Tweetweekoverzicht week 11 2018: Europa wil van nepnieuws af, meer dan een miljard werken met CC-licentie, leenrecht voor ebooks, Ebookalarm en de minister beantwoordt vragen over de Bibliotheekwet

vakblog tweetweekoverzicht
Elke week maak ik een tweetweekoverzicht waarin ik alsnog stil sta bij nieuws en interessante ontwikkelingen waar ik wel over getwitterd heb maar waar ik (nog) geen blogpost aan heb gewijd.

Europa wil nepnieuws aanpakken

De Europese Commissie wil heel graag nepnieuws bestrijden in Europa en heeft daarvoor een tijd geleden EUvsDisinfo opgericht, een bureau van de EC dat nieuwsberichten doorploetert en ze van labels voorziet met het waarheidsgehalte. Dat viel in Nederland wat minder omdat er prompt berichten uit Nederlandse media als NPO Radio 1, De Gelderlander en GeenStijl werden bestempeld als nepnieuws.

Nou weet elke informatiespecialist die zijn diploma waard is dat je nieuwsberichten niet kunt classificeren op basis van een non-criterium als ‘is het nepnieuws of niet?’. Natuurlijk, je kunt feiten uit die berichten gaan factchecken maar juist bij nieuws zijn die feiten nooit leidend in de tekst. Degene die het schrijft (ik hoop dan altijd dat het een journalist is met een diploma die de tijd heeft gekregen om wat achtergronden te verzamelen bij het onderwerp) brengt namelijk geen rijtje feiten maar vertelt een verhaal. Eentje die een boodschap of conclusie achterlaat.

Zo zijn mensen namelijk. Niemand leest een woordenboek voor zijn lol en dus moet er een verhaal worden gebracht. Eentje die je graag en makkelijk kunt lezen.

En daar zit het probleem. Je kunt gebeurtenissen en feiten (die grotendeels correct zijn) heel eenvoudig gebruiken om tot een conclusie te komen die volslagen lariekoek is. Dat is wat nepnieuws zo lastig maakt want het vereist dat je kritisch kijkt naar de opbouw en onderbouwing van de boodschap. Zoals het zo mooi staat in het artikeltje op The Next Web afgelopen week:

On that last point, it’s worth noting that “fake news” is very often not fake at all. Instead it relies on people’s natural inclination to create narrative: if A and B happened, then we can infer C. Fake news often sets up true A, and true B, and invites readers to make the leap to false assumption C. And many of us do. Because that is how human beings work.

De herdefiniëring van de term nepnieuws door Silvia Grundmann (hoofd van de Media en Internet afdeling van de EC) staat me ook wel aan:

She […] broke it down into misinformation (false, but with no intent to harm); disinformation (false, imposter or manipulated content designed to harm); and mal-information (not necessarily false, but leaks, harassment, hate speech, revenge porn, etc.).

Een oplossing is er niet vanuit Europa en ik denk dat het ook vooral een kwestie van zelfregulering is. Media, kranten, nieuwsprogramma’s en de gehele journalistiek moeten meer dan ooit aan de slag om zichzelf als betrouwbare bronnen van nieuws te profileren. Open en transparant. Aan te spreken op wat ze naar buiten brengen en daarbij proberend om niet zelf subjectieve conclusies te trekken. En tja, burgers die misschien eens zouden moeten ophouden kritiekloos ophitsende teksten van Facebook te lezen … hoewel ik vrees dat daar de grootste uitdaging zit.

1,2 miljard werken met een CC licentie

1,2 miljard foto’s, boeken, artikelen, bladmuziek, muziek(fragmenten) die je kunt gebruiken voor eigen doeleinden dankzij de Creative Commons licentie waarmee ze verspreid worden. Het is toch fantastisch eigenlijk?

Leenrecht voor ebooks – deel 87

Het aantal mensen dat niet spontaan in slaap valt als ik over leenrecht voor ebooks begin kun je op de vingers van één hand tellen maar dat maakt me niets uit. Ik vind het fascinerend om het proces te volgen van (de aanloop naar) de Europese uitspraak tot de vertaling ervan in de Nederlandse situatie. Wim Keizer volgt het traject, dat al heel wat kenmerken van een dagelijkse soap heeft, voor Bibliotheekblad ook op de voet.

