Tweetweekoverzicht week 4 2019: Controlled Digital Lending, 20 jaar DBNL, Library of Congress Free to Use, lezen bij de Mac, copyright na Brexit en Boekenbarometer 2018

Elke week maak ik een tweetweekoverzicht waarin ik alsnog stil sta bij nieuws en interessante ontwikkelingen waar ik wel over getwitterd heb maar waar ik (nog) geen blogpost aan heb gewijd.

Auteursrechtinbreuk door de Internet Archive?


Vorig jaar lanceerden Amerikaanse bibliotheken hun eigen interpretatie van de Amerikaanse wetgeving als het gaat om het (kunnen) uitlenen van ebooks zonder dat ze dit allemaal verplicht via dure licenties met uitgevers moesten regelen. Een beetje zoals in Europa ook verkend is in welke mate ebooks onder het leenrecht van bibliotheken vallen zeg maar.

In Amerika is dat niet via de rechtbank gegaan maar hebben de bibliotheken, samen met een aantal rechtfaculteiten van vooraanstaande universiteiten zelf een interpretatie opgesteld: Controlled Digital Lending.

De essentie van Controlled Digital Lending is dat, dankzij het uitputtingsrecht (waarbij rechthebbenden geen rechten hebben op verkochte exemplaren van een werk) en het fair use beginsel (dat uniek voor het Amerikaans auteursrecht is), het mogelijk is om een gekocht fysiek exemplaar te digitaliseren en dat uit te lenen met dezelfde restricties als een fysiek boek. Een digitale versie moet dan ook alleen maar aan 1 gebruiker tegelijk kunnen worden uitgeleend (one copy one user) en het moet niet mogelijk zijn om kopieën te maken en die ebooks verder te verspreiden.

Tot zo ver niks aan de hand zou je zeggen.

Behalve dat The Internet Archive vol op deze methode is gedoken en ebooks uitleent aan iedereen die (gratis) lid is van hun speciaal hiervoor ingerichte website Open Library. En dat trekt – je raadt het vast al – nu de aandacht, of zeg maar toorn, van twee van de grootste auteursorganisaties aan beide kanten van de oceaan. Zowel de Society of Authors uit het VK als de Amerikaanse Authors Guild hebben boze brieven gestuurd waarin The Internet Archive wordt gesommeerd te stoppen met deze inbreuken.

Niet verrassend vinden beide organisaties het broodroof en zijn ze van mening dat Controlled Digital Lending geen enkele juridische basis heeft. Er wordt flink uitgehaald en veroordeelt maar het is aannemelijk dat de Internet Archive de boze woorden zal gaan negeren en het op een eventuele rechtszaak zal laten aankomen. Of beide auteursorganisaties ook bereid zijn het zo ver te laten komen is de vraag maar het laatste woord – of boze brief – is nog niet gezegd en geschreven.

DBNL bestaat 20 jaar

De Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren (DBNL) is een digitale collectie van teksten die behoren tot de Nederlandse letterkunde, taalkunde en cultuurgeschiedenis van de vroegste tijd tot heden. De collectie representeert het hele Nederlandse taalgebied en komt tot stand door een samenwerking tussen de Taalunie, de Vlaamse Erfgoedbibliotheek en de Koninklijke Bibliotheek te Den Haag. (dbnl.nl)

In 2019 bestaat de Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren precies 20 jaar en dat betekent dat er dit jaar diverse jubileumactiviteiten zullen worden georganiseerd om de aandacht op deze ‘digitale schatkamer’ te vestigen die bestaat uit meer dan 15.000 titels en maandelijks groeit met zo’n 20.000 pagina’s.

Library of Congress free to (re)use

Ik wist van het bestaan niet af maar de Library of Congress blijkt ook een onderdeel op hun website te hebben staan met vrij te (her)gebruiken foto’s en posters. Het zijn allemaal werken waarvan de LoC heeft kunnen vaststellen dat ze inmiddels vrij zijn van auteursrecht of waar de rechthebbende alle rechten heeft vrijgegeven. Bekijk de site hier!

Overigens heeft The Cleveland Museum of Art eveneens tienduizenden afbeeldingen met een CC0 licentie beschikbaar gemaakt voor het publiek en is de set via CC Search te doorzoeken.

Lezen bij MacDonald’s

Mijn kinderen willen altijd graag naar de MacDonald’s voor een Happy Meal. Niet omdat ze zin hebben in de frietjes en de rest van het fast food maar vooral omdat ze de speeltjes willen die er elke maand nieuw in zitten.

Goed nieuws dus dat de Nederlandse MacDonald’s voortaan de keuze gaat geven tussen een plastic speeltje of een leesboekje bij een Happy Meal. In totaal zullen er twaalf verschillende boekjes worden uitgebracht, met iedere maand twee nieuwe exemplaren. De boekjes zijn speciaal voor McDonald’s geschreven door kinderboekenschrijfster Cressida Cowell, bekend van de boekenserie ‘Hoe tem je een draak’.

