haal je je afbeeldingen en foto’s vandaan?
Foto’s en afbeeldingen met toestemming gebruiken kan op meerdere manieren.

  1. Vat het letterlijk op en stuur een mail naar de eigenaar van de site waar je een geschikte foto of afbeelding gevonden hebt. Vraag gewoon of je die op je eigen blog mag gebruiken en zeg toe dat je teruglinkt naar zijn of haar eigen site. Nee heb je en ja kun je krijgen. Commerciële partijen zullen misschien om een vergoeding vragen terwijl particulieren en non-profit organisaties eerder geneigd zullen zijn om die toestemming wel te geven zonder dat je ervoor hoeft te betalen;
  2. Maak gebruik van foto’s en afbeeldingen waarbij de maker vooraf al toestemming gegeven heeft om ze te hergebruiken. Dit kan iemand doen door er bijvoorbeeld een Creative Commons licentie aan mee te geven. Een licentie is niets meer dan een verklaring dat je iets mag gebruiken met de randvoorwaarden die daarmee gepaard gaan. Bij Creative Commons licenties kan dat bijvoorbeeld zijn dat je het alleen maar niet-commercieel mag gebruiken of dat je een foto niet mag bewerken (aanpassen). Zonder uitzondering hebben ze allemaal de eis dat je aan naamsvermelding moet doen. Op je blog moet je dus vermelden wie de maker is en waar mogelijk linken naar de plek waar je een foto gevonden hebt.Er zijn diverse websites waar je foto’s en afbeeldingen kunt vinden die onder een Creative Commons licentie gebruikt mogen worden. Je kunt specifiek op dergelijke foto’s zoeken bij Flickr of 500px. Zelf gebruik ik Photopin, een zoekmachine die alleen de foto’s met een CC licentie doorzoekt van Flickr;
  3. Haal je foto’s van zogeheten stockfotosites. Dat zijn websites met grote hoeveelheden foto’s (en soms afbeeldingen) die je onder voorwaarden mag gebruiken op je eigen website. Je hebt er tientallen van die -grotendeels – gratis zijn maar de betere en mooiere foto’s vind je vaak toch op stockfotosites waar je (iets) voor moet betalen. Al deze sites hebben eigen licenties met voorwaarden – en prijzen – dus controleer wel of je de foto’s ook wel echt op je blog mag gebruiken. Dat gezegd hebbende zijn dit soort sites bijna allemaal specifiek gericht op website-eigenaren en bloggers. Ik maak zelf soms gebruik van 123RF bijvoorbeeld;
  4. Geen zin om op zoek te gaan naar geschikte foto’s en/of ervoor te betalen? Wees dan zelf de rechthebbende en maak je eigen foto’s en afbeeldingen. Natuurlijk, het is meer werk maar zelf je foto’s of afbeeldingen maken betekent dat je geen toestemming van anderen nodig hebt. Let hierbij wel op die gelaagde rechten want ook al heb je dan zelf het auteursrecht, niet iedereen zal het bijvoorbeeld waarderen als je hun portret online zet. Of hun product.

Wat doe je met je eigen foto’s?
Zoals anderen het niet leuk vinden dat jij met hun foto’s aan de haal gaat, zo is het ook niet prettig als anderen zonder toestemming jouw foto’s of afbeeldingen gebruiken. Het vervelende is wel dat het niet zo eenvoudig is om je recht ook te halen bij anderen. Tenzij je zelf ook je foto’s verkoopt is het heel lastig om aan te tonen dat – en hoeveel –  je schade hebt omdat mensen die foto’s van je stelen. Het is ook niet echt te voorkomen dus tenzij je bereid bent om watermerken op alles te gaan zetten kun je beter maar kiezen voor een praktische benadering. Door zelf je foto’s ook te uploaden naar Flickr en onder een Creative Commons licentie beschikbaar te maken bijvoorbeeld.

Op die manier deel je niet alleen je blogposts met de wereld maar kunnen andere bloggers weer gebruik maken van jouw foto’s bij hun blogposts. Misschien houd je er zelf wel nieuwe lezers aan over. Verantwoord omgaan met auteursrechtelijk beschermde content hoeft niet alleen maar moeilijk, lastig en negatief te zijn. Uiteindelijk willen we allemaal gewaardeerd worden voor wat we schrijven en maken. En dat begint toch echt met het respecteren van wat die ander gemaakt heeft.

