Tweetweekoverzicht week 15 2019: Geschiedenis van Microsoft IE en Edge, EU landen gaan cultureel erfgoed samen digitaliseren, mp3’s in OneDrive streamen, foto van een zwart gat en een nieuwe literatuurprijs voor non-fictie

Elke week maak ik een tweetweekoverzicht waarin ik alsnog stil sta bij nieuws en interessante ontwikkelingen waar ik wel over getwitterd heb maar waar ik (nog) geen blogpost aan heb gewijd.

De opkomst en evolutie van Microsoft webbrowsers

Ergens in mijn bureaulade heb ik nog een diskette liggen met daarop de eerste versie van Netscape die ik ooit gebruikte. Versie 0.9 als ik het me goed herinner. Het was ergens begin jaren 90 en op mijn school hadden ze dat beschikbaar gemaakt. Ik vond het geweldig want eindelijk kon je het web doorbladeren. Netscape kwam met versie 1.0, daarna 2.0 (Navigator) en toen werd het een hele suite met mailpakket en nog wat pruttel erbij.

Toen Microsoft met Internet Explorer 3 kwam was ik eigenlijk ook wel klaar om over te stappen, net als kennelijk de rest van de wereld want omdat Netscape het verder liet liggen – en Microsoft zijn monopolie uitbuitte door het in Windows te integreren – gebruikte echt iedereen Internet Explorer.

Ook Microsoft liet na een paar jaar steken vallen en verbeterde IE niet of nauwelijks. Daar sprongen Firefox en Chrome handig op in en sindsdien is Microsoft hekkensluiter in de markt voor browsers. Op Fastcompany is er een mooi totaaloverzicht te lezen van deze geschiedenis en wat Microsoft met de nieuwe versie van Edge, gebaseerd op de Chrome techniek, hoopt terug te winnen.

Overigens is de testversie van die nieuwe Edge browser nu te installeren en uit te proberen – inclusief de mogelijkheid om Chrome extensies te installeren:

EU lidstaten beloven samen te gaan werken om cultureel erfgoed te digitaliseren

Afgelopen week, op 9 april om precies te zijn, tekenenden 24 EU lidstaten (nou ja, 23 lidstaten plus het Verenigd Koninkrijk) een samenwerkingsverklaring om het digitaliseren van cultureel erfgoed te stimuleren. Het achterliggende idee is om betere techniek en software uit te wisselen om dit mogelijk te maken maar ook om het gebruik van en de toegang tot het gedigitaliseerde erfgoed te verbeteren.

Streamen van mp3’s via OneDrive

Nadat Microsoft de stekker trok uit Groove is het niet meer mogelijk om via Microsoft’s eigen apps de muziek te streamen die je in je OneDrive hebt staan. Gelukkig zijn er nog (betaalde) alternatieven beschikbaar zoals CloudPlayer Platinum (7,99 euro) voor Android en CloudBeats (5 euro) voor iOS waar je niet alleen muziek mee kunt streamen vanaf OneDrive maar ook andere clouddiensten.

Toch handig als je, zoals ik, nog een mp3 verzameling hebt waar je geen afscheid van wilt nemen.

Over foto’s van zwarte gaten

Eén (best wel) wazige foto die een grote stap betekent voor de mensheid want afgelopen week maakte een team van wetenschappers van de Event Horizon Telescope voor het eerst een afbeelding openbaar van een zwart gat en toonde daarmee onweerlegbaar het bestaan ervan aan.

Waar het Rijksmuseum prachtig op insprong met een werk uit hun collectie uit 1714.

Maar waar helaas ook meteen weer partijen misbruik van probeerden te maken:

Tja.

Nieuwe literatuurprijs voor non-fictie

Er komt dit jaar een nieuwe grote literatuurprijs voor non-fictie. De BookSpot Literatuurprijs (voorheen AKO Literatuurprijs en ECI Literatuurprijs) krijgt een aparte variant voor non-fictie. De winnaar krijgt 50.000 euro, net als de winnaar van de fictieprijs.

#

tor header

Browsen met meer privacy: over Tor en verborgen websites

Het Tor-netwerk en de Tor browser maken het voor websites heel moeilijk om de identiteit van een gebruiker te achterhalen en bieden een plek voor websites die niet of nauwelijks te blokkeren of te censureren zijn. Hoe werkt dit precies en hoe gebruik je Tor eigenlijk?

Hoezo privacy?