Gelukkig heb ik kinderen die beiden graag lezen dus ik verwacht geen lastige keuzes :)

Auteursrechtwetgeving na Brexit

Ik was nieuwsgierig hoe het nou precies met de auteursrechtwetgeving gaat na een (eventuele) Brexit. Het Verenigd Koninkrijk heeft natuurlijk, net als alle andere EU landen, hun eigen wetgeving volledig gebaseerd op de EU richtlijn en neemt deel aan een aantal internationale auteursrechtverdragen op dezelfde manier.

Ik snap ook wel dat het in het VK niet hoog op de prioriteitenlijstje staat om uit te zoeken maar gelukkig heeft Jonathan Bailey van Plagiarism Today dat alsnog gedaan. Hij komt tot de conclusie dat er maar weinig gaat veranderen en dat, zeker met alle andere economische problematiek, handelsverdragen en grensafspraken, het sowieso niet logisch is dat de VK hier de komende jaren veel aandacht aan gaat besteden. Nou, dat is goed om te weten dan.

Boekenbarometer 2018 van CB

CB heeft wederom hun barometers voor de boeken en ebookmarkt in Nederland aangepast en kwam afgelopen week met een gecombineerde barometer voor beide over het gehele jaar 2018.

Ik ga nog kijken wat ik nu ga doen op mijn blog aangezien ik elk kwartaal de Ebook Barometer besprak en analyseerde maar dat minder nut heeft als het aantal grafieken dat specifiek voor ebooks is, afgenomen is. Wellicht dat ik het nog één keer per jaar ga doen als de jaarcijfers bekend worden gemaakt.

Over jaarcijfers gesproken: De cijfers laten een stijging van de ebookverkoop ten opzichte van 2017 (4,2%) en een hele lichte krimp zien van de afzet van het fysieke boek (-1,3%). De omzet van e-bookabonnementen zag een stijging van maar liefst 157,1%.

CB registreerde ook een stijging van de ebookuitleningen via de Bibliotheek van 14,7% en met name dat cijfer is bijzonder interessant aangezien ik dat niet aan zag komen. Het is nu wachten tot de Bibliotheek zelf met specifiekere cijfers komt want zoals gewoonlijk vermeldt CB die er niet bij.

#

Tweetweekoverzicht week 47 2018: Is er straks nog Google News?, Delpher bestaat 5 jaar, Digital Comic Museum en ebookcijfers van de Online Bibliotheek 2017

vakblog tweetweekoverzicht
Elke week maak ik een tweetweekoverzicht waarin ik alsnog stil sta bij nieuws en interessante ontwikkelingen waar ik wel over getwitterd heb maar waar ik (nog) geen blogpost aan heb gewijd.

Google gaat wellicht Google News uitschakelen in Europa

Het hoofd van Google News vertelde in een interview in de Guardian dat Google News op zwart gaat in Europa als de twee controversiële nieuwe bepalingen in de EU auteursrechtrichtlijn ook daadwerkelijk wet gaan worden. En dat met name artikel 11, de zgn. linktaks, die regelt dat websites moeten betalen om (kleine stukjes uit) nieuwsartikelen van nieuwswebsites te bundelen en aan te bieden. Google zou dan alle nieuwssites moeten gaan betalen om nieuwsberichten via News aan te bieden.

Dat Google dit absoluut niet van plan is om ooit te gaan doen was al lang duidelijk. In 2014 had Spanje zelf al een linktax bedacht om zo geld los te krijgen van Google en daarmee de krantenuitgevers te ‘beschermen’. Google sloot vervolgens Google News in Spanje – het bedrijf verdient verhoudingsgewijs zo goed als niets aan News – en de Spaanse nieuwswebsites zagen behalve een potentiële geldbron vooral ook hun bezoekcijfers opdrogen. Dat krijg je als je tegen iedereen die naar je verwijst vertelt dat je vanaf nu geld vraagt voor het genoegen te verwijzen naar jouw content.

En Google blijkt (voorspelbaar) al net zo min van plan te zijn om Europese kranten- en nieuwssites te gaan betalen voor al het verkeer dat ze naar hun toe sturen. Misschien dat ze nog een aparte sectie van News in de lucht houden waar je alle domme artikelen en persberichten van uitgevers kunt vinden die beweren dat journalisten en de krantenindustrie er alleen maar beter van zouden gaan worden met de introductie van de linktax?

