Content delen via social media: een combinatie van auteursrecht en gezond verstand

social media auteursrechtWat mag ik met content van anderen op social media en wat mogen anderen met content van mij? Zo vat ik maar even de diverse vragen samen die ik de laatste tijd voorbij zag komen. Vragen over wel of niet toestemming nodig hebben om andermans tweets op je site te zetten (nee, mits je de embedtool van Twitter gebruikt en zelfs dan nog kun je tweets nauwelijks als auteursrechtelijk beschermde werken beschouwen) maar ook vragen over het auteursrecht op je zelfgemaakte foto’s op Facebook.

Om maar bij de laatste te beginnen kan ik heel kort zijn want auteursrecht is gewoon ook van toepassing op alle werken die je op social media zet. Ook al zou je anders kunnen denken als je ziet hoe anderen soms met jouw content (of jouw mening) omgaan.

Toch even een kleine introductie auteursrecht
Het auteursrecht is het uitsluitend recht van den maker van een werk van letterkunde, wetenschap of kunst, of van diens rechtverkrijgenden, om dit openbaar te maken en te verveelvoudigen, behoudens de beperkingen, bij de wet gesteld. Dat is artikel 1 van de Auteurswet en het zegt eigenlijk heel simpel dat als jij een werk maakt jij het exclusieve recht hebt om dit openbaar te maken en te verveelvoudigen. Niemand anders mag dit vervolgens opnieuw openbaar maken (publiceren) of kopiëren. Exclusief is exclusief.

Jij geeft een licentie aan de ander
Omdat jij de rechthebbende bent van de teksten, foto’s of filmpjes die je op sociaalnetwerksites ben je dus ook de enige die Google+, Facebook, LinkedIn of Twitter toestemming kan geven om die content te gebruiken of te tonen binnen de grenzen van de site. En dat is precies wat je doet op het moment dat je een account aanmaakt bij één van die sites en voorbij die lappen tekst van de algemene voorwaarden en andere reglementen klikt. Zonder uitzondering hebben ze namelijk allemaal in de voorwaarden opgenomen dat je ze een uitgebreide gebruikslicentie geeft voor jouw content. Jij behoudt je auteursrecht maar de sociaalnetwerksite mag – afhankelijk van de precieze verwoording in de voorwaarden – vrijelijk gebruik maken van wat jij daar plaatst. Twitter heeft het bijvoorbeeld zo in hun voorwaarden staan maar de anderen bevatten vergelijkbare formuleringen.

You retain your rights to any Content you submit, post or display on or through the Services. By submitting, posting or displaying Content on or through the Services, you grant us a worldwide, non-exclusive, royalty-free license (with the right to sublicense) to use, copy, reproduce, process, adapt, modify, publish, transmit, display and distribute such Content in any and all media or distribution methods (now known or later developed).

Dat wil echter niet zeggen dat je alle *gebruikers* van de social media netwerken toestemming hebt gegeven. Toegegeven, sommige sociaalnetwerksites rekken de grenzen steeds verder op maar het basisidee blijft dat je content alleen vrij gebruikt mag worden binnen de virtuele muren van het netwerk. Het is sterk gekoppeld aan de functionaliteiten want het stelt gebruikers in staat om op Facebook en Google+ je berichten, foto’s en filmpjes te delen met je eigen vrienden binnen het netwerk. Of om tweets te retweeten naar je eigen volgers toe.

Oftewel, als jij iets op Twitter, Facebook, Google+ of welk netwerk dan ook iets van jezelf plaatst, dan mogen anderen dat gebruiken binnen hetzelfde netwerk. Net zoals jij content van anderen mag gebruiken binnen dat netwerk. Je mag tweets en foto’s retweeten en zelfs met de Twitter embedtool op je eigen site zetten omdat het feitelijk dan niet het netwerk verlaat. Maar je mag geen foto’s uit tweets halen en op Facebook, Instagram of Pinterest zetten. Net zo min als dat je Facebook foto’s van anderen mag twitteren.

Tenzij je ook daarvoor toestemming geeft
Nou kun je weliswaar het auteursrecht op je eigen content hebben – en een gebruikslicentie hebben gegeven aan het social media netwerk van je keuze – maar het handhaven ervan ligt wel een stuk lastiger. In de praktijk kom je er (bijna) niet achter wie jouw content gebruikt zonder jouw goedkeuring, zeker als dat niet online wordt neergezet.