Hij beschrijft een onderhandeltraject waarin het ministerie van OCW, KB, Nederlands Uitgeversverbond (sinds kort Mediafederatie), Auteursbond, Stichting Leenrecht, Stichting Pictoright, Stichting Lira, Stichting Pro en VOB allemaal een rol(letje) hebben en waarbij het mij een godswonder mag heten als daar een eenduidige en werkbare werkwijze uit voort gaat komen.

Maar goed, misschien ben ik te negatief :)

Ebookalarm is terug

In januari 2018 ging de site ebookalarm.nl offline (naar eigen zeggen door een serverstoring) en duurde het eventjes voordat ik zelf in de gaten kreeg dat de site verdwenen was. Ik mailde de uitgever (Singel Uitgeverijen) vorige maand met de vraag of de site nog terugkwam en inderdaad, Ebookalarm is na een afwezigheid van twee maanden nu terug met een andere opzet.

Geen dagaanbiedingen meer met codes die alleen bij Kobo ingewisseld kunnen worden. Ebookalarm wordt nu door Singel Uitgeverijen gebruikt voor de ebookacties die ze voor hun titels houden. Elke maand is er een maandactie waar meerdere titels bij betrokken zijn en die ook gewoon bij alle ebookwinkels voor die prijs verkrijgbaar zijn zonder codes. Enerzijds maakt dat titels toegankelijker voor een breder publiek maar anderzijds zijn de reguliere kortingen een stuk minder hoog dan de dagaanbiedingen die meestal voor 2 of 3 euro gingen.

Naast de maandelijkse aanbiedingen worden oudere titels van 1 of 2 auteurs (vooral als ze een nieuwe titel hebben die maand) in het zonnetje gezet met een eigen actie. Dit is wat andere uitgeverijen ook doen en Ebookalarm is daar nu dus de versie van Singel Uitgeverijen van. De acties zal ik elke maand meenemen in het overzicht dat ik zelf bijhoud van actuele ebookacties.

Antwoorden van minister van Engelshoven over midterm review Bibliotheekwet

Vlak voor kerst verscheen de zogenaamde midterm review (pdf) (tussentijdse evaluatie klinkt niet hip genoeg) van de Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen. Hierin werd gekeken naar de eerste twee jaren (2015 en 2016) van de Wsob en worden de ontwikkelingen geschetst.

Afgelopen week werden de schriftelijke vragen van de Tweede Kamer en antwoorden van de minister gepubliceerd (pdf). Hierin komen geen schokkende zaken voorbij hoewel het interessant was om te lezen dat minister van Engelshoven niet voornemens is om lokale bibliotheken meer zeggenschap te geven in het aanschafbeleid voor de centrale digitale bibliotheek.

En verder nog …

Je kunt geen boeken of artikelen kwijt in tweets maar grappen, dat gaat prima. En dus worden ze gejat door anderen. En dus verbant Twitter die accounts.

Rechthebbenden slaan graag een beetje door in hun pogingen materiaal van internet te verwijderen maar om nou Wikipedia te bestoken met dit soort verzoeken?

Meer digitale manga dan papieren manga in Japan. Dat is best indrukwekkend!

Zoveel data gebruikt Spotify dus tijdens het afspelen van je muziek. Goed om te weten!

Opsturen van je manuscript naar de uitgever heeft weinig zin.

Graffiti als auteursrechtelijk beschermde werken.
#

Tweetweekoverzicht week 5 2017: Monitor Bibliotheekwet, nieuwe Kindle for PC met meer DRM, einde van Shelfie en ereaders blijven populair

vakblog tweetweekoverzichtIn het tweetweekoverzicht sta ik alsnog kort stil bij nieuws en interessante ontwikkelingen waar ik wel over getwitterd heb maar waar ik (nog) geen blogpost aan heb gewijd.

Soms omdat anderen dat al beter gedaan hebben dan ik het zou doen, soms omdat er weinig meer over te vertellen valt dan het nieuwtje zelf en soms omdat ik er ook geen blogpost van weet te maken.