#

Doorzoeken van afbeeldingen met een zoekmachine

Met zoekmachines kun je tegenwoordig belachelijk ontzettend veel vinden op internet maar de beperkingen van zoekmachines worden er ook steeds duidelijker door. Een zoekmachine indexeert (content op) websites en doet allerlei slimme dingetjes om o.a. uit de context van een website en hoe mensen die sites zoeken af te leiden welke metadata automatisch toegekend kan worden. Dat werkt heel erg goed voor teksten maar aanzienlijk minder voor content die niet te indexeren valt zoals foto’s en video’s. Het blijft wachten op slimme technieken waarmee zoekmachines zelf beeld- en videomateriaal kunnen herkennen op een manier dat je dat materiaal goed doorzoekbaar kunt maken.

Tot het zo ver is zal die metadata handmatig -door mensen dus- meegegeven moeten worden  aan afbeeldingen en foto’s wil je met enige mate van betrouwbaarheid dat materiaal ook goed kunnen terugvinden. Dat is de reden waarom je bij uploadsites als YouTube en Flickr gevraagd wordt om omschrijvingen en steekwoorden te geven bij het materiaal dat je uploadt. Die worden rechtstreeks gebruikt voor de zoekfuncties van de sites.

Calvin and Hobbes
Een heel mooi voorbeeld van hoe goed je afbeeldingen kunt terugvinden als je maar investeert in goede metadata is de Calvin and Hobbes zoekmachine. Calvin and Hobbes (of in het Nederlands Casper en Hobbes) is een krantenstrip die tussen 1985 en 1995 dagelijks verscheen. Het zijn dus vele honderden korte strips die uit enkele panelen bestaan en later ook gebundeld in albums zijn uitgegeven. Het is met afstand ook mijn favoriete strip aller tijden door de vele lagen die schrijver en tekenaar Bill Watterson aanbracht maar dat terzijde.

Ondanks, of waarschijnlijk juist dankzij, het feit dat er maar heel weinig fansites bestaan over Calvin & Hobbes -Bill Watterson heeft een afkeer van commercie waardoor zijn strips niet op fansites mogen verschijnen- hebben mensen veel tijd gestoken in het uitschrijven van alle (!) Calvin & Hobbes strips. Alle scripts maar ook beschrijvingen van de individuele strips die de achtergronden weergeven. Met deze teksten is het dan ook kinderspel om een zoekmachine te maken waarmee je de individuele strips kunt terugvinden op elke uitspraak of omschrijving van wat er in die strip gebeurt.

Voorbeeldje
Als je zoekt op ‘library‘ dan vind je de 19 strips waarin dat woord voorkomt. Dat zijn dan bijvoorbeeld de strips waarin het woord zelf voorkomt in een tekstbox of dialoog:

Het woord library komt zowel voor in het script als ook in de beschrijving. Dat hoeft dus niet het geval te zijn want je vindt ook strips waar het woord niet voorkomt in het script maar waar het in de beschrijving staat omdat het zich bijvoorbeeld afspeelt in een bibliotheek.

Nou zou het te ver gaan om alle afbeeldingen, foto’s en strips die op het internet te vinden zijn handmatig te gaan uitwerken op deze manier maar de voordelen van goede beschrijvingen meegeven aan je foto’s en video’s worden wel goed zichtbaar met dit soort voorbeelden. Ook al worden die uploaddiensten steeds vernuftiger met automatisch scripts en beschrijvingen maken (zoals YouTube met automatisch ondertitelen), er is geen vervanging voor het perspectief en expertise van de persoon die het materiaal uploadt en dus blijf je afhankelijk van de inspanning die de uploader er voor wil doen.

Nou zou ook Calvin maar weinig moeite hiervoor gedaan hebben maar hij zou het wel handig gevonden hebben als er in zijn tijd betere zoekmachines waren geweest ;-)

#

  • © 2006- 2019 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en duizenden liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top