Er was een tijd dat ik het helemaal niet erg vond dat ik gerichte reclame-aanbiedingen kreeg. In nieuwsbrieven werd gevraagd in welke onderwerpen je geïnteresseerd was en zo’n zelfde lijstje kon je aanvinken in profielpagina’s op een groot aantal websites.

Maar is het je opgevallen dat niemand meer vraagt welke onderwerpen jij leuk en interessant vindt? Dat hoeft ook niet meer want je wordt vakkundig gevolgd elke keer dat je online bent. Databestanden worden samengesteld, doorverkocht aan nieuwe leveranciers en geanalyseerd met allerlei slimme algoritmes. Zo weet een energiemaatschappij precies waar in een willekeurige wijk in een willekeurige stad hun doelgroep zit van mogelijk geïnteresseerde nieuwe klanten. Ze weten de WOZ waardes van de huizen – en daarmee een goede indicatie van het inkomen – en ze weten welke consumenten de afgelopen jaren niet overgestapt zijn van energieleveranciers.

En huppakee, jij krijgt een brief thuis met een leuke aanbieding. Met korting. Geaddresseerd aan jou persoonlijk zodat je minder snel genegen bent de brief ongeopend bij de rest van de reclamefolders in de papierbak te gooien. Het is wat Nuon de afgelopen week deed. Net als zorgverzekeraar Promovendum die ook alle namen verzameld heeft van hun ideale nieuwe klanten.

Online is dat niet anders. Sterker nog, het is daar nog veel sterker aanwezig. Even een half uurtje zoeken op een paar websites naar een betaalbare broodbakmachine en nog dagen lang duiken er spontaan advertenties en mailtjes-met-aanbiedingen op in je browser en mailbox. En nergens een knop te bekennen waar je kunt aangeven dat je er al lang eentje gekocht hebt in een offline winkel. Bij minstens drie bedrijven sta ik nu in hun databases – met minimaal naam en mailadres – als ‘mogelijk geïnteresseerd in broodbakmachines en aanverwante artikelen’.

Lekker dan.

Hoe lang duurt het nog voordat er ‘s avonds iemand bij mij thuis aanbelt om me een leuke aanbieding te doen omdat ze weten dat ik gegoogeld heb op hun product?

Nou heb ik niet de illusie dat ik met een paar eenvoudige tips en trucs kan voorkomen dat ik in dat soort databases beland. Ongetwijfeld zijn er nu al duizenden bestanden waar ik met naam en profiel in voor kom. Maar het wordt wel steeds belangrijker om je bewust te zijn van het feit dat elke website die je bezoekt een profiel van je kan maken. En dat waarschijnlijk ook doet.

Dat is waar het Tor-netwerk interessant wordt voor jou en mij.

Wat is Tor?

Tor is een afkorting voor The Onion Router (en daarom staat er ook een ui in het logo). Tor is een wereldwijd open netwerk van servers dat in de jaren 90 werd ontwikkeld door de Amerikaanse marine. Het doel van Tor is om anonieme communicatie op het internet te faciliteren, voor zowel militaire organisaties als politieke en religieuze dissidenten. Dat is ook gelukt want het Tor-netwerk is één van de systemen die door Snowden is gebruikt om de NSA documenten openbaar te maken.

Het netwerk is gebaseerd op zogenaamde onion-servers; computers die als tussenstations dienen tussen de afzender en de bestemming. De naam “Onion Routing” is geen willekeurige naam. “Onion” staat voor de manier waarop de data op het Tor-netwerk worden voorgesteld. Het principe is dat berichten volgens een willekeurig pad via verschillende onion-servers naar hun bestemming reizen, waarbij iedere server een versleutelde “laag” van de routinginformatie ontcijfert, vergelijkbaar met de schillen van een ui die verwijderd worden. Deze data wordt dan doorgestuurd naar de volgende server totdat de volledig ontcijferde data bij de ontvanger aankomen. (bron).

Kortweg gezegd komt het er op neer dat het Tor-netwerk je identiteit camoufleert door het omleiden van je internetverkeer over verschillende Tor-servers. Je internetverkeer wordt ook nog eens versleuteld waardoor het voor websites heel lastig is om te zien waar je vandaan komt.

Om toegang te krijgen tot dit Tor-netwerk, hoef je alleen maar de Tor-browser te downloaden van de website van Tor Project. De Tor-browser is gebaseerd op een speciale versie van Firefox en alle instellingen om het Tor-netwerk te gebruiken zijn ingebakken in deze versie.

tor connect

Alles wat je doet in de browser gaat daardoor automatisch via het Tor-netwerk. Het is wel een stukje trager omdat je dataverkeer over meerdere servers gaat naar een website. Door op het icoontje van de ui te klikken krijg je ook de route (circuit) te zien hoe je op dat moment verbonden bent met een site.

tor circuit

Wat kun je met Tor?

