Tweetweekoverzicht week 3 2019: Factfulness en de brexit, KB en Google digitaliseren door en de nieuwe EU auteursrechtrichtlijn heeft vertraging

Elke week maak ik een tweetweekoverzicht waarin ik alsnog stil sta bij nieuws en interessante ontwikkelingen waar ik wel over getwitterd heb maar waar ik (nog) geen blogpost aan heb gewijd.

Afgelopen week was ik druk met werk, met oude en nieuwe hobbies maar heb ik bijna niet getwitterd. En dat heeft natuurlijk wel impact op een tweetweekoverzicht. Het is een nogal kort overzicht daardoor geworden maar dat maak ik volgende week wel weer goed :)

Factfulness en de brexit

Al bijna twee jaar zit ik met verbazing te kijken naar wat zich allemaal in het Verenigd Koninkrijk afspeelt. Natuurlijk, er is niets nieuws aan het de schuld geven van anderen als het in je eigen land niet zo fijn loopt maar dat het land middels een referendum doodleuk het verlaten van de Europese Unie als de enige oplossing ziet die alle problemen moet doen verdwijnen, daar kan ik echt met mijn hoofd niet bij.

Het volk een gevoelsmatig besluit laten nemen over een onthutsend complex vraagstuk als de wisselwerking tussen VK en de overige EU landen is niet een voorbeeld van democratie, het is een voorbeeld van het falen van volksvertegenwoordiging dat een morele plicht heeft om zich door experts te laten inlichten. Niet door de emoties van de buurvrouw die geen baan kan vinden ‘omdat die Europeanen ze allemaal inpikken’.

Enfin, afgelopen week werd het ‘scheidingsvoorstel’ afgekeurd door het Britse Lagerhuis en werd de premier teruggestuurd naar Europa om haar huiswerk opnieuw te maken. Een goede aanleiding om twee filmpjes, ingesproken door Stephen Fry, van eind vorig jaar weer eens onder de aandacht te brengen.

In beide filmpjes (Brexit: facts vs fear en Brexit 2: May & Trump vs Truth) wordt ingegaan op de feiten achter uitspraken die door, vooral, politici gedaan zijn om de stap uit de EU te rechtvaardigen. Hoe politici economen, banken en zelfs hun eigen uitspraken in het verleden compleet negeren en wegzetten als ongewenst negatieve beïnvloeding. Ik las vorig jaar het boek Factfulness van Hans Rosling (vertaald als Feitenkennis maar ik vind factfulness een veel te mooi woord) en ik kan het iedereen aanraden zodat je op zijn minst wat kritischer bent op het moment dat iemand op tv beweert ‘dat uit onderzoek is gebleken’ … dat de mening die je dan te horen krijgt op feiten is gebaseerd.

KB en Google digitaliseren door

Ik schreef al diverse malen over het digitaliseringsproject van de Koninklijke Bibliotheek en Google waarin het boekenbezit van de KB zelf (tot 1870) maar ook dat van diverse universiteitsbibliotheken sinds 2010 gedigitaliseerd en openbaar gemaakt werd. Sowieso omdat dit auteursrechtelijk een heel interessant traject is maar ook omdat het fantastisch is dat dit publiek toegankelijk wordt gemaakt. In eerste instantie via boeken.kb.nl maar wat iets later dus Delpher werd.

Inmiddels zijn we vele jaren verder maar meldde de KB vorige week dat het digitaliseringsproject verder gaat en dat er, behalve 10.000 boeken uit de KB collectie die sinds 2017 in het “auteursrechtelijk veilige gebied” van 140 jaar ouderdom zijn gekomen, ook 20.000 boeken uit de collecties van de Athenaeumbibliotheek Deventer, ZB | Planbureau en Bibliotheek van Zeeland, Universitaire Bibliotheken Leiden, de Openbare Bibliotheek Rotterdam, de Openbare Bibliotheek Arnhem en Atria | Kennisinstituut voor Emancipatie en Vrouwengeschiedenis worden meegenomen.

Goed nieuws dus zou ik zeggen.

De nieuwe EU auteursrechtrichtlijn komt er aan … of voorlopig toch niet?

Er is al veel gezegd en geschreven (ook door mij) over de nieuwe EU auteursrechtrichtlijn. Helaas lijkt het alsof het nog maar om twee onderdelen gaat – terwijl er echt veel meer boeiende dingen in geregeld gaan worden – maar artikel 11 over de linktax en artikel 13 over het ‘uploadfilter’ houden de gemoederen behoorlijk bezig.

In september 2018 stemde het Europees Parlement desondanks in met het voorstel en begon daarmee de fase dat met de individuele lidstaten onderhandeld ging worden of zij ook achter het voorstel staan zodat dit in het voorjaar van 2019 goedgekeurd kon worden.