Monitor Bibliotheekwet

Op 1 januari 2015 is, na een lang traject, de Wet Stelsel Openbare Bibliotheekvoorzieningen in werking getreden. De Bibliotheekwet, zoals de meesten het noemen, legde niet alleen de basisfuncties vast van elke bibliotheek maar introduceerde ook nieuwe eisen en uitdagingen, en een compleet nieuwe organisatiestructuur voor de digitale bibliotheekvoorzieningen. In december 2015 kondigde de minister (van OCW) aan om middels een Bibliotheekmonitor een beeld te zullen geven van de situatie na 1 jaar Bibliotheekwet.

Het duurde eventjes maar nu is die Bibliotheekmonitor 2015 er ook en afgelopen week werd die door de minister aan beide Kamers verstuurd ter evaluatie van de Wet Stelsel Openbare Bibliotheekvoorzieningen. De monitor bestaat uit een Kamerbrief en een bijlage met de Bibliotheekstatistiek 2015 (PDF). Met name de laatste bevat veel feitelijke informatie over allerlei aspecten van de openbare bibliotheken. Wat mij betreft een zeer goede ontwikkeling om (eindelijk) een discussie over de kwantiatieve aspecten van bibliotheken en bibliotheekdienstverlening te kunnen praten en ik hoop dat de Bibliotheekstatistiek 2016 niet al te lang op zich laat wachten.

Kindle for PC update

Amazon heeft een nieuwe versie 1.19 van de Kindle for PC applicatie uitgebracht en die introduceert allerlei nieuwe functionaliteiten voor je gekochte Kindle ebooks die je op je pc wilt lezen, zoals verbeterde weergaves en de mogelijkheid om de boeken voor te laten lezen door de applicatie. Helaas zijn dat mogelijkheden die bij het door Amazon gebruikte KFX formaat horen en die niet compatibel zijn met andere ereaders of applicaties waardoor je nog meer afhankelijk wordt van de Kindle apps.

Een vervelende bijkomstigheid is ook dat het nu dus niet meer mogelijk is om de MOBI of AZW versies van Kindle ebooks te downloaden zodat je de DRM eraf kunt halen. De enige oplossing is om van de oude versie (1.17) gebruik te blijven maken en de optie uit te zetten van automatisch updaten. Hoe lang de oude versie nog ondersteund wordt door Amazon is echter nog de vraag. Beschik je over een Kindle ereader, dan hou je voorlopig nog wel de optie om via een alternatieve route aan de AZW bestanden te komen.

Einde van Shelfie

Het stond letterlijk al jaren op mijn lijstje van onderwerpen om nog over te bloggen. Shelfie is .. was .. een Canadese boekendienst waarbij je met behulp van een app een foto kon maken van je boekenplanken (een shelfie) waarna de dienst op zoek ging naar ebook- en audioboekversies van die titels. Versies die je goedkoop of soms zelfs gratis dan kon toevoegen aan je Shelfie account. Want waarom zou je meerdere keren de hoofdprijs moeten betalen voor dezelfde titel?

Hoewel (vanzelfsprekend?) alle grote uitgevers niet meewerkten aan dit initiatief waren er toch duizenden uitgevers wereldwijd wel aangesloten bij Shelfie die daarmee ook zicht kregen op de klanten die hun (papieren) titels al wel hadden gekocht. Het leek me ook een heel interessant iets om uit te proberen op mijn kasten met Engelstalige boeken maar op de één of andere manier is het daar nooit van gekomen.

En nu is het te laat want afgelopen maandagavond maakte Shelfie bekend dat met onmiddellijke ingang (nou ja, vanaf dinsdag) de stekker uit Shelfie getrokken werd. De precieze redenen zijn niet bekend gemaakt maar het is aannemelijk dat het simpelweg niet winstgevend is geworden.