Delpher bestaat 5 jaar

Op 20 november 2013 lanceerde de KB, samen met 4 universiteitsbibliotheken, Delpher. En dat betekent dat het afgelopen al weer het eerste lustrum gevierd kon worden. Delpher is uitgegroeid tot een onmisbaar platform voor onderzoek en studie met miljoenen pagina’s aan gedigitaliseerde kranten, boeken en tijdschriften. Het werd o.a. gevierd met een speciale Delpherkrant die behalve fysiek natuurlijk ook digitaal te lezen is.

Gratis comics downloaden in The Digital Comic Museum

Ik kende The Digital Comic Museum niet maar ik heb deze nu toegevoegd aan mijn lijstje van favoriete sites. De site verzamelt gedigitaliseerde comics (van voor 1959 want tja, gedoe met rechten anders) en stelt die ter download beschikbaar. Het is daarmee een prachtig historisch overzicht van cultuur uit – vooral – de jaren 40 en 50 waar je je echt mee kunt vermaken als je nog wat leesvoer zoekt.

Door het ‘afsnijdpunt’ van 1959 ga je er geen bekende titels vinden van Marvel, DC, Dark Horse of uberhaupt een uitgever die nu nog zaken doet maar er zitten desondanks nog steeds prachtige pareltjes tussen!

Bibliotheekstatistiek: ebooks bij de Bibliotheek 2017

Voortkomend uit een verplichting in de Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen leveren de bibliotheken en KB gegevens aan het minsterie van OCW. De belangrijkste bevindingen uit deze gegevens worden gebundeld op bibliotheekinzicht.nl in het dossier bibliotheekstatistiek en de wat meer generieke gegevens worden daarna door CBS gepubliceerd op StatLine.

In het dossier bibliotheekstatistiek kun je alles nalezen (of op de pagina bij CBS) maar ik focus me natuurlijk graag op de uitleningen van ebooks en de VakantieBieb.

bibliotheekstatistiek ebooks

Wat je bij CBS meteen mooi kunt vergelijken met 2016:

bibliotheekstatistiek ebooks

CBS plaatst de uitleencijfers in hun tweet wel in een bijzondere context want ze vergelijken de 2017 cijfers niet met 2016 – waarbij je dan kunt concluderen dat de sterke groei van uitleningen aan het afvlakken is en de downloads van de VakantieBieb een beetje aantrekken na in 2016 juist gedaald te zijn – maar met 2015. Waarbij ze VakantieBieb en uitleningen op één hoop gooien. Hm, bijzonder. Zo kom je wel aan een enthousiaste 60% groei in 2017 ja.

Als ik zelf de boel even naast elkaar zet dan zie je toch andere dingen:

bibliotheekstatistiek ebooks

Grijs zijn de uitleningen en blauw de VakantieBieb downloads. Hoewel het CBS natuurlijk gelijk heeft met dat de totalen in 2017 ruim 60% meer is dan die in 2015 wordt dat beeld wel heel vertekend door de VakantieBieb mee te rekenen. In 2015 vormden die downloads namelijk de meerderheid van alle digitale ‘uitleningen’ terwijl die in 2017 juist absoluut overschaduwd worden door de reguliere uitleningen. Sterker nog, het aantal downloads van de VakantieBieb is min of meer gelijk gebleven als je 2017 met 2015 vergelijkt.

Kijk je alleen naar de uitleningen, dan zijn die zelfs verdubbeld ten opzichte van 2015. Maar de grootste sprong is in 2016 gemaakt (74% stijging) en als je 2017 met 2016 vergelijkt dan is dat nog een stijging van “slechts” 15%.

Wil je toch perse naar de gecombineerde cijfers kijken dan kom je nog steeds op 15% stijging uit als je 2017 met 2016 vergelijkt (4.714.486 in 2016 en 5.435.940 in 2017) dus waarom CBS zo de nadruk legt op de 60% stijging ten opzichte van 2015?

#

Tweetweekoverzicht week 46 2018: YouTube gaat wellicht video’s blokkeren in Europa, Open science gaat niet vanzelf, Facebook ruimt meer/beter op en de btw-verlaging digitale publicaties is nu officieel

vakblog tweetweekoverzicht
Elke week maak ik een tweetweekoverzicht waarin ik alsnog stil sta bij nieuws en interessante ontwikkelingen waar ik wel over getwitterd heb maar waar ik (nog) geen blogpost aan heb gewijd.

YouTube gaat wellicht video’s blokkeren in Europa

De CEO van YouTube waarschuwt (nou ja, dekt zich in zou ik eerder zeggen) voor de gevolgen van de EU auteursrechtrichtlijn. Aangezien het onmogelijk zal zijn om alle mogelijke inbreukmakende aspecten van geuploade video’s vooraf te controleren met een uploadfilter, kondigt ze alvast aan dat het heel goed kan zijn dat straks video’s simpelweg niet meer te zien gaan zijn in Europa.