De afgelopen maanden hebben veel internetbedrijven, met Google/YouTube voorop, zich laten horen over de verwachte gevolgen van de nieuwe wetgeving en liet Google vorige week nog zien hoe kaal Google News er straks uit komt te zien.

Zelfs organisaties van rechthebbenden beginnen zich af te keren van het wetsvoorstel omdat het niet uitvoerbaar dreigt te worden.

Voor morgen, 21 januari, stonden de definitieve onderhandelingen op de planning in het Europees Parlement maar daar is nu toch een kink in de kabel gekomen.

Maar liefst 11 landen hebben namelijk in de consultatieronde aangegeven het voorstel niet te ondersteunen zoals het er nu ligt (Duitsland, Belgie, Nederland, Finland, Slovenië, Italië, Polen, Zweden, Kroatië, Luxemburg en Portugal) en dat betekent dat er opnieuw gekeken moet worden naar de inhoud van het voorstel.

Het lijkt me bijzonder onwaarschijnlijk dat de beide controversiële artikelen verdwijnen uit het voorstel maar de meerderheid van de landen hebben aangegeven dat de rechten van gebruikers een rol moeten krijgen (ipv die van rechthebbenden zoals het er nu staat) dus er zal wel een nieuwe balans gevonden moeten worden die hopelijk beter kan uitpakken dan wat er nu ligt. Wordt ongetwijfeld vervolgd.

#

Tweetweekoverzicht week 2 2019: Auteursrecht vs eigenaarschap, Fortnite dansjes, auteursrecht op YouTube en Perma.cc

Elke week maak ik een tweetweekoverzicht waarin ik alsnog stil sta bij nieuws en interessante ontwikkelingen waar ik wel over getwitterd heb maar waar ik (nog) geen blogpost aan heb gewijd.

Auteursrecht vs (gevoel van) eigenaarschap

Als ik gastcollege geef over auteursrecht dan leg ik natuurlijk uit hoe de wet in elkaar zit. Over de rechten van een maker, de definitie van een werk en wat de uitzonderingen op die rechten zijn. Maar ik illustreer ook altijd het spanningsveld tussen het auteursrecht en het gevoel van eigenaarschap dat bij een werk kan komen kijken.

En dat doe ik door een willekeurig voorbeeld uit de media te pakken want op elk gegeven moment spelen er wel kwesties en rechtszaken die dit treffend illustreren. Letterlijk bijvoorbeeld als het gaat om het auteursrecht op tatoeages terwijl de mensen op wiens huid die afbeeldingen staan, toch echt het gevoel hebben dat zij degenen zijn die zeggenschap hebben over die tatoeage.

Maar de beste voorbeelden zijn bijna altijd foto’s die van bekende personen zijn gemaakt en die ze zelf gebruiken op Instagram of voor promotiedoeleinden. Terwijl ze dus niet de rechthebbende zijn omdat ze toevallig degene zijn die er op te zien zijn. Dat kan leiden tot rare situaties en in een recent voorbeeld dus zelfs tot een verbod voor een fotograaf om ooit nog een concert te bezoeken van een band die boos werd omdat de fotograaf zijn recht probeerde te halen. Zoals altijd legt Arnoud het weer mooi uit :)

Fortnite dansjes en auteursrecht

De afgelopen weken was er veel te doen rondom de dansjes in Fortnite. Voor de niet-gamers onder de lezers (en degenen die geen tieners thuis hebben), Fortnite is een kleurrijk spel waarbij je met je cartoonachtig personage op een eiland gedropt wordt met 99 anderen en waar het de bedoeling is om als laatste over te blijven.

Het spel is gratis op alle mogelijke platformen te spelen maar desondanks halen de makers miljoenen euro’s binnen. Elke maand weer. En dat doen ze door cosmetische dingetjes te verkopen zoals kleding en de mogelijkheid voor je personage om dansjes uit te voeren.

Er wordt dus goed verdiend aan die dansjes en dan weet je dat er snel gedoe over gaat ontstaan want de makers hebben die korte dansjes niet zelf bedacht maar overgenomen van ‘echte’ mensen. Een paar rappers maar ook de acteur die Carlton speelde – en het Carlton dansje bedacht – in The Fresh Prince of Bel-Air hebben de makers aangeklaagd wegens inbreuk op hun rechten.

Op Techdirt stond afgelopen week een uitstekend artikel waarin de auteur dieper ingaat op de mogelijkheid om uberhaupt te spreken van auteursrecht op dit soort korte dansjes en al heel snel constateert dat er geen sprake van is. Nou weet je nooit hoe een rechtbank hier mee om zal gaan maar het feit dat Alfonso Ribeiro (Carlton) twee dagen voor het indienen van de rechtszaak nog het proces moest starten om zijn dansje beschermd te krijgen zegt genoeg. Helemaal aangezien de US Copyright Office al aangegeven heeft dat korte dansjes niet voor auteursrechtelijke bescherming in aanmerking komen.