Ereaders blijven populair

Inct heeft de recente cijfers van Gfk, die periodiek onderzoek uitvoert onder een groot aantal panelleden over diverse onderwerpen, te pakken gekregen waaruit blijkt dat een kwart van de Nederlanders over 1 of meer ereaders beschikt. Hoe zich dat verhoudt tot het aantal van 1,85 miljoen ereaders in Nederland dat uit datzelfde onderzoek komt weet ik ook niet maar er zal wel weer met leeftijdscategorieën gewerkt worden. Hoe dan ook, het blijven veel ereaders.

De helft van de bezitters gebruikt de ereader ook minimaal één keer per week. Wat (voor mij) nogmaals aantoont dat de berichtgeving over de verminderde populariteit van ereaders ten koste van tablets en smartphones met een flinke korrel zout genomen moeten worden. Hopelijk snappen uitgevers nu beter dat hun klanten graag op een ereader lezen en gaan ze eindelijk eens fatsoenlijke ebookversies uitbrengen die niet geoptimaliseerd zijn voor tablets en daardoor bijna onleesbaar zijn op ereaders.

En verder nog …

Alles wat je ooit maar wilde weten over het Interbibliothecair Leenverkeer werd uitgezocht door Johan Stapel en gepubliceerd in het Bibliotheekblad. Maar dit artikel wordt ook vrijelijk gedeeld met niet-leden en dus is er geen excuus om het niet te lezen ;)

Blendle maakt het nieuws (iets) toegankelijker voor scholen in samenwerking met Nieuws in de klas. Niet volledig gratis zoals ze zelf naar buiten brachten maar met maximaal 2 maanden gratis toegang.

Je hebt een klarinet bij je in de trein en krijgt een verzoek van medereizigers om een stukje te spelen. Je vraagt aan de rest in de coupe of ze geen bezwaar hebben en speelt vervolgens een paar nummers. Om vervolgens een boete te krijgen van de NS want je mag geen voorstelling geven in de trein zonder toestemming van de NS. Ergens gaat er dan toch iets fout met de handhaving van de regels, beste NS.

Kinderboekenleenmuseum Stichting ‘t Oude Kinderboek heeft geen plek meer op de nieuwe locatie van de Bibliotheek Deventer. Ik maakte in 2014 nog een boekenplog van dit prachtige praktische museum en hoop heel erg dat ze met hun collectie een nieuwe plek in Deventer Boekenstad vinden.

#

Tweetweekoverzicht week 50 2015: Tweedehands ebooks, kamerbrief Bibliotheekwet, ebookcampagne van de bibliotheek, 1 miljard CC werken, OneDrive, VSNU en Elsevier sluiten een big deal

vakblog tweetweekoverzichtIn het tweetweekoverzicht sta ik alsnog kort stil bij nieuws en interessante ontwikkelingen waar ik wel over getwitterd heb maar waar ik (nog) geen uitgebreide blogpost aan heb gewijd.

Soms omdat anderen dat al beter gedaan hebben dan ik het zou doen, soms omdat er weinig meer over te vertellen valt dan het nieuwtje zelf en soms omdat ik er ook geen blogpost van weet te maken.

In dit tweetweekoverzicht dreigen uitgevers de verkopers van tweedehands ebooks op Marktplaats (of toch niet), gaat de UvA 100.000 boeken toevoegen aan Delpher en Google Books, stuurt minister Bussemaker de stand van zaken rondom de bibliotheekwet naar de Eerste en Tweede Kamer, wordt alvast de landelijke ebookcampagne voor de bibliotheken aangekondigd, zijn er nu meer dan een miljard werken te vinden met een Creative Commons licentie, komt de Europese Commissie met hun voorstellen over Netflix en auteursrecht en bereiken de Nederlandse universiteiten, mag je je OneDrive gratis giegs toch nog houden en Elsevier een principeakkoord over open access en abonnementen.

Uitgevers willen (echt) niet dat je je ebooks verkoopt

OK, de rechter besloot weliswaar dat legaal aangeschafte ebooks doorverkocht mogen worden maar dat wil niet zeggen dat de uitgevers het erbij laten zitten. De NOS meldde afgelopen week dat verkopers op Marktplaats een dreigmail van Stichting BREIN ontvangen zodra ze een advertentie met te verkopen ebooks plaatsen. Dat nieuws schoot BREIN in het verkeerde keelgat want zij claimden van niets te weten.

