Tweetweekoverzicht week 4 2019: Controlled Digital Lending, 20 jaar DBNL, Library of Congress Free to Use, lezen bij de Mac, copyright na Brexit en Boekenbarometer 2018

Elke week maak ik een tweetweekoverzicht waarin ik alsnog stil sta bij nieuws en interessante ontwikkelingen waar ik wel over getwitterd heb maar waar ik (nog) geen blogpost aan heb gewijd.

Auteursrechtinbreuk door de Internet Archive?


Vorig jaar lanceerden Amerikaanse bibliotheken hun eigen interpretatie van de Amerikaanse wetgeving als het gaat om het (kunnen) uitlenen van ebooks zonder dat ze dit allemaal verplicht via dure licenties met uitgevers moesten regelen. Een beetje zoals in Europa ook verkend is in welke mate ebooks onder het leenrecht van bibliotheken vallen zeg maar.

In Amerika is dat niet via de rechtbank gegaan maar hebben de bibliotheken, samen met een aantal rechtfaculteiten van vooraanstaande universiteiten zelf een interpretatie opgesteld: Controlled Digital Lending.

De essentie van Controlled Digital Lending is dat, dankzij het uitputtingsrecht (waarbij rechthebbenden geen rechten hebben op verkochte exemplaren van een werk) en het fair use beginsel (dat uniek voor het Amerikaans auteursrecht is), het mogelijk is om een gekocht fysiek exemplaar te digitaliseren en dat uit te lenen met dezelfde restricties als een fysiek boek. Een digitale versie moet dan ook alleen maar aan 1 gebruiker tegelijk kunnen worden uitgeleend (one copy one user) en het moet niet mogelijk zijn om kopieën te maken en die ebooks verder te verspreiden.

Tot zo ver niks aan de hand zou je zeggen.

Behalve dat The Internet Archive vol op deze methode is gedoken en ebooks uitleent aan iedereen die (gratis) lid is van hun speciaal hiervoor ingerichte website Open Library. En dat trekt – je raadt het vast al – nu de aandacht, of zeg maar toorn, van twee van de grootste auteursorganisaties aan beide kanten van de oceaan. Zowel de Society of Authors uit het VK als de Amerikaanse Authors Guild hebben boze brieven gestuurd waarin The Internet Archive wordt gesommeerd te stoppen met deze inbreuken.

Niet verrassend vinden beide organisaties het broodroof en zijn ze van mening dat Controlled Digital Lending geen enkele juridische basis heeft. Er wordt flink uitgehaald en veroordeelt maar het is aannemelijk dat de Internet Archive de boze woorden zal gaan negeren en het op een eventuele rechtszaak zal laten aankomen. Of beide auteursorganisaties ook bereid zijn het zo ver te laten komen is de vraag maar het laatste woord – of boze brief – is nog niet gezegd en geschreven.

DBNL bestaat 20 jaar

De Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren (DBNL) is een digitale collectie van teksten die behoren tot de Nederlandse letterkunde, taalkunde en cultuurgeschiedenis van de vroegste tijd tot heden. De collectie representeert het hele Nederlandse taalgebied en komt tot stand door een samenwerking tussen de Taalunie, de Vlaamse Erfgoedbibliotheek en de Koninklijke Bibliotheek te Den Haag. (dbnl.nl)

In 2019 bestaat de Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren precies 20 jaar en dat betekent dat er dit jaar diverse jubileumactiviteiten zullen worden georganiseerd om de aandacht op deze ‘digitale schatkamer’ te vestigen die bestaat uit meer dan 15.000 titels en maandelijks groeit met zo’n 20.000 pagina’s.

Library of Congress free to (re)use

Ik wist van het bestaan niet af maar de Library of Congress blijkt ook een onderdeel op hun website te hebben staan met vrij te (her)gebruiken foto’s en posters. Het zijn allemaal werken waarvan de LoC heeft kunnen vaststellen dat ze inmiddels vrij zijn van auteursrecht of waar de rechthebbende alle rechten heeft vrijgegeven. Bekijk de site hier!

Overigens heeft The Cleveland Museum of Art eveneens tienduizenden afbeeldingen met een CC0 licentie beschikbaar gemaakt voor het publiek en is de set via CC Search te doorzoeken.

