Zoeken in (regionale) historische krantenbanken via Delpher

In november 2013 lanceerde de Koninklijke Bibliotheek in samenwerking met vier universiteitsbibliotheken het zoeksysteem Delpher. Delpher is de ‘voorkant’ van de nationale digitale bibliotheek die miljoenen gedigitaliseerde pagina’s uit Nederlandse boeken, kranten en tijdschriften uit de collecties van een groot aantal wetenschappelijke instellingen, bibliotheken en erfgoedinstellingen op één plek doorzoekbaar maakt. Maar sinds 16 maart zijn ook een vijftal regionale krantenbanken via Delpher te doorzoeken.

Delpher

Ruim drie jaar na de lancering van Delpher is het aantal te doorzoeken pagina’s uit Nederlandse kranten, boeken en tijdschriften toegenomen tot meer dan 60 miljoen. Behalve de 11 miljoen krantenpagina’s uit Nederland, Nederlands-Indië, de Antillen, Amerika en Suriname uit de periode 1618 tot 1995, zijn daar nu ook miljoenen krantenpagina’s aan toegevoegd via de regionale krantenbanken van Archief Eemland, Krantenbank Zeeland, Noord-Hollands Archief, Regionaal Archief Alkmaar en Waterlands Archief.

De (inhoud van de) kranten worden weergegeven op de websites van de diverse instellingen, maar op Delpher kunnen ze nu allemaal tegelijk doorzocht worden, samen met de kranten, boeken en tijdschriften die al te doorzoeken waren.

Zoeken

delpher krantenbanken

Standaard doorzoek je alle collecties tegelijk in Delpher. De externe krantenbanken hebben een eigen plekje gekregen in het pull-down menu maar het is veel handiger om alles te doorzoeken in plaats van één onderdeel.

delpher krantenbanken

Je krijgt namelijk na een zoekactie eerst de zoekresultaten per onderdeel te zien en kunt (moet) dan alsnog besluiten welke zoekresultaten van welk onderdeel je wilt bekijken.

In het voorbeeld hierboven heb ik slechts 1 zoekwoord gebruikt. Gebruik je twee (of meer) zoektermen die beide moeten voorkomen dan kun je die termen scheiden met AND. Het is echter niet per se nodig want als je er niks tussenzet dan gaat Delpher uit dat beide termen moeten voorkomen.

Moeten ze ook nog dichtbij elkaar voorkomen in de tekst (maximaal 10 woorden afstand) dan kun je de termen scheiden met PROX. Als de zoektermen in exact dezelfde volgorde moeten voorkomen, gebruik dan aanhalingstekens. Bijvoorbeeld “Jan Jansen” als je op persoonsnamen zoekt. Tot slot kun je zoektermen met OR scheiden als maar één van zoektermen voor hoeft te komen en NOT voor een zoekterm zetten die per se NIET voor moet komen in een document.

Hou bij de keuze voor zoektermen ook rekening met het feit dat woorden vaak heel anders gespeld werden vroeger en er ook hele andere woorden gebruikt werden voor begrippen die we vandaag hanteren (een slager heette vroeger een vleeshouwer). Fouten in de tekstherkenning kunnen ook zorgen voor minder zoekresultaten en datzelfde geldt voor leesfouten die ontstaan zijn omdat het bronmateriaal vlekken of scheuren bevatte. Het kan lonen om spel- en schrijfvarianten te proberen van zoektermen met behulp van wildcards: een * om de uitgang te vervangen (Nederland* levert Nederland, Nederlands, Nederlandsch op) of een ? om 1 teken te vervangen (publi?atie levert publicatie en publikatie op). Standaard zoekt Delpher al naar historische spellingvarianten.

delpher krantenbanken

Met “Snijders” als zoekterm krijg je in elk geval voldoende resultaten bij de regionale krantenbanken en zou je minimaal op een specifieke krantenbank en periode moeten verkleinen om het aantal zoekresultaten naar werkbare hoeveelheden terug te brengen. De drie krantenpagina’s die abusievelijk het jaar 0002 hebben meegekregen niet meegerekend natuurlijk.

Klik je vervolgens door op een artikel dan kom je dus uit op de website van de krantenbank in kwestie waar je de hele pagina (en krant) kunt lezen.

delpher krantenbanken

Nu weet ik dat Tanja Snijders de directeur is (was?) van het Zeeuws Radiotherapeutisch Institutuut (ZRTI). Ze is geen familie volgens mij :)

Getipt door een persbericht van de KB

#

krant en laptop (over pressreader)

PressReader: gratis digitale kranten en tijdschriften via je bibliotheek

Met PressReader heb je op je tablet, telefoon of laptop gratis toegang tot meer dan 6000 kranten en tijdschriften, uit meer dan 100 landen en in 60 talen. PressReader is te raadplegen in (bijna) elke bibliotheek in Nederland door verbinding te maken met de gratis wifi op die locatie en dan naar de PressReader app of website te gaan. Maar vervolgens kun je zeven dagen lang ook buiten de bibliotheek, thuis of waar dan ook, kranten en tijdschriften blijven downloaden. En na die week? Dan ga je gewoon weer even terug naar je bibliotheek om je toegang te ‘verversen’.