Dat BREIN verwacht dat journalisten (en het publiek) onderscheid ziet tussen de dreigbrieven die ze wel en de identiek geformuleerde dreigbrieven die ze niet sturen, is wel weer humor natuurlijk. Net als de opmerkingen van Martijn David van het Nederlands Uitgeversverbond (NUV) over de angst van uitgevers dat er minder boeken verkocht gaan worden als de handel in tweedehands ebooks op gang komt en er geen twijfel over laat bestaan dat uitgevers er alles aan doen om de handel in tweedehands ebooks tegen te gaan. Inclusief het inschakelen van BREIN.

Later die dag werd het iets genuanceerd door te benadrukken dat het dreigen alleen ging om verkopers van illegale ebooks op Marktplaats maar dat noch de uitgevers noch BREIN dat onderscheid in de praktijk maken lijkt me evident. Die houden echt geen rekening met degenen die hun legale ebooks legaal willen doorverkopen want dat is ze net zo zeer een doorn in het oog.

Het lijkt vooral het openingssalvo te zijn tbv de inmiddels al 1,5 jaar durende rechtszaak tegen Tom Kabinet die aankomende week alweer een nieuw hoofdstuk gaat krijgen.

UvA voegt 100.000 boeken toe aan Delpher en Google Books

Goed nieuws vanuit de bibliotheek van de Universiteit van Amsterdam die meldt dat ze ruim 100.000 boeken aanleveren voor het Google Books Library Project. Nu het digitaliseringsproject van Google in Amerika ook in hoger beroep als fair use is bestempeld lijkt het in wat kalmer vaarwater gekomen te zijn en het is goed om te weten dat ook in Nederland flink wordt bijgedragen aan deze unieke bron. De gedigitaliseerde titels zullen ook in Delpher terecht komen overigens.

Kamerbrief stand van zaken moties en toezeggingen Bibliotheekwet

Minister Bussemaker verstuurde 3 december een brief naar de Kamer(s) met een stand van zaken naar aanleiding van de diverse moties en toezeggingen die tijdens de parlementaire behandeling van de Bibliotheekwet aan bod zijn gekomen. Het is een korte brief maar eentje die wel een mooie en interessante samenvatting geeft over o.a. gastlenen, digitale bibliotheektarieven enz.

  • Invoering van de eerste fase van de landelijke bibliotheekpas. Die bestaat uit de mogelijkheid van ‘gastlenen’. Bibliotheekleden kunnen ook bij andere bibliotheekorganisaties dan de eigen bibliotheek materialen lenen;
  • Voor de korte termijn is daar een extra pas voor nodig. Op de langere termijn kunnen alle diensten via één pas worden aangeboden;
  • Leden van de fysieke bibliotheek kunnen zonder meerkosten gebruikmaken van het digitale aanbod. Dat omvat op dit moment o.a. 11.000 e-booktitels. Zij hebben dan een gecombineerd fysiek/digitaal lidmaatschap. Circa 230.000 bibliotheekleden maken daar inmiddels gebruik van;
  • Wie alleen van het digitale aanbod gebruik wil maken, kan vanaf 1 januari een zgn. digital only abonnement afsluiten. De prijs daarvan bedraagt € 42,- per jaar. De KB heeft deze prijs vastgesteld na overleg met de openbare bibliotheken en na een toets bij de uitgevers;
  • Dit bedrag is het starttarief. Mogelijk is er in een later stadium aanleiding voor product- en prijsdifferentiatie;

De KB maakte tijdens het Bibliotheekcongres ook bekend dat bibliotheken zelf een lokaal digitaal abonnement kunnen aanbieden en dat dit dus niet per se via de KB hoeft te verlopen.

Terug naar de brief waarin de minister de cijfers van het CBS samenvat over de openbare bibliotheken in 2014. Handig :)

tweetweekoverzicht openbare bibliotheken in 2014
Donderdag 17 december staat de brief op de agenda van de Tweede Kamer.

Leen je ebooks bij de bibliotheek : de campagne

Veel bibliotheekleden weten nog niet weten dat ze met hun bibliotheekabonnement toegang hebben tot duizenden legale e-books of welke mooie e-books er eigenlijk beschikbaar zijn (actuele titels, nieuwe titels, klassiekers). Daarom gaan we in januari campagne voeren met de heldere boodschap: e-books, leen ze bij de Bibliotheek!

Bibliotheekmedewerkers en (zorgvuldig geselecteerde?) leden van de bibliotheek laten vanaf 18 januari vier weken lang zien wat hun favoriete ebook is zodat iedereen weet dat je ook echt ebooks kunt lenen bij de bibliotheek. Inmiddels is het aanbod toegenomen tot ca. 11.000 titels en daar moet toch wel een boek tussen zitten wat jij wil lezen, nietwaar? Een prima initiatief dat, hoop ik, ook de uitgevers wat bewuster zal maken van alle titels die ze *niet* via de bibliotheek aanbieden en die nu dus ook niet voor het voetlicht worden gebracht.

Ik ben natuurlijk ook erg benieuwd hoe (en of) dit in januari en februari zichtbaar wordt in de uitleencijfers.

Meer dan een miljard werken online met een Creative Commons-licentie

Creative Commons publiceerde afgelopen week hun State of the Commons waarin ze bijhouden hoe het met het gebruik van Creative Commons licenties gesteld is. Ik kan niet genoeg benadrukken hoe waardevol deze licenties zijn voor een internet waar je gewoon onder minimale voorwaarden gebruik kunt maken van elkaars kennis en de werken die gemaakt worden. En dus verwijs ik nog even naar de blogpost over de editie van 2014.

Het aantal werken dat voorzien is van een Creative Commons liegt er ook niet om: o.a. 391 miljoen afbeeldingen, 76.000 open leermiddelen, 1,4 miljoen (Open Access) wetenschappelijke artikelen, 18,4 miljoen video’s en bijna 47 miljoen tekstdocumenten zijn er inmiddels op het internet te vinden. Het totale aantal werken is de afgelopen jaren ook enorm gestegen: van 140 miljoen in 2006, tot 400 miljoen in 2014 en 882 miljoen afgelopen jaar. In 2015 werd echter de grens van 1 miljard werken overschreden en inmiddels staat de teller op 1,1 miljard.

En dat betekent dat er heeeeel veel makers zijn die gelukkig snappen dat je je auteursrecht ook kunt gebruiken voor andere doelen dan commerciële exploitatie (en angstig zijn dat anderen met je teksten aan de haal gaan, beste bloggers die nog steeds geen CC-licentie op hun blog hebben :P)

Europese Commissie komt met hun voorstellen over toegang tot online content en modernisering van het auteursrecht

Niet iedereen gaat wat merken van de voorstellen die de Europese Commissie afgelopen woensdag presenteerde over beoogde aanpassingen van uitzonderingen in de auteursrechtwetgeving. Behalve alle abonnees van (met name) videodiensten als Netflix en Videoland want de Europese Commissie wil een einde maken aan de zogenaamde geoblocks waarbij videocontent in andere lidstaten van Europa niet meer toegankelijk is als een abonnee de grens overgaat. Ja, Europa wil dat jij de Nederlandse speelfilms gewoon via Netflix kunt blijven kijken als je op vakantie gaat naar Frankrijk.

Ik heb er gisteren al een lang stuk over geschreven als je meer wilt lezen over wat de Europese Commissie volgend jaar gedaan wil krijgen.

Microsoft laat je OneDrive giegs houden als je dit actief aangeeft

Dat was schrikken enkele weken geleden toen Microsoft aankondigde zowel de gratis opslagruimte te gaan reduceren per januari 2016 en ook een einde te maken aan de onbeperkte opslagruimte voor betalende Office 365 gebruikers. Maar dan vooral voor Microsoft want ruim 72.000 boze OneDrive gebruikers klommen in de digitale pen op Microsoft’s forum UserVoice om de softwaregigant te laten weten wat ze van dat soort praktijken vonden.