In plaats van hele discussies (of rechtszaken) te voeren kun je daar beter pragmatisch mee om gaan. De basis van het auteursrecht is dat je als maker de rechten hebt maar daarmee dus ook dat je anderen toestemming kunt geven om jouw werken te gebruiken. Zet als eerste geen werken online waarvan je echt niet wilt dat iemand ze hergebruikt zonder jouw toestemming. Je kunt dat technisch niet voorkomen en dan is de beste oplossing om ze niet online neer te zetten. Als je dan wel je teksten, foto’s of videofilmpjes deelt via social media, hou er rekening mee dat anderen dat misschien willen hergebruiken. Maak bijvoorbeeld ook duidelijk dat je daar gewoon toestemming voor geeft mits ze je naam er wel bij vermelden met misschien een linkje naar je eigen site. Beter dat ze je spullen gebruiken onder je eigen voorwaarden dan dat ze stilletjes en stiekem overnemen, nietwaar? Foto’s en video’s kun je eventueel voorzien van een (klein) watermerk als je het belangrijk vindt dat mensen zich wel aan jouw voorwaarden houden.

En ben je juist iemand die (onbedoeld vanzelfsprekend) zomaar content van anderen hergebruikte? Maak er dan een gewoonte van om simpelweg de maker om toestemming te vragen want dat verhaal werkt twee kanten op. Ook al mag je zonder toestemming tweets van anderen overnemen op je eigen site of blog, het loont om het alsnog te vragen. Je voorkomt dat mensen eventueel onaangenaam verrast worden en door toestemming te vragen weet je niet alleen zeker dat je iets mag gebruiken maar laat je de maker ook weten dat je zijn of haar werk interessant vindt.

Of het nou een tweet, een bericht of een foto is, uiteindelijk zitten de meeste mensen op een sociaalnetwerksite om dingen met elkaar te delen. En net als met favoriet maken, volgen, +1 aanklikken en liken is het wel leuk als je weet wie geïnteresseerd is in jou(w content). Het kan daarmee een heel praktisch voorbeeld zijn van hoe auteursrecht ook kan werken.

Ik vind sociaal auteursrecht wel goed klinken.

#

Over toezien op je eigen content en een watermerk aanbrengen op foto’s in Photoshop

photoshop_watermerk

Gisteren had ik een gesprek met iemand op Twitter over diverse voorbeelden waarbij anderen -zowel commercieel als niet commercieel via o.a. Facebook- aan de haal gingen met zelfgemaakte foto’s op blogs. Ik weet dat dit gebeurt, ik denk dat het zelfs heel veel gebeurt, maar ik had er eigenlijk nog nooit zelf bij stil gestaan hoe irritant dat moet zijn als je jouw foto’s terugziet op andere sites zonder naamsvermelding.

Dat komt in mijn geval doordat ik bijna altijd gebruik maak van fotomateriaal van anderen -met verwijzing waar nodig- en slechts zelden zelf foto’s maak voor mijn blogposts. Die foto’s vallen dan wel onder de Creative Commons licentie die voor mijn gehele blog geldt maar ook al heb ik duidelijk gesteld op dit blog dat deze licentie niet opgaat voor foto’s van anderen, ik heb geen enkele illusie dat mensen dit ook daadwerkelijk lezen en respecteren. Tijdens dat gesprek kreeg ik echter voorbeelden voorgeschoteld die me toch lieten nadenken over hoe je wat meer drempels kunt opgooien om het onaantrekkelijker te maken dat anderen zonder pardoes alles maar overnemen voor eigen doeleinden.