PressReader

pressreaderHet zal ergens in 2015 geweest zijn (denk ik) dat ik las dat de Bibliotheek een licentie had genomen op PressReader. Dat werd (en wordt?) via EBSCO aangeboden aan bibliotheken en als ik me niet vergis is het de nieuwe naam voor het ‘oude’ PressDisplay waar ik al eerder over schreef.

Het achterliggende idee is eenvoudig: verzamel zoveel mogelijk kranten en tijdschriften, ongeacht de taal en het land en biedt dit in de oorspronkelijke vormgeving aan zodat mensen makkelijk digitale kranten en (nieuwe nummers van) tijdschriften kunnen aanschaffen en lezen. Dat ging met PressDisplay altijd en alleen via de computer en hoewel ik het een mooie dienst vond, lees ik nooit kranten en tijdschriften op een monitor. Met PressReader echter ligt de focus ook vooral op het lezen van die kranten en tijdschriften in een app want zeg nou zelf, dat leest toch wel een stuk handiger?

Voor bibliotheken

Nog handiger is dat PressReader zich op bibliotheken richt zodat die in één keer duizenden kranten en tijdschriften uit tientallen landen en in tientallen talen kunnen aanbieden aan de eigen gebruikers. En daar hebben ze een best vernuftige manier voor bedacht. Normaliter worden dit soort databanken aangeboden op basis van IP-ranges: als je een abonnement neemt als bibliotheek krijg je toegang tot die databank op alle computers van het bibliotheeknetwerk. Dat werkt op zich uitstekend maar het dwingt gebruikers om telkens naar de bibliotheek te komen om op de computers daar in de databank te kunnen zoeken.

PressReader pakt het iets anders aan. De toegang gaat nog steeds wel op basis van IP-adressen maar dat wordt gekoppeld aan een wifi hotspot dat in de bibliotheek aanwezig is. Zolang je verbonden bent met dat wifinetwerk, heb je toegang tot de kranten en tijdschriften. Niet alleen op de computers van de bibliotheek zelf maar ook op de apparaten die bezoekers zelf mee brengen zoals een telefoon, tablet of laptop.

Je hebt dan geen account nodig maar kunt simpelweg alles downloaden en lezen zolang je apparaat maar met een wifi netwerk verbonden is dat toegang biedt tot PressReader. In de iOS en Android app zie je, behalve het aanbod van de duizenden kranten en tijdschriften, daarom ook een kaart van Nederland waar je alle wifi hotspots in Nederland ziet die toegang geven tot het volledige aanbod.

pressreader hotspotmap

Zoals je kunt zien zijn er behoorlijk veel wifi hotspots in Nederland en dat komt omdat ze dus (onder meer) bij de openbare bibliotheken toegankelijk zijn. Ook voor jou, ongeacht of je lid bent van de bibliotheek of niet.

Hoe werkt het dan?

1. Zorg dat je de PressReader app geïnstalleerd hebt op je telefoon of tablet of sjouw je laptop mee naar de dichtstbijzijnde bibliotheek

2. Verbind je telefoon, tablet of laptop met het (open) wifi netwerk van de bibliotheek

Dit is wat mij betreft het enige minpunt want je kunt geen VPN verbinding activeren omdat de app dan niet weet dat je je in de bibliotheek bevindt. Je zult (even) gebruik moeten maken van het onbeveiligde wifi netwerk van de bibliotheek.

3. Start de PressReader app of ga op de laptop naar de website

Je krijgt dan een welkomscherm van de bibliotheek en je ziet dat je maar liefst zeven dagen lang toegang hebt. Vanaf dit moment kun je een eventuele VPN verbinding activeren of thuis verder gaan op je eigen wifi. De PressReader app onthoudt dat je gebruik mag blijven maken van het volledige aanbod, ook al ben je nu niet meer verbonden met het wifi netwerk van de bibliotheek.

PressReader noemt dit Radiant Access: bibliotheken kunnen ervoor kiezen om hun gebruikers langere tijd toegang te geven als ze eenmaal ‘gevalideerd’ zijn middels het wifi netwerk van de bibliotheek. De Nederlandse openbare bibliotheken bieden zeven dagen toegang aan zodat je ook thuis of onderweg de kranten en tijdschriften kunt lezen en nieuwe nummers kunt downloaden.

4. Je kunt vervolgens bladeren door het aanbod van kranten en tijdschriften (geordend op land, categorie en taal) of meteen zoeken naar een specifieke titel

5. Klik op het icoontje met het pijltje onder een krant of tijdschrift om het betreffende nummer te downloaden en te lezen.

pressreader bibliotheek nrc

En lezen maar!