Lezen bij MacDonald’s

Mijn kinderen willen altijd graag naar de MacDonald’s voor een Happy Meal. Niet omdat ze zin hebben in de frietjes en de rest van het fast food maar vooral omdat ze de speeltjes willen die er elke maand nieuw in zitten.

Goed nieuws dus dat de Nederlandse MacDonald’s voortaan de keuze gaat geven tussen een plastic speeltje of een leesboekje bij een Happy Meal. In totaal zullen er twaalf verschillende boekjes worden uitgebracht, met iedere maand twee nieuwe exemplaren. De boekjes zijn speciaal voor McDonald’s geschreven door kinderboekenschrijfster Cressida Cowell, bekend van de boekenserie ‘Hoe tem je een draak’.

Gelukkig heb ik kinderen die beiden graag lezen dus ik verwacht geen lastige keuzes :)

Auteursrechtwetgeving na Brexit

Ik was nieuwsgierig hoe het nou precies met de auteursrechtwetgeving gaat na een (eventuele) Brexit. Het Verenigd Koninkrijk heeft natuurlijk, net als alle andere EU landen, hun eigen wetgeving volledig gebaseerd op de EU richtlijn en neemt deel aan een aantal internationale auteursrechtverdragen op dezelfde manier.

Ik snap ook wel dat het in het VK niet hoog op de prioriteitenlijstje staat om uit te zoeken maar gelukkig heeft Jonathan Bailey van Plagiarism Today dat alsnog gedaan. Hij komt tot de conclusie dat er maar weinig gaat veranderen en dat, zeker met alle andere economische problematiek, handelsverdragen en grensafspraken, het sowieso niet logisch is dat de VK hier de komende jaren veel aandacht aan gaat besteden. Nou, dat is goed om te weten dan.

Boekenbarometer 2018 van CB

CB heeft wederom hun barometers voor de boeken en ebookmarkt in Nederland aangepast en kwam afgelopen week met een gecombineerde barometer voor beide over het gehele jaar 2018.

Ik ga nog kijken wat ik nu ga doen op mijn blog aangezien ik elk kwartaal de Ebook Barometer besprak en analyseerde maar dat minder nut heeft als het aantal grafieken dat specifiek voor ebooks is, afgenomen is. Wellicht dat ik het nog één keer per jaar ga doen als de jaarcijfers bekend worden gemaakt.

Over jaarcijfers gesproken: De cijfers laten een stijging van de ebookverkoop ten opzichte van 2017 (4,2%) en een hele lichte krimp zien van de afzet van het fysieke boek (-1,3%). De omzet van e-bookabonnementen zag een stijging van maar liefst 157,1%.

CB registreerde ook een stijging van de ebookuitleningen via de Bibliotheek van 14,7% en met name dat cijfer is bijzonder interessant aangezien ik dat niet aan zag komen. Het is nu wachten tot de Bibliotheek zelf met specifiekere cijfers komt want zoals gewoonlijk vermeldt CB die er niet bij.

#

Tweetweekoverzicht week 51 2018: InkyPen digitale comics, E-lendingconvenant per 1 januari 2019 en wat betekent Brexit voor de auteursrechtwetgeving?

Elke week maak ik een tweetweekoverzicht waarin ik alsnog stil sta bij nieuws en interessante ontwikkelingen waar ik wel over getwitterd heb maar waar ik (nog) geen blogpost aan heb gewijd.

Het is bijna kerst en dat betekent dat het jaar er weer bijna op zit. Qua nieuws viel het nog wel mee de afgelopen week dus wellicht hebben we allemaal zin in vakantie en een nieuw jaar? Oh ja, de nieuwe WordPress 5 Block Editor blijkt best wel mee te vallen al vraag ik me echt af hoeveel procent van bloggers deze nu daadwerkelijk gebruiken i.p.v. de Classic Editor.

InkyPen – comics voor op je Switch?

Op papier (haha) klinkt het als een abonnement dat ik onmiddellijk zou aanschaffen: voor 8 euro per maand onbeperkt digitale comics lezen. Ik lees (heel) veel comics en waar ik vroeger met de papieren versies het idee had ze ook allemaal in de kast te willen hebben, tegenwoordig ben ik daar wel een stuk makkelijker in geworden.