YouTube & auteursrecht

Plagiarism Today dook afgelopen week wat dieper in alle copyright problemen die er rondom YouTube spelen. Iets wat heel interessant is met de nieuwe wetgeving die er aan staat te komen die platformen verplichten het netjes te regelen met rechthebbenden als eindgebruikers content uploaden.

En je ziet dus dat het zelfs voor een gigantische partij als YouTube niet werkt. Enerzijds de (vele onzinnige en onterechte) claims die dankzij het Amerikaanse auteursrecht ingediend kunnen worden en waar uploaders zich maar moeilijk tegen kunnen verdedigen, ook al hebben ze aantoonbaar het gelijk aan hun kant. En anderzijds het ContentID systeem dat te gemakkelijk beïnvloed kan worden door grote partijen en dat geen enkele rekening *kan* houden met de vele uitzonderingen die auteursrechtwetgeving biedt aan gebruikers.

Een goed voorbeeld zou het filmpje zijn dat afgelopen week bij LuckyTV werd uitgezonden. Hier was Kees van der Staaij het lijdend voorwerp en bewerkte LuckyTV hiervoor een opname van maker Cees van der Wal die hier helemaal niet van gediend was.

Daar hoeft hij ook niet van gediend te zijn want ook al is hij de auteursrechthebbende van het filmpje, LuckyTV kan dit doen zonder zijn fiat dankzij de parodie exceptie in de Auteurswet. Het LuckyTV filmpje staat gewoon op YouTube maar dat had er niet kunnen staan als van der Wal zijn eerdere opname in de ContentID database had gezet. Je kunt er zeker van zijn dat hij dat in de toekomst wel gaat doen, vooral als de nieuwe wetgeving van kracht wordt, en het zal pittige consequenties gaan krijgen vrees ik als er zo geslagen kan worden met de stok die auteursrecht heet.

Linkrot en Perma

Hoeveel dode links er op internet te vinden zijn weet ik niet maar het zijn er vast heel veel. Veel links werken na 1, 2 of meer jaar niet meer simpelweg omdat de site waar naar verwezen wordt niet meer bestaat. Daar heb ik op mijn blog al last van – oudere blogposts verwijzen frequent naar webtools en websites die verdwenen zijn – maar is pas echt vervelend in (wetenschappelijke) publicaties.

Net zoals The Internet Archive websites archiveert zodat je altijd kunt verwijzen naar sites zonder zorgen te maken dat ze ineens verdwenen zijn (ik gebruik het hier veelvuldig, ook om mijn eigen blogposts automatisch te archiveren), zo doen de Amerikaanse universiteiten dat ook. Harvard Law School startte jaren geleden met een eigen webarchiveringsdienst, Perma, en werkt samen met tientallen andere universiteiten en onderzoeksinstellingen om links in publicaties voor de eeuwigheid beschikbaar te houden.

Perma stelt bibliotheken in staat om hun gebruikers gratis en vrijelijk deze dienst aan te bieden zodat onderzoekers en auteurs online bronnen kunnen archiveren waar ze naar verwijzen. Ik vond de tijd rijp om daar de Library Windesheim University of Applied Sciences voor aan te melden want ook al weet ik nog niet precies hoe we dit gaan aanbieden aan onze auteurs, ik heb geen enkele twijfel over het nut en de noodzaak ervan.

En verder nog …

Ik heb er zelf nog niets mee gedaan maar ik vind het geweldig dat je nu zelf aan de slag kunt met bibliotheekstatistieken :)

#

Tweetweekoverzicht week 52 2018: 12 jaar Vakblog, auteursrecht op tatoeages en publiek domein dag 2019

Elke week maak ik een tweetweekoverzicht waarin ik alsnog stil sta bij nieuws en interessante ontwikkelingen waar ik wel over getwitterd heb maar waar ik (nog) geen blogpost aan heb gewijd.

Het laatste tweetweekoverzicht van 2018! En dat is inmiddels, bijna traditiegetrouw, nogal dunnetjes. Niet omdat er totaal niks te melden is maar omdat ik de hele week met lezen en top 2000 luisteren bezig ben en tja, dan heb ik wat minder oog voor nieuwtjes en weetjes. Hoe dan ook, iedereen die dit leest wens ik een fijne jaarwisseling en een geweldig 2019 toe!