Het aanbod

Welke (bekende) kranten en tijdschriften kun je in PressReader vinden en lezen? Nou, te veel om op te noemen natuurlijk maar in elk geval bekende kranten als The Washington Post, New York Post, USA Today, The Independent, Le Monde, Hurriyet en de Nederlandse NRC Handelsblad en Telegraaf.

Qua tijdschriften vind je o.a. Newsweek, Vogue, (de Nederlandse) C’t Magazine en meerdere Engelstalige gamingtijdschriften zoals Edge, PC Gamer en GamesMaster (die ik graag lees) maar er is werkelijk voor elk wat wils.

En het enige wat je er voor hoeft te doen is één keer per week even bij je bibliotheek langs lopen en kortstondig je telefoon, tablet of laptop verbinden met het wifi netwerk zodat je weer een weekje vooruit kunt.

Geen gekke deal toch?

@headerfoto via Pixabay met een CC0-verklaring

#

BOEKBLAD lezen op Android apparaten met Issuu

Sinds december 2012 heb ik een digitaal abonnement op BOEKBLAD. Dat is prima te lezen via de website zelf maar goed, die tablet heb ik ook niet voor niets en dus probeerde ik vorig jaar dat abonnement aan de praat te krijgen in de Bruna Tablisto app. Een lang verhaal – en mailconversaties heen en weer naar de overigens zeer behulpzame klantenservice – samengevat: ik kreeg het niet aan de praat en ik nam me voor het magazine dan maar te blijven lezen via de site.

Toen ik het nieuwste nummer echter las viel het me ineens op dat de webversie van het magazine via Issuu verspreid werd. En dat je in die omgeving een Issuu account kon aanmaken waarmee wellicht de BOEKBLAD nummers ook te koppelen zouden zijn aan een dergelijk account. Aangezien er ook een Android app van Issuu beschikbaar is leek het me niet onlogisch om het op die manier ook op mijn Android telefoon en tablet te kunnen lezen zodat ik de hele Tablisto app verder kon blijven negeren.

Het goede nieuws is dat het inderdaad werkte op die manier. Het slechte nieuws is dat onderstaande handleiding vooral voor mezelf bedoeld is zodat ik toekomstige BOEKBLAD nummers (hopelijk) zonder problemen ook kan toevoegen aan de Issuu app. Maar goed, ik neem aan dat het vergelijkbaar werkt voor andere betaalde tijdschriften die via Issuu gelezen kunnen worden dus wie weet heeft een ander er ook iets aan.

Waarom makkelijk lezen als het moeilijk kan?

Boekblad Issuu

Inloggen op de website en dan naar het digitale nummer gaan van BOEKBLAD.

Boekblad Issuu

Als je op Click to read klikt kom je in een embedded viewer van Issuu terecht en heb je niet alle opties tot je beschikking. Onderaan staat Open publication en dat is een rechtstreekse link naar de Issuu site zelf waar het nummer staat.

Boekblad Issuu

In die omgeving kun je het magazine lezen natuurlijk maar ook rechtsbovenaan inloggen.

Boekblad Issuu

Je hebt geen apart inlogaccount voor Issuu nodig als je inlogt met 1 van de sociale netwerken. Google+ is handig want ik wil het straks in de Android app lezen en dan is inloggen met je Google account het snelste. Tenzij je al een Issuu account hebt natuurlijk, dan heb ik niks gezegd.

Boekblad Issuu

Nadat je ingelogd bent moet je eerst de uitgever/het kanaal van het tijdschrift volgen op Issuu. Ik weet niet precies waarom maar ik kreeg de rest niet voor elkaar zonder deze stap te nemen.

Boekblad Issuu

Volg je eenmaal dat tijdschrift, dan kun je het toevoegen aan je eigen boekenstapel in Issuu. Als je op Add to klikt heb je de mogelijkheid om eerst een nieuwe stapel te maken en vervolgens het nummer aan die stapel toe te voegen. Ik heb de laatste vijf nummers toegevoegd aan een stack Boekblad.

En dat is alles! Eenmaal toegevoegd aan de stapel(s) in je Issuu account kun je elders inloggen op Issuu.com om de nummers te lezen maar ook de Android app installeren, inloggen via je Google+ inloggegevens en daar bij de stacks de nummers teruglezen.

Ik zou het nog veel meer waarderen als BOEKBLAD in een hoog resolutie PDF formaat gedownload en gelezen kon worden  – de webversie via Issuu is lage resolutie – maar ja, dat zou praktisch en gemakkelijk zijn voor alle betalende digitale abonnees met een iPad of Android tablet. En waarom makkelijk doen als het moeilijk kan?

#

  • © 2006- 2021 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en duizenden liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top