Het belangrijkste wat je met Tor dus kunt doen is anoniem surfen. Net als bij een VPN kun je je ip-adres verbergen maar Tor maakt het vooral bijzonder lastig voor websites om het dataverkeer te analyseren en profielen te maken van hun bezoekers.

Tenminste, zolang je daar wel goed bij blijft opletten. Als je al duizenden cookies op je pc hebt staan word je automatisch ingelogd en herkend op sites, ook al gebruik je de Tor-browser. Gooi die cookies dus eerst weg. En ga geen Firefox plugins installeren in de browser want ook daarmee ‘lek’ je informatie over je computer. Zet je het beveiligingsniveau hoger in de Tor-browser dan worden ook allerlei scripts geblokkeerd die gegevens (kunnen) achterhalen. Beter voor je privacy maar sommige sites werken dan meteen een stuk minder goed. Of zelfs helemaal niet.

Anoniem surfen is een groot goed maar je hebt op het Tor-netwerk ook nog eens toegang tot websites waar je met andere browsers niet bij kunt. De onion-servers maken weliswaar deel uit van het internet maar vormen ook samen een eigen afgeschermd stukje internet waar websites gevonden kunnen worden met een aparte .onion domeinnaam. Deze sites worden het ‘deep web’ genoemd omdat ze niet geïndexeerd worden door de reguliere zoekmachines en ze zijn daarnaast niet gevoelig voor blokkades. Zo vind je bijvoorbeeld Sci-Hub op het Tor-netwerk, ook al zijn de meeste reguliere domeinnamen geblokkeerd.

scihub tor

Browsen met de Tor browser

De Tor browser is te downloaden voor Windows, Mac en Linux in een groot aantal talen waaronder Nederlands. Tor werkt als elke andere browser en omdat het gebaseerd is op Firefox werkt het bijna identiek aan deze browser. Standaard worden een aantal plugins (o.a. Flash) geblokkeerd maar twee plugins maken juist integraal onderdeel uit van de werking van de Tor browser: Noscript en HTTPS Everywhere.

HTTPS Everywhere zorgt ervoor dat alle verbindingen op een website worden versleuteld, ongeacht of de site zelf HTTPS ondersteunt. Data die je verstuurt naar onversleutelde sites kunnen nog steeds onderschept worden maar je ip-adres blijft wel verborgen. Noscript zorgt ervoor dat Javascript geblokkeerd kan worden en accepteert alleen scripts van betrouwbare websites.

Wil je echt zo anoniem mogelijk surfen? Tor heeft een optie – onder de menuknop met het icoontje van een ui – om een nieuwe identiteit te activeren terwijl je aan het surfen bent waardoor er een nieuw ip-adres wordt gebruikt. In datzelfde menu kun je ook een nieuwe route (circuit) laten volgen naar een website toe waardoor je vele malen per browse-sessie kunt wisselen van adres en route.

Maar ook als je helemaal geen zin hebt om telkens van ip-adres te veranderen blijft Tor een prima hulpmiddel om het websites lastig te maken om jou te profileren. Handig om een uurtje te gebruiken als je op zoek bent naar een broodbakmachine zonder dat je nog een week lang advertenties wilt zien. Of als je een geblokkeerde website wilt bekijken. Daarnaast gaat er een wereld open aan .onion websites die je anders nooit zou kunnen bezoeken. Van gevestigde namen als DuckDuckGo en de New York Times tot de vele schemerige websites in the dark web.

@headerfoto via Pixabay onder CC0 licentie gebruikt en bewerkt.

#

ebooks in browser

Ebooks lezen in je browser met Readium voor Chrome

Er zijn diverse redenen te bedenken waarom je ebooks op je computer zou willen lezen. Bijvoorbeeld omdat je toch al de hele dag met je laptop op schoot zit te lezen vanaf het scherm. Of omdat je een passage uit een bepaald (studie)boek wilt kopiëren naar een Word document. Daar kun je natuurlijk Adobe Digital Editions voor gebruiken maar wist je dat je ook heel goed ebooks in je browser kunt lezen?

Readium voor Chrome

Google’s Chrome is volgens StatCounter op moment van schrijven met afstand de populairste browser, zowel wereldwijd als in Nederland. En dat is ongetwijfeld de reden dat het International Digital Publishing Forum (IDPF) ervoor gekozen heeft om hun open source ebookleessoftware Readium als browserextensie (exclusief) voor Chrome beschikbaar te maken.