InkyPen lanceerde afgelopen week met een aanbod van enkele duizenden comics. Uitgevers als IDW en Valiant doen mee en hoewel de grote namen als Marvel, DC en Image Comics ontbreken, zou er voldoende aanbod moeten zijn om inderdaad min of meer onbeperkt te lezen.

Behalve dat het lanceerde op de Nintendo Switch en je dus comics dient te lezen op een 6,2 inch scherm. Op een apparaat dat, op zijn best, 3 tot 4 uurtjes los van de oplader kan blijven. Ik waardeer het initiatief maar wacht echt tot het ook naar de iPad komt zodat je tenminste de comics kunt lezen zonder van paneel tot paneel te moeten navigeren.

En dan nog ben ik beter af met de wekelijkse aanbiedingen bij Comixology waar de titels van letterlijk alle uitgevers te vinden zijn. Denk ik.

E-lendingconvenant per 1 januari 2019

Eind oktober 2018 ondertekenden het ministerie van OCW, de Koninklijke Bibliotheek (KB), de Vereniging van Openbare Bibliotheken (VOB), de Groep Algemene Uitgevers (GAU), de Auteursbond, Stichting Lira en Stichting Pictoright het e-lendingconvenant (Staatscourant 2018, nr. 59302).

Dit convenant is een set met afspraken die een praktische invulling zijn van een langslepende juridische discussie over ebooks & leenrecht. Het komt er op neer dat alle partijen hun uiterste best beloven te doen om ‘zo snel mogelijk’ nieuwe digitale titels beschikbaar te maken voor uitlenen en een ‘zo breed mogelijk’ aanbod van ebooks bij de Online Bibliotheek te krijgen. Daar staat dan ook tegenover dat er (meer) vergoedingen uitgekeerd gaan worden aan uitgevers en makers.

Op 1 januari 2019 treedt het convenant officieel in werking en zal duidelijk worden wat het effect hier van is. Gaan uitgevers ook echt titels aanleveren? Binnen een termijn van 6 tot 12 maanden nadat ze verschenen zijn? En gaat dat alleen via de app te lezen zijn of kunnen de eigenaren van de miljoenen ereaders in Nederland ook mee lenen & lezen? Ik ben benieuwd!

Brexit en auteursrecht

Met alle discussies en heisa rondom de brexit, de mogelijke economische consequenties voor bedrijven en alle EU burgers die in Engeland wonen is het misschien niet heel logisch om te kijken naar wat er auteursrechtelijk gaat gebeuren met een brexit maar toch vind ik dat heel interessant :)

Op het Copyright Blog van Kluwer dachten ze hetzelfde want daar was vorige week een handig overzichtsartikel te vinden over wat de impact van Brexit is op de auteursrechtwetgeving.

En die impact lijkt vooralsnog best wel beperkt te zijn. Door de overgangsperiode van 12 maanden vanaf maart 2019 (en dat gaat er van uit dat het ook allemaal zo gaat lopen), is de UK nog steeds verplicht de nieuwe EU auteursrechtrichtlijn te implementeren, al zal het qua handhaving niet meer gebonden zijn aan de uitspraken van het Europese Hof.

De auteurs van het artikel verwachten ook niet dat met terugwerkende kracht ook meteen veel van dit soort uitspraken worden teruggedraaid maar denken wel dat er in de toekomst afgeweken gaat worden omdat het Europese Hof niet altijd even consequent is. Mocht er helemaal geen deal zijn en de UK zonder enige afspraken de EU verlaten, tja, dan gelden simpelweg de bestaande en komende EU richtlijnen niet meer voor de UK en gaan rechters en juristen het nog bijzonder druk krijgen vermoed ik.

En verder nog …

Alles wat je ooit wilde weten over webarchivering door de KB! Wist je dat Vakblog ook in het webarchief zit? ;-)

Een echte oplossing voor het opslaan van onderzoeksdata in het hbo was er nog niet maar Saxion geeft het goede voorbeeld. Samen met andere hogescholen wordt er overigens ook in SURF verband gekeken naar gezamenlijk ondersteunen van onderzoek binnen hogescholen. “We” komen er wel :)

In Amerika (en andere landen) heeft Google de Drive abonnementen al vervangen door One abonnementen maar afgelopen week kregen betalende gebruikers allemaal een mail met aankondiging dat het ook in Nederland aangepast gaat worden.

Voor de abonnementen met beperkte opslag (o.a. de 100GB versie die ik heb) verandert er maar weinig want zowel de prijs als de hoeveelheid opslag blijft dan gelijk maar de 1TB abonnementen worden voor dezelfde prijs verhoogd naar 2TB. Het wordt wel mogelijk om de opslagruimte bij alle abonnementen te delen met maximaal 5 andere gebruikers in de familie.

Tijdens het kerstdiner had ik het waarempel over Fortnite met één van mijn collega’s die, samen met haar man, vooral fan is van de dansjes die je personage kan doen in de battle royale game van Epic.

Die dansjes zijn echter ook onderwerp van een aantal rechtszaken want ze zijn 1 op 1 gekopieerd van bestaande dansjes die bekend zijn geworden van tv of internet. En aangezien Epic geld vraagt voor die dansjes – en Fortnite dagelijks miljoenen binnensleept – gaat dat veel ‘eigenaren’ van de dansjes een dansstap te ver. Zo heeft Alfonso Ribeiro (Carlton uit de Fresh Prince of Bel Air) de makers van het spel nu aangeklaagd voor het overnemen van zijn ‘Carlton’ dansje. Die toegegeven ook wel heel erg met hem geassocieerd wordt.

Of een rechter ook van mening is dat een kort dansje auteursrechtelijk beschermd is, dat is echter nu de grote vraag.

#

convenant e-lending ebooks bibliotheek

Over het uitlenen van ebooks, leenrecht en het convenant e-lending

Op 3 oktober 2018 ondertekenden de Auteursbond, GAU, Stichting Lira, Stichting Pictoright, KB, VOB en het ministerie van OCW een convenant waarin nadere afspraken over vergoeding en beschikbaarheid van ebooks via de Online Bibliotheek zijn gemaakt. Waarom was het nodig zo’n convenant op te stellen? Wat houden de afspraken precies in en gaat het ook echt zorgen voor een groter aanbod van actuele titels in de bibliotheek?

Begin oktober kwam, min of meer onverwachts, het nieuws naar buiten dat er afspraken gemaakt waren tussen het ministerie van OCW en zo’n beetje alle mogelijke partijen die in Nederland iets met boeken/ebooks te maken hebben. Het haalde zelfs de diverse journaals waarbij de centrale boodschap ‘er komen meer (actuele) ebooks voor uitlenen beschikbaar’ centraal stond.

Dat is natuurlijk goed nieuws voor iedereen die lid is van de bibliotheek. Helemaal als je de afgelopen 5 jaar door het aanbod van de Online Bibliotheek hebt gekeken op zoek naar een leuk ebook om te lenen want daarin trof je maar bijster weinig recente titels aan. En dus is het convenant e-lending een fijne stap in de goede richting om nu dan toch eens eindelijk ook die bestsellers in digitale vorm te kunnen lenen in plaats van achteraan te sluiten in de lange rij van reserveringen voor het papieren exemplaar. Toch?

Waarom een convenant e-lending?

De in het convenant gemaakte afspraken zullen absoluut gaan leiden tot een verbetering van het aanbod van ebooks, daar ben ik van overtuigd. Maar waar ik nog zekerder van ben is dat het nooit aan de verwachtingen van iedereen kan gaan voldoen. En dat komt omdat bibliotheekgebruikers het rare verschil tussen wat een bibliotheek kan aanschaffen aan papieren exemplaren om uit te lenen en hoe een bibliotheek aan uit te lenen ebooks komt, niet snapt.

Dat hoeven ze natuurlijk ook niet te snappen als gebruikers maar dat belangrijke verschil in aanschafmethodes zorgt er wel voor dat de bibliotheek niet zo maar alle titels digitaal kan aanschaffen zoals ze dat wel kunnen met papieren titels. Als je gewend bent dat je alle nieuwe titels gewoon in fysieke vorm kunt lenen (reserveren) bij de bibliotheek dan moet je wel duidelijk uitgelegd worden dat het zo niet werkt voor de digitale titels. Zodat je als bibliotheek niet de onrealistische en onhaalbare verwachting creëert bij je leden dat alle 40.000+ ebooks in Nederland geleend kunnen worden. Raar genoeg zie ik bij persberichten van de VOB nooit de achtergronden en uitleg staan die kunnen toelichten wat je kunt verwachten van de digitale dienstverlening.

