Op weg naar een nieuwe Europese auteursrechtrichtlijn: online content over de grens en (plannen voor) modernisering van het auteursrecht

nieuwe europese auteursrechtrichtlijnIn mei van dit jaar presenteerde de Europese Commissie de plannen voor één Digital Single Market, die zo veel mogelijk hindernissen moeten wegnemen rondom het consequent gebruik van digitale diensten binnen Europa. Iets dat eenvoudig klinkt maar vooral bestaat uit complexe aanpassingen in de telecomwetgeving (roaming, beltarieven enz), gegevensbescherming/privacy en het auteursrecht. De commissie zegde echter toe nog in 2015 te komen met de eerste voorstellen voor een modernisering van de wetgeving die uiteindelijk moeten leiden tot een nieuwe Europese auteursrechtrichtlijn.

Grensdoorbrekend

Afgelopen woensdag, 9 december, kwam de Europese Commissie ook inderdaad met meer details met betrekking tot de concrete onderwerpen waar ze mee aan de slag willen gaan in 2016. Uit het persbericht blijkt dat de Commissie sterk de focus legt op het kunnen gebruiken van digitale diensten (filmdiensten, muziekdiensten, gamediensten enz) binnen Europa zonder daarbij tegen restricties aan te lopen omdat in het ene land wel en in het andere land er geen toegang tot een specifieke film, album of game mogelijk is.

Het uitgangspunt is dat (kennelijk) 35% van alle Europeanen minstens 1 keer per jaar naar een ander EU-land reizen en daar dus geconfronteerd werd met minder of geen beschikbaarheid van digitale content waar ze in hun thuisland een abonnement op hebben. De Commissie stelt dat er weliswaar nieuwe diensten zijn gekomen die (veel) toegang bieden tot digitale content maar dat het aanbod dat vervolgens ook binnen geheel Europa beschikbaar is, erg beperkt is.

En dus, wordt geconcludeerd, is modernisering van de Europese auteursrechtrichtlijn – de auteursrechtwetgeving, nodig is voor:

  • het verbreden van de toegang tot digitale content over geheel Europa;
  • het ondersteunen van onderwijs, cultuur, onderzoek en innovatie om ook daadwerkelijk gebruik te kunnen maken van de digitale revolutie;
  • het borgen van de bescherming van rechthebbenden aangezien dat de kernfunctie van het auteursrecht is.

Wat gaat er veranderen?

Zoals dat met beleidsplannen vaker gaat wordt alles op hoofdlijnen beschreven en ligt er nog niet overal een gedetailleerd plan aan ten grondslag. Zelfs bij de voorbeelden kun je je afvragen of het in de praktijk zo wel gaat werken en het zal absoluut afwachten zijn wat we er exact van gaan merken. Desondanks laat het qua intentie weinig te wensen over aan duidelijkheid.

(1) Verbreding van de toegang tot digitale content

Zoals gezegd is dit een onderwerp waar de Europese Commissie de nadruk op legt en afgelopen woensdag werd dit voorstel (PDF) dan ook meteen gepresenteerd als beoogde nieuwe wetgeving.

De vandaag voorgestelde voorschriften voor de portabiliteit van inhoud zijn een eerste stap in de richting van een betere toegang tot culturele werken. Een paar voorbeelden: een Franse gebruiker van de onlinedienst MyTF1 die films en series aanbiedt, kan geen nieuwe film huren als hij op zakenreis in het Verenigd Koninkrijk is. Een Nederlander die op Netflix is geabonneerd en op reis in Duitsland is, kan alleen films bekijken die Netflix aan Duitse consumenten aanbiedt. Als hij in Polen is, kan hij via Netflix helemaal geen films bekijken, aangezien Netflix in Polen niet beschikbaar is. Dat gaat veranderen. Gebruikers zullen overal in de EU net als thuis toegang hebben tot hun muziek, films en spelen (zie informatieblad over de nieuwe regels).

Dit voorstel richt zich puur en alleen op de toegang tot digitale content van abonnementsdiensten waarbij geoblocking – je hebt alleen toegang tot die content in een afgebakend geografisch gebied – in de ban wordt gedaan. Het zal er voor moeten zorgen dat de content gekoppeld is aan je account en niet aan je locatie zodat je bijv. Nederlandse tv programma’s en series ook in het buitenland kunt bekijken via Netflix. Het gaat er dus echt niet voor zorgen dat je alle Amerikaanse series ook in Nederland te zien krijgt. Sterker nog, de kans is groot dat de huidige manieren om dit wel te doen (met een VPN-dienst of een DNS-dienst) straks niet meer zullen werken.

De Europese Commissie gaat komend voorjaar wel aan de slag om het aanbieders gemakkelijker te maken en te stimuleren hun content zo breed mogelijk aan te bieden. Dat kan zijn door Europabrede licenties aantrekkelijker te maken of zelfs door het te verplichten maar hier laat de Commissie zich verder nog niet over uit. Dit is ook een mijnenveld qua rechten en licenties en ongetwijfeld een langetermijn kwestie.

Met behulp van het Creative Europe programma wordt wel gesproken over het starten van initiatieven voor het (beter) terug kunnen vinden van het legale filmaