Gratis ebooks voor het onderwijs?

Bookboon biedt bijvoorbeeld gratis studieboeken en zakelijke ebooks aan. Deze kunnen vrijelijk gebruikt worden in het onderwijs

Natuurlijk, studieboeken en lesmateriaal hoeven niet per se gratis te zijn. Sterker nog, er is een grote markt de afgelopen decennia ontstaan voor het voorzien van studenten en docenten van relevante studieboeken en die uitgevers deden dat bepaald niet voor niets. Zelfs de Wet gratis schoolboeken (WGS), die in 2008 van kracht is geworden om de schoolkosten voor ouders te verlagen en schoolboeken ‘gratis’ aan te bieden, heeft dan misschien wel die kosten lager gemaakt voor ouders maar uiteindelijk is het natuurlijk niets anders dan het verplaatsen van de kosten. Een ander inkoopbeleid en andere beschikbare potjes hebben niet geleid tot het structureel goedkoper maken van schoolboeken, laat staan dat ze gratis zijn geworden.

Dat de inkomsten bij educatieve uitgeverijen mede door de WGS aan het dalen zijn, dat is wel bevestigd. Een interessante uitspraak hierbij is dat de Groep Educatieve Uitgeverijen (GEU) vindt dat de WGS geleid heeft tot minder onderwijskwaliteit. Dat komt volgens de GEU doordat dat docenten niet meer vrij zijn om het educatieve materiaal te kiezen dat ze denken nodig te hebben.

Nu geldt de WGS niet voor het hoger onderwijs maar er valt zeker wat te leren van het voortgezet onderwijs. In het hoger onderwijs speelt dan geen opgelegde wet maar zijn de digitale ontwikkelingen in het onderwijs bijna net zo dwingend. Onderwijs vindt steeds meer (en soms zelfs exclusief) plaats in digitale leeromgevingen, de ELO’s en dat betekent dat de voorgeschreven en gebruikte informatievoorziening ook mee moeten veranderen. Van de papieren readers en voorgeschreven studieboeken op literatuurlijsten uit de 20ste eeuw naar digitale readers in ELO modules en voorgeschreven digitale informatiebronnen anno 2012.

Die digitale informatiebronnen, daar moet het onderwijs echt nog (steeds) aan wennen. Dat kunnen nu abonnementen zijn op digitale kranten, dat kan een betaald account zijn op een leeromgeving van een educatieve uitgever, dat kunnen vrij beschikbare open leermaterialen zijn maar natuurlijk ook ebooks zijn met studiemateriaal. Slechts weinig docenten hebben goed zicht op wat er allemaal digitaal beschikbaar is, laat staan dat men kan beoordelen of het ook kwalitatief voldoet voor het onderwijs dat zij zelf geven. Daar ligt een goede rol weggelegd voor hogeschoolbibliotheken maar dat terzijde.

Naar mijn smaak domineren de -voor zover je de term mag gebruiken- traditionele ebooks nog te veel. Ebook versies van de papieren studieboeken die docenten soms al jaren voorschrijven. Docenten vragen aan de uitgevers wanneer hun favoriete papieren boeken digitaal beschikbaar komen en uitgevers zijn gemiddeld erg traag in het reageren hierop en vragen zich af hoe ze hun papieren cashcows van nu moeten transformeren in de digitale cashcows van morgen. Ja, een enkele uitgever komt met modellen die ook haalbaar en betaalbaar lijken te zijn maar het onderwijs moet niet alleen aan de uitgevers trekken. Docenten moeten vooral bij zichzelf ten rade gaan.

Ik vertel docenten dat ze die informatie/artikelen/ebooks moeten voorschrijven die niet alleen relevant zijn maar ook op een voor hun optimale wijze toegankelijk zijn. Ga dan niet kijken naar wat je altijd gebruikte en of dat ook digitaal beschikbaar is. Ga kijken in het gigantische aanbod van wat er al wel digitaal beschikbaar is en bekijk of dit relevant, bruikbaar en nuttig is voor je eigen onderwijs. Kijk naar die innovatieve uitgevers die kleinschalige digitale leeromgevingen rondom een wiskunde boek aanbieden waarin ook docentenhandleidingen en digitale opdrachten zitten. Kijk naar de duizenden Engelstalige gratis studieboeken, al dan niet als open leermaterialen. Kijk naar initiatieven als Boomdoc die boeken fulltext gratis aanbiedt en studenten alleen laat betalen voor een geprinte of gedownloade versie. Kijk ook naar Nederlandstalige gratis studieboeken van bijv. Bookboon die weliswaar flink wat advertenties bevatten maar daardoor wel 100% gratis zijn. Allemaal boeken die vaak door dezelfde auteurs zijn geschreven als het traditionele papieren boek dat jarenlang gebruikt werd. De vorm zegt niets over de kwaliteit, dat moet je nou net als docent doen.

Eigenlijk moeten docenten precies doen wat de Groep Educatieve Uitgeverijen als een zorgpunt uitsprak: het educatieve materiaal kiezen dat ze denken nodig te hebben. Alleen hoeven ze dat niet te kiezen uit het huidige aanbod van uitgeverijen maar uit het veel bredere aanbod op de markt. Juist nu die markt zo in beroering is dankzij de digitalisering kunnen -en moeten- docenten de vraag leidend laten worden. Die moet dan wel geformuleerd worden en die moet ook voorgelegd worden aan de markt.

En ik stel voor dat we beginnen met de wens van gratis ebooks die in de ELO’s gebruikt mogen worden. De rest volgt daarna wel.

  • © 2006- 2019 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en duizenden liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top