Of in dit geval waarom het niet zo gemakkelijk is om alle ebooks aan te bieden en waarom er een convenant nodig is met al die partijen. Om te begrijpen waarom er een convenant e-lending gemaakt moest worden, is het toch goed om te kijken hoe het nou precies zit met die aanschafmethodes van fysieke en digitale boeken voor bibliotheken. Beter gezegd, op basis van welke afspraken bibliotheken fysieke en digitale boeken mogen aanschaffen.

Papieren boeken zijn gemakkelijk (nou ja)

Als iemand een exemplaar van een papieren boek aanschaft dan is die persoon ook de eigenaar van dat exemplaar. Dat exemplaar kan je doorverkopen, weggeven of uitlenen aan een ander zonder dat de auteur of uitgever daar bezwaar tegen kan maken. Het distributierecht – het auteursrecht van een rechthebbende om te bepalen hoe een exemplaar verspreid mag worden – komt namelijk te vervallen zodra het exemplaar verkocht door de rechthebbende of met diens toestemming (door een uitgever).

Dat ‘uitgeputte’ distributierecht zorgt er voor dat jij een gekocht exemplaar van een boek kunt uitlenen aan je vrienden, buren, familie of wie dan ook. Maar een bibliotheek kan niet zo maar op grote schaal hetzelfde gaan doen omdat het dan wel gaat botsen met de verkoop van diezelfde titels. Immers, als je alle boeken die in de boekwinkels liggen gratis kunt lenen bij de bibliotheek, dan hebben de auteurs en uitgevers daar last van.

Het zou echter niet wenselijk zijn als auteurs of uitgevers het lenen van boeken zouden kunnen verbieden en dat is de reden dat er in de Auteurswet een bepaling is opgenomen (artikel 15c) dat de grondslag vormt voor de mogelijkheid voor bibliotheken om boeken uit te lenen: het leenrecht. Dit regelt dat bibliotheken zonder toestemming van rechthebbenden boeken mogen uitlenen maar dat er een vergoeding betaald wordt voor elke uitlening aan de auteurs, vertalers en illustratoren. Deze uitzondering in de Auteurswet is dus de reden dat bibliotheken alle papieren boeken kunnen inkopen die ze willen om ze vervolgens uit te lenen aan hun leden.

Digitaal werkt anders. Heel anders.

De afgelopen tien jaar zijn er veel rechtszaken en uitspraken van het Europese Hof van Justitie geweest over de status van digitale diensten en producten in de Europese wetgeving. En hoe raar het misschien ook zal klinken, digitale boeken worden heel anders behandeld in de wetgeving dan papieren boeken. Ebooks vallen onder de categorie digitale diensten en daar geldt het hele verhaal over de uitputting van het distributierecht per definitie niet voor.

Oftewel, een rechthebbende verliest niet het recht om te bepalen wat er met een ebook gebeurt nadat een exemplaar legitiem verkocht is.

Aangezien de uitputting van dit distributierecht ook de basis vormt van de uitzondering in de Auteurswet die het leenrecht regelt volgt daaruit ook de conclusie dat je ebooks niet onder het leenrecht kunt laten vallen. In februari 2013 werd deze teleurstellende conclusie door minister Bussemaker naar buiten gebracht in de aanloop naar de nieuwe Bibliotheekwet. Zij concludeerde, met een uitgebreid onderzoeksrapport als onderbouwing, dat er geen wettelijke grondslag is voor het uitlenen van ebooks door openbare bibliotheken. Bibliotheken moesten dus expliciet afspraken gaan maken met (alle) uitgevers om dit wel te doen.

En dat is precies wat de bibliotheken deden en in januari 2014 werd het huidige ebookplatform geïntroduceerd. Met duizenden titels waarover afspraken gemaakt waren met, en vergoedingen betaald werden aan uitgevers in plaats van auteurs, vertalers en illustratoren.