Ik geloof stellig in het delen van kennis en content en het is niet voor niets dat ik enkele dagen geleden nog blogde over het verhuizen van mijn foto’s naar Flickr. Dat heeft net zo veel te maken met het willen delen van mijn foto’s als dat het te maken had met de perikelen rondom Instagram. Maar delen van kennis en content kan je alleen maar volhouden als daar iets voor terugkomt. Het moet geen eenrichtingsverkeer worden van geven, geven, geven zonder daar ooit iets voor terug te zien. Dat kan financiële compensatie zijn want niet alles hoeft gratis op internet te zijn -ook al vertegenwoordigt dat volgens mij ook niet de overheersende opinie van internetgebruikers- maar bij bloggers is dat vooral een stukje waardering. Erkenning dat jij degene bent die een interessante tekst heeft geschreven of die mooie foto heeft gemaakt. Daarom zijn er zes verschillende Creative Commons licenties maar hebben die één ding gemeenschappelijk: de naamsvermelding.

Wel of niet watermerken?
Voor mezelf aarzel ik nog een beetje. Zelfgemaakte foto’s die ik op mijn blog ga gebruiken komen vanaf nu ook bij Flickr te staan. Met een Creative Commons licentie en daarmee is wat mij betreft alles wel gezegd. Ik hou er zelf ook niet van dat als ik foto’s wil gebruiken van anderen, deze voorzien zijn van een watermerk en dus wil ik dat ook niet doen met mijn eigen foto’s.

Maar ik kan me wel situaties voorstellen waarin ik het toch zal overwegen. Bijvoorbeeld als ik eindelijk eens goede en mooie foto’s leer maken die ik alleen maar hier wil gebruiken. Kleine kans maar ach, we zitten aan het begin van een nieuw jaar dus wie weet wat er allemaal nog komt in 2013 ;)

Dus heb ik toch even uitgezocht hoe je dan makkelijk een watermerk kunt aanbrengen op een afbeelding of foto in Photoshop. Dat bleek kinderlijk eenvoudig te zijn maar aangezien mijn Photoshop vaardigheden ook niet groot zijn, leg ik het meteen maar even vast in deze blogpost en deel ik die meteen met de rest van de wereld. Omdat het kan.

Stap 1. Open de afbeelding of foto in Photoshop. Volgens mij werkt dit in alle versies van Photoshop hetzelfde maar ik gebruik Photoshop CS6. Gebruik de Tekst tool om de tekst te plaatsen die je in de afbeelding als watermerk zichtbaar wilt hebben. Doe dit bij voorkeur een beetje in 1 van de hoeken en niet pontificaal over de afbeelding heen zoals ik in dit voorbeeld.

photoshop_teksttool

Stap 2. De tekst moet vanzelfsprekend wat subtieler naar de achtergrond verdwijnen en daarvoor kies je, terwijl de laag met de tekst nog geselecteerd is, in het menu voor Layer, dan Layer Style en Blending Options.

photoshop_layerstyle

Stap 3. Bij de Blending Options is het een zaak van kiezen van een geschikte Opacity, de matheid, van de laag en de tekst. Afhankelijk van de achtergrondkleur van de afbeelding, het gebruikte lettertype en letterkleur verplaats je de schuifjes bij Opacity en Fill Opacity tot je het gewenste effect hebt en de tekst niet al te opvallend zichtbaar is.

photoshop_layerstyle_blending

#

Over authentieke content bij het bloggen

Hoe origineel ben je tegenwoordig nog als blogger? Schrijf je al je eigen stukken? Hoe authentiek is jouw content? Geen vragen die ik mezelf gesteld heb in het verleden moet ik toegeven maar wel interessante vragen die nu relevanter worden in een tijd waarin bloggen weer hot is. Na toch wel een dip in het fenomeen bloggen de laatste paar jaren -ongetwijfeld mede veroorzaakt door de opkomst van Facebook, Google+ en Twitter- heb ik het idee dat bloggen weer helemaal terug is en populairder dan ooit.

Daar is natuurlijk niks mis mee. Er kunnen wat mij betreft niet genoeg mensen zijn die hun ervaringen, kennis en kunde willen delen met de wereld, hun schrijfkunsten willen verfijnen of zich op wat voor creatieve manier dan ook willen uiten naar de wereld toe.

Je hebt echter, in wat ik nu dan maar de Silver Age van bloggen noem, een grote groep mensen die af en toe, veel, frequent of zelfs exclusief gebruik maken van content en ideeën van anderen. Er zijn platforms die dit ook specifiek aanmoedigen. Bij Tumblr kun je met enkele klikken andermans content opnieuw op je eigen blog zetten, Google+ en Facebook doen  hetzelfde en bij Pinterest is het hergebruiken van andermans afbeeldingen zelfs de hele dienstverlening. Dat mag je content curation noemen (waar de marketeers en SEO cowboys zich harder op storten dan de informatiespecialisten) maar de scheidslijn met jatwerk is soms flinterdun.