Microsoft kiest nu eieren voor haar geld en komt terug op die eerdere aankondiging. Zowel de 15GB gratis opslag als de 15GB camerabonus (als je die had) kun je behouden als de wijzigingen doorgevoerd worden over ruim 2 weken. De onbeperkte opslag gaat nog steeds wel terug naar 1TB voor betalende gebruikers overigens.

Er zit nog wel een addertje onder het gras want je moet expliciet zelf aangeven dat je de gratis opslagruimte wilt behouden. Dat kun je HIER doen. Later deze maand volgt er nog een artikel over waarom OneDrive best een fijne plek voor het opslaan en terugvinden(!) van je foto’s en documenten is. Mocht je dat ook vinden, dan heb je nog tot 31 december de tijd om een abonnement bij OneDrive af te sluiten voor 100GB of 200GB want ook die komen per 1-1-2016 te vervallen.

Nederlandse universiteiten en Elsevier bereiken principeakkoord over open access en abonnementen

Op de valreep – per 1 januari zou er wellicht geen toegang meer zijn tot Elsevier artikelen – toch nog goed nieuws over de Big Deal onderhandelingen die gaande waren tussen de Nederlandse universiteiten en Elsevier. De VSNU meldt dat er een principe akkoord bereikt is waarin niet alleen de wetenschappers toegang houden tot de artikelen van Elsevier maar waarin ook afspraken zijn gemaakt over open access. Het is een driejarige overeenkomst waarbij er in 2018, het derde jaar, 30% van de Elsevierartikelen van Nederlandse auteurs open access beschikbaar is.

Dat klinkt goed natuurlijk maar veel details worden er niet gegeven. Zo blijkt uit de FAQ (pdf) dat de universiteiten niet gaan vertellen wat de deal ze gekost heeft omdat het “concurrentiegevoelige informatie” zou zijn. Nu concurreren de Nederlandse universiteiten echt niet met anderen dus riekt dit nogal naar een getekende NDA waardoor universiteiten elders in de wereld niet kunnen/mogen profiteren van de onderhandelingsresultaten van de Nederlandse universiteiten.

Hoewel je het met een uitgever als Elsevier natuurlijk over (Gold) Open Access moet hebben blijf ik het vreemd vinden dat de Nederlandse universiteiten zichzelf zo blind blijven staren op de Gouden variant die met aanzienlijk meer randvoorwaarden en problematiek komt dan de Groene versie waarbij auteurs hun eigen definitieve auteursversie zelf (kosteloos) kunnen archiveren in de repositories van hun instellingen. Helemaal aangezien de Auteurswet nu dus voorziet in een wettelijk recht om dat te kunnen doen zonder toestemming van de uitgever(!). En het ook niet uitmaakt in welk tijdschrift het artikel gepubliceerd is.

Maar goed, er is nu afgesproken dat er een selectie van Elsevier tijdschriften wordt aangewezen (tot 30% dus) waarin Nederlandse onderzoekers hun artikelen open access kunnen publiceren. De APC’s (de article processing charges die normaliter door auteurs betaald moeten worden om OA te publiceren) zijn afgekocht in deze overeenkomst. En ongetwijfeld de reden waarom de precieze bedragen geheim gehouden moeten worden want dat zal Elsevier echt niet als voorbeeld terug willen krijgen in alle andere landen waar over de Big Deal onderhandeld wordt.

Het blijft een stevige en mooie stap in de goede richting maar het feit dat er over de precieze (financiële) afspraken niet (open access) gesproken mag worden maakt het mijns inziens toch iets minder een open access succesverhaal. Het zou ook fraai – en wenselijk vind ik – geweest zijn als de universiteiten met Elsevier afgesproken hadden dat elke Nederlandse wetenschapper zijn artikel in *alle* Elsevier tijdschriften na enkele maanden in de repositories van de universiteiten had mogen deponeren. Conform de open access bepaling in de Auteurswet.

Dan was de droom van 100% open access beschikbaarheid van Nederlandse publicaties toch een stuk sneller dichterbij gekomen. Nu mag de onderzoeker die in een Elsevier tijdschrift wil publiceren dat buiten de selectie valt, zelf gaan uitzoeken of en hoe die zijn publicatie open access beschikbaar kan maken.

#

  • © 2006- 2019 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en duizenden liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top