Op naar het Europese Hof van Justitie

rechtszaken header werkstukkenDe Vereniging van Openbare Bibliotheken (VOB) zag echter in het zogenaamde UsedSoft/Oracle arrest een aanknopingspunt om een juridische discussie te starten over het wel kunnen uitlenen van ebooks onder het leenrecht. Dit UsedSoft/Oracle arrest ging over het kunnen overdragen van het eigenaarschap van een softwarelicentie en maakte het onder specifieke voorwaarden, mogelijk om het gebruiksrecht/licentie van gedownloade software over te dragen aan een ander. Als je een licentie op een exemplaar van software kunt overdragen, dan zou dat ook moeten kunnen met de licentie op een exemplaar van een digitaal boek.

De Nederlandse Auteurswet bood geen soelaas en daarom zat er niets anders op dan het Europese Hof van Justitie te verzoeken om opnieuw naar de Europese auteursrechtrichtlijn (2001/29) en de Europese richtlijn over het verhuurrecht en leenrecht (2006/115) te kijken vanuit de vraag of het uitlenen van ebooks hier nu wel of niet onder valt.

Via de Haagse rechtbank werden een aantal vragen aan het Europese Hof gesteld en hoewel het Europese Hof het zo strikt en nauw mogelijk formuleerde kwam daar wel een min of meer positief antwoord uit in november 2016. Het Hof oordeelde dat het uitlenen van ebooks is toegestaan onder het leenrecht als dit gebeurt op basis van het one copy, one user model en daarbij de auteurs gecompenseerd worden.

Ja en wat nu?

De uitspraak van het Europese Hof van Justitie bood interessante mogelijkheden maar dat leverde wel meteen een groot aantal nieuwe discussies en problemen op. De hele dienstverlening en infrastructuur van het uitlenen van ebooks was gebaseerd op een one copy, multiple user model. De bibliotheek kocht 1 digitaal exemplaar in van de uitgever en die kan aan een oneindig aantal gebruikers worden uitgeleend waarbij er een vergoeding voor elke uitlening aan de uitgever wordt betaald.

Dat model werkt veel beter dan het one copy, one user model dat al in vele andere landen wordt gebruikt waarbij bibliotheken geen vergoeding betalen per uitlening maar net zo veel digitale exemplaren moeten inkopen als er gelijktijdige leners mogen zijn. En waarbij je dus uitgeleende ebooks krijgt die je moet reserveren als ze populair zijn of als de bibliotheek er niet genoeg van kon inkopen.

Dus moest er door alle betrokken partijen een oplossing gezocht worden waarbij het one copy, multiple user model gehandhaafd kon blijven op basis van afspraken met de uitgevers en waarbij er dus eigenlijk expliciet geen gebruik gemaakt zou gaan worden van de juridische mogelijkheden die de uitspraak van het Europese Hof nu bood (want die bedreigden de boekenmarkt volgens de uitgevers). Maar wel op een zodanige manier dat ook de auteurs, vertalers en illustratoren een vergoeding krijgen voor het uitlenen van de digitale versies van hun boeken.

Een win-win-win oplossing als het ware. Een oplossing waarbij de bibliotheken profiteren van een groter aanbod, waarbij de verkoop van titels door uitgevers gedurende een bepaalde periode beschermd worden en waarbij behalve de uitgevers ook de auteurs, vertalers en illustratoren een vergoeding krijgen voor hun werken.

Convenant e-lending

Je raadt het vast al. Het convenant e-lending is die win-win-win oplossing die bijna twee jaar na de uitspraak van de Europese rechter de koers uitstippelt voor het uitlenen van ebooks door de openbare bibliotheken.

Het was even wachten tot de volledige tekst van het convenant beschikbaar was maar gisteren werd de tekst gepubliceerd in de Staatscourant (pdf). Artikel 1 beschrijft het hoofddoel – zoals het ook in de media gebracht is – kort en bondig:

Met het sluiten van dit convenant beogen partijen het bereiken van het volgende doel: het binnen een zo kort mogelijke termijn na eerste publicatie ter beschikking krijgen van een zo breed mogelijk aanbod van e-boeken voor het uitlenen door de landelijke digitale openbare bibliotheek, conform het ‘one copy multiple user’-model, met een passende uitleenvergoeding voor de auteurs, vertalers, beeldmakers en uitgevers in ruil voor het uitlenen, met transparantie over het aantal uitleningen.