Wat zegt het over je blog als je veel of volledig gebruik maakt van content en concepten van anderen? Op Frankwatching verscheen eind juli een interessant artikel waarin het gebrek aan authentieke content bij blogs gesignaleerd werd. Nu vind ik dat gemiddeld genomen wel meevallen want ten eerste zie ik het eigenlijk primair bij Tumblr blogs en tja, daar mag je het ook wat meer verwachten dat goede content veelvuldig hergebruikt wordt en ten tweede kun je natuurlijk zelf als lezer prima bepalen of je een dergelijk blog dan wel of niet gaat lezen.

En die lezer, daar gaat het om. Is die geïnteresseerd om een blog te lezen waar de mening van de blogger niet uit voortklinkt en waar veel content van anderen gebruikt wordt? Volg je een blog om de blogger of alleen om de artikelen, ongeacht of de blogger ze geschreven heeft of niet? Het eerste lijkt me  en als het onverhoopt toch het tweede mogen zijn, dan zijn dat lezers waar ik in ieder geval geen rekening mee houd. Ik denk dat bloggen alleen maar leuk is als je je eigen stukken schrijft, je eigen mening verkondigt of wat voor doel je ook maar hebt toen je besloot te gaan bloggen.

Maar bij dat cureren van, hergebruiken of jatten van andermans content, daar komt nog wel wat meer bij kijken. En ja, ik heb het weer over auteursrecht natuurlijk. In een discussie op het blog van Kitty Kilian over ditzelfde onderwerp werd eens te meer weer duidelijk dat er vaak hergebruikt wordt (de term jatten is meer van toepassing maar vooruit dan maar) zonder dat er toestemming gevraagd wordt. Het besef dat er een naamsvermelding bij hoort met een linkje naar het oorspronkelijke werk is gelukkig nog wel aardig ingesleten maar velen beschouwen dit ook als voldoende en een vrijbrief om alle content die maar op het internet staat vrijelijk te mogen jatt hergebruiken. Zelfs uitspraken als dat je als blogger in dit tijdperk van overvloedige content blij mag zijn als anderen je stukken (zonder toestemming) recyclen en herpubliceren kwamen voorbij. Ik vrees dat het niet alleen de gedachte maar ook de praktijk van velen is.

Waar ik daar op hamerde, en wat ik hier nu herhaal, is dat je nog zo veel goede bedoelingen kunt hebben maar dat diegene die wel de moeite neemt om zijn eigen content te schrijven de eigenaar is van dat stuk. En dat die content jatten niet anders is dan als je iemands fiets meeneemt. Dat die fiets toevallig niet op slot zat is geen excuus, net zo min als je een sticker op die gejatte fiets zou plakken dat die oorspronkelijk van een ander was.  Als je andermans artikelen of blogposts wilt hergebruiken, dan vraag je toestemming. Punt. Uit. Geen discussie.

En de meeste bloggers zullen je meteen die toestemming geven. Bloggers bloggen meestal om te delen, om bekender te worden, om gelezen te worden. Hopelijk hebben ze ook vooraf al nagedacht over die toestemming en geven ze, met een Creative Commons licentie, aan wat je wel en niet met alle artikelen mag doen die je op hun site of blog vindt. Toestemming vooraf geven zodat je content opnieuw gebruikt mag en kan worden onder bepaalde voorwaarden, dat kan vele problemen oplossen.

Met een Creative Commons licentie geef je ook nog eigenlijk hetzelfde signaal af als met het prachtige logo dat bovenaan deze blogpost prijkt. Ik meld jou wat jij mag doen met deze blogpost want ik kan jou dat ook vertellen … het is 100% mijn eigen content. Authenthiek, mijn woorden, mijn schrijfstijl met mijn eigen keurmerk ;)

@ afbeelding met dank aan Anja Brunt

#

  • © 2006- 2019 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en duizenden liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top