Het IDPF is de beheerder van de EPUB standaard voor ebooks en Readium is ontwikkeld met het specifieke doel om het eenvoudig(er) te maken EPUB3 ebooks te lezen. EPUB3 ebooks bevatten vaak een vaste layout die zich niet leent voor lezen op ereaders of in andere leesapps en dan is het bijzonder handig dat je ze wel kunt lezen op je computer. Vanzelfsprekend werkt Readium ook uitstekend voor alle andere soorten ebooks in het EPUB formaat.

Readium is te installeren vanuit de Chrome Web Store en na installatie te vinden in het rijtje van webapps. In de bookmarkbar vind je standaard een knop met Apps als je ze niet kunt vinden.

ebooks lezen in browser readium

Als je de Readium webapp opent dan krijg je een overzicht te zien van alle ebooks in de bibliotheek.

Als je Chrome op meerdere computers geïnstalleerd hebt en je ook m.b.v. een Google account alle instellingen, apps en extensions synchroniseert, dan wordt de Readium app wel gesynchroniseerd maar de ebooks in je Readium bibliotheek niet. Die staan lokaal op de computer waar je ze toegevoegd hebt.

ebooks in browser readium
De eerste keer zul je natuurlijk nog geen ebooks hebben en die zul je toe moeten voegen. Klik daarvoor op het + teken rechtsbovenaan en kies een EPUB bestand dat al ergens op je computer staat. Je kunt ook een map kiezen waar meerdere EPUB bestanden in staat zodat je deze in één keer toevoegt aan de bibliotheek.

Readium ondersteunt alleen EPUB bestanden (en geen Kindle ebooks) die niet voorzien mogen zijn van Adobe of Apple DRM. Ebooks met watermerk of sociale DRM zijn daarentegen geen enkel probleem.

ebooks in browser readium
Als je vervolgens een ebook opent krijg je een standaardweergave te zien en kun je meteen gaan lezen. Bladeren kan met de virtuele bladerbalk die je te zien krijgt als je met de muis aan de rechterkant van het scherm komt of gewoon met de pijltjes toetsen.

ebooks in browser readium
Maar één van de grote voordelen van Readium is dat je bijna net zo veel opties hebt om je leeservaring aan te passen als op een ereader. Dit in tegenstelling tot Adobe Digital Editions bijvoorbeeld waar de opties zeer beperkt zijn.

Open de instellingen door op het tandwiel-icoontje [1] rechtsbovenaan te klikken. Op het eerste tabblad Style kun je de lettergrootte in een groot aantal stappen aanpassen [2], kiezen uit drie verschillende lettertypes [3] en zes verschillende kleuren achtergronden [4].

ebooks in browser readium
Op het derde tabblad Keyboard shortcuts kun je zien dat er maar liefst 25 functies zijn toegewezen aan toetsen als je liever niets met de muis wilt doen en kun je die ook aanpassen als je bijvoorbeeld liever vooruit bladert met de spatiebalk. Het middelste tabblad Layout is echter de plek waar je de meeste aanpassingen zult willen maken.

Hier is namelijk de breedte van de weergegeven tekst (feitelijk is dat ook de marge) op een pagina in te stellen [1] en kun je aangeven of je liever één pagina per scherm ziet of beide tegenoverliggende pagina’s [2]. Dat laatste is een vereiste als je bijvoorbeeld een digitaal prentenboek aan het lezen bent  waar bijna altijd gebruik gemaakt wordt van tekeningen die over beide pagina’s verdeeld zijn.

Tot slot kun je nog de scrollmode [3] bepalen: als een document of boek waarbij je dus bladert tussen pagina’s of als één doorlopende tekst waarbij je dus net zo lang naar beneden scrollt tot je bij het einde bent. Ebooks worden standaard als document met pagina’s getoond dus hier hoef je niets in te veranderen als je dat wilt behouden.

Lezen van ebooks op een (groot) scherm is misschien niet ideaal voor de meeste mensen maar met Readium voor Chrome is het tenminste wel uitstekend te doen. De weergave van de tekst is helemaal naar eigen smaak in te stellen en als bonus kan Readium overweg met alle soorten EPUB bestanden die er bestaan. Van ‘gewone’ boeken met alleen tekst tot multimediale digitale prentenboeken.

Headerafbeelding via Pixabay met CC0-verklaring

#

  • © 2006- 2019 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en duizenden liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top