Maar wat er dus onder zit zijn de afspraken waar de laatste twee jaar over gesproken en onderhandeld zijn. En die moeten zorgen voor de win-win-win situatie. Alle partijen geven en krijgen wat in deze set aan afspraken. De uitgevers doen een inspanningsverplichting (geen resultaatverplichting!) om ‘zo spoedig mogelijk na het op de markt brengen van een door hen uitgegeven e-boek’ een afspraak over het uitlenen ervan met de KB te maken (artikel 2 van het convenant).

De KB (en de bibliotheken) betaalt een vergoeding per uitlening en neemt genoegen met een embargoperiode van 6 tot 12 maanden als zijnde de definitie van ‘zo spoedig mogelijk’. En die vergoeding wordt nu gesplitst want 50% van de vergoeding gaat naar de uitgevers en 50% gaat – via Stichting Lira en Stichting Pictoright – naar de auteurs, vertalers en beeldmakers (artikel 3).

In ruil voor deze set aan afspraken stemmen alle partijen in om af te zien van de juridische mogelijkheid om ebooks onder het leenrecht uit te lenen. De achtste overweging in de inleiding stelt dat “partijen realiseren zich dat er verschil van mening bestaat over de (gewenste) verblijfplaats van de rechten van makers, maar stemmen er gezamenlijk mee in dat voor wat betreft de uitvoering van dit convenant slechts de uitgevers toestemming kunnen geven aan en afspraken maken met de KB voor het uitlenen van e-boeken”.

De rest van het convenant bevatten afspraken over de levering van uitleencijfers op titelniveau door de KB aan Lira, Pictoright en de openbare bibliotheken (artikel 4), de (extra) financiële bijdrage door het ministerie de komende jaren om auteurs, vertalers en beeldmakers te compenseren (artikel 5) en de formele afspraken rondom looptijd, evaluatie, ontbinding, geschillen en ongeldigheidsverklaring (artikelen 6, 7 en 8).

Van goede bedoelingen naar resultaten

Het zal nog moeten blijken of het convenant e-lending ook daadwerkelijk de beoogde win-win-win oplossing is. De hele voorzichtige formulering van artikel 2 – waarin de Groep Algemene Uitgevers (GAU) toezegt zich ten zeerste in te gaan spannen om haar leden aan te sporen ebooks binnen zes tot twaalf maanden voor uitlening beschikbaar te maken via de KB – laat ruimte voor alle mogelijke scenario’s. Inclusief het scenario dat uitgevers in de praktijk helemaal niet zo happig zullen zijn het advies van de GAU op te volgen.

Of het scenario dat uitgevers hoogstens een versie willen aanleveren die alleen in de bibliotheek app gelezen kan worden en niet op ereaders.

Het is dus zeker niet zo dat dit convenant e-lending de door vele gebruikers (en personeel) gewenste ultieme ebookdienstverlening gaat opleveren waarbij je, na verloop van tijd, alle in Nederland uitgegeven digitale titels kunt lenen bij de bibliotheek voor in de leesapp en op de ereader.

Maar het is wel een prachtige – en praktische – stap in de goede richting waarbij uitgevers en bibliotheken met elkaars belangen rekening houden en waarbij auteurs, vertalers en illustratoren nu ook eindelijk gegarandeerd de vergoeding gaan krijgen waar ze recht op hebben.

Hopelijk leidt het daarnaast ook echt naar een groter aanbod van (redelijk) recente titels die behalve in de app ook nog eens op een ereader geleend en gelezen kunnen worden.

Meer lezen hierover op Vakblog? Over leenrecht en het uitlenen van ebooks door bibliotheken (februari 2013) // Europese Hof van Justitie: Bibliotheken kunnen ebooks uitlenen onder het leenrecht (maar wel onder bepaalde voorwaarden) (november 2016) // Over bezit en eigenaarschap van ebooks (en wat dat te maken heeft met het kunnen uitlenen van ebooks door bibliotheken) (november 2016)

#

  • © 2006- 2019 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en duizenden liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top