12 jaar Vakblog

Elk jaar op 6 december staat er een korte terugblik op mijn blog. Ik begon namelijk met Vakblog op 6 december 2006 en hoewel dat de eerste jaren vooral iets was dat door mij, voor mij werd geschreven, is het toch best wel een stuk groter gegroeid dan ik had kunnen dromen. En dat is iets waar ik elk jaar op 6 december graag even bij stil sta.

Behalve dit jaar dus want ik ben het compleet vergeten. Maar echt. Het is me niet eens door het hoofd geschoten en dat ik het daarna vergeten ben, nee, gewoon niet beseft dat het weer zo ver was.

Misschien dat het komt omdat na 12 jaar zo’n jubileum niet meer speciaal is? Ergens zit er ook een omslagpunt tussen ‘leuk dat je iets doet’ en ‘hoe lang denk je dit nog te gaan doen?’ natuurlijk. Enfin, dat gaat over jubilea vieren en niet of ik door blijf schrijven want ik heb nog ideeën genoeg voor 2019. En wie weet heb ik onbewust gewacht tot ik op 6 juni het 12,5 jarig jubileum kan vieren van mijn blog en ik een grote weggeefactie van interpunctie en kortere zinnen kan organiseren onder de lezers.

Auteursrecht op tatoeages

Een artikel in de NY Times behandelt een al iets ouder onderwerp dat in 2017 al bij de rechter lag: het auteursrecht op tatoeages. Iets dat in het dagelijks leven niet eens een overweging is – al zullen mensen zich niet realiseren dat als ze een tatoeage laten zetten zij zelf het ‘fysieke medium’ zijn waarop de artiest een auteursrechtelijk beschermde afbeelding plaatst – maar wat wel een probleem wordt op het moment dat de persoon zelf “gekopieerd” wordt. Namelijk in een videogame.

De zaak speelde vorig jaar maar is nog steeds actueel omdat makers van spellen sporters 1 op 1 in sportgames zetten. Basketballers in NBA 2K19, voetballers in Fifa 19 enzovoorts. Maar ja, dan zet je dus als maker van een spel honderden spelers in je spellen *inclusief hun tatoeages* en dan heb je ineens een probleem. Spelers kunnen toestemming geven voor hun eigen gelijkenis maar kunnen dat niet voor hun tatoeages. Ook al zitten die op hun huid :)

Veel tattoo artiesten geven toestemming maar het blijft Amerika en dus zijn er ook bedrijfjes die hier op inspringen en doodleuk de rechten opkopen van tatoeages van sporters – je verzint het niet – om vervolgens de gamemakers aan te klagen voor het onrechtmatig gebruik van de afbeeldingen in de games.


The company Solid Oak Sketches obtained the copyrights for five tattoos on three basketball players — including the portrait and area code on Mr. [LaBron] James — before suing in 2016 because they were used in the NBA 2K series. The following year, an artist sued because the Gloria tattoo on Mr. James, among others, was included in the same franchise. And in April, another artist sued because her tattoos on the wrestler Randy Orton had been included in several iterations of WWE 2K.

Een daadwerkelijke uitspraak van een rechter hierover ligt er nog steeds niet en dat betekent dat sporters geadviseerd wordt om contracten te tekenen met gamemakers voordat ze tatoeages laten zetten. De gamemakers zelf doen geen enkele uitspraak en het publiek blijft voorlopig achter met het zoveelste bizarre voorbeeld van hoe auteursrechtwetgeving misbruikt wordt voor commercieel belang.

Publiek domein dag 2019

Overmorgen is het weer zo ver. Nieuwjaarsdag en dat betekent skiskansspringen op tv, nieuwsjaarsduiken maar ook dat het weer Publiek Domein Dag is. Ondanks het feit dat auteursrecht eeuwig lijkt te duren is dat niet zo en eindigt de bescherming in Nederland op 1 januari van het jaar nadat de maker van het werk 70 jaar geleden is overleden.

Oftewel, op 1 januari 2019 is er geen auteursrechtelijke bescherming meer op werken van makers die in 1948 overleden zijn. Die werken komen dan in het publiek domein en mogen dan vrijelijk (her)gebruikt worden zonder toestemming.

De Koninklijke Bibliotheek staat ook deze keer weer stil bij Publiek Domein Dag en organiseert op 3 januari een bijeenkomst over de makers die in 1948 overleden zijn en wiens werken dus nu vrij beschikbaar zijn.

In Amerika gelden andere termijnen maar is 1 januari 2019 ook een hele speciale dag aangezien dan voor het eerst in 20 jaar eindelijk weer werken in het publiek domein gaan belanden. Daar komen werken die in 1923 gemaakt zijn nu eindelijk vrij maar over de achtergronden hiervan komt volgende week nog een aparte blogpost denk ik.

#

  • © 2006- 2019 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en duizenden liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top