Dat doet Susan Wojcicki ook niet uit de goedheid van haar hart natuurlijk. YouTube beschikt al over het duurste contentfilter op internet en zelfs zij zullen niet in staat zijn om aan de (onmogelijke) eisen van de nieuwe wetgeving te voldoen. De concurrentie van YouTube staat al helemaal buiten spel in Europa – wat YouTube niet erg zal vinden – en met het aankondigen van mogelijke blokkades in Europa leggen ze de basis voor hun strategie straks, nl het probleem volledig terugleggen bij de gebruiker. Het gaat er niet leuker op worden op het internet in Europa vrees ik.

Open science gaat niet vanzelf

Met alle principes die over de tafel vliegen als het om open access en open science gaat – wie is er nou tegen het delen van onderzoeksideeën/resultaten/gegevens en transparantie? – zou je bijna vergeten dat het ook voor wetenschappelijke onderzoekers heel erg praktisch kan zijn om dit niet te willen. Bij de internationale eScience Conferentie in Amsterdam gingen wetenschappers in gesprek over wat er nou echt nodig is om tot open science te komen.

O.a. aan bod kwamen standaardisering van research data management, het actief faciliteren van degenen die open science bedrijven maar ook de gewoonte zien kwijt te raken dat publiceren in gerenommeerde (gesloten) tijdschriften als de ultieme kwaliteitswaarmerk gezien wordt.

Facebook ruimt meer/beter op

Je kunt vinden van Facebook wat je wilt maar het is wel een fenomeen als het gaat om de hoeveelheden content die via dit platform verspreid wordt. Miljarden berichten, artikelen, meningen, foto’s, video’s enz komen er (dagelijks?) voorbij en alleen al proberen om dat enigszins in goede banen te leiden is een enorme klus.

Facebook heeft daar een set met regels voor (de community standards) zodat gebruikers weten waar ze op moeten letten maar bovenal om grenzen te stellen aan welke content dus niet welkom is op het platform. Haatberichten, erotisch materiaal, nepnieuws, enzovoorts.

Afgelopen week publiceerde Facebook hun tweede Community Standards Enforcement Report over de periode april 2018 tot en met september 2018 dat laat zien dat er steeds meer (en beter) materiaal verwijderd wordt dat niet voldoet aan die regels. Ik ga het niet samenvatten want het is een prima leesbaar rapport maar het is duidelijk dat spamberichten alleen maar populairder worden (Facebook verwijdert er steeds meer maar er komen er ook steeds meer, 1,23 MILJARD berichten alleen al tussen juli en september) maar ook de exponentiële stijging in gewelddadige content is opvallend: 15,4 miljoen in het derde kwartaal van dit jaar en dat terwijl het in het laatste kwartaal van 2017 nog ‘slechts’ om 1,2 miljoen ging.

Met de vooruitschrijdende technologie en inzichten zal de detectie en verwijdering ongetwijfeld beter worden de komende jaren maar ik begin me wel steeds meer af te vragen hoe wenselijk het is om de hele planeet een platform te geven waar dit soort ongewenste content in zulke hoeveelheden vrijelijk gedeeld kan worden. Ongeacht hoe hard er ook geprobeerd wordt om dit te weren. Als je noch de gebruikers noch de controleurs wilt vertrouwen, hoe nuttig is dan het platform nog?

Btw-verlaging digitale publicaties nu officieel

De hele situatie rondom de btw wetgeving van ebooks (en andere digitale publicaties) boeit me al heel lang. Europa vond het al die jaren heel gewoon om ebooks niet onder hetzelfde – uitgezonderde – tarief te plaatsen als fysieke boeken en daarmee ontstond er een situatie waarbij je dus meer btw moet betalen als je ebooks koopt (verkoopt) ten opzichte van papieren boeken. Terwijl het echt allebei boeken zijn voor zowel de maker als de lezer. Het ging zo ver dat landen die dit eenzijdig aanpasten op de vingers werden getikt door de Europese rechter.

Dit is nu officieel verleden tijd want afgelopen week (14 november) is de wijziging om een btw-verlaging voor digitale media mogelijk te maken gepubliceerd en treedt de gewijzigde Btw richtlijn op 4 december in werking. Dat is dan ook meteen de datum waarop de lidstaten hetzelfde lage btw-tarief kunnen toepassen op ebooks en andere digitale publicaties.

Niet elk land zal dat meteen gaan doen maar Nederland heeft aangegeven groot voorstander te zijn en je mag aannemen dat het begin volgend jaar ook hier ingevoerd gaat worden. Tenminste, als alle betrokken partijen er uitkomen want er zal wel veel flink gepolderd worden met uitgevers, overheid en andere commerciële partijen die ik nu niet op de radar heb staan ;)

#

  • © 2006- 2019 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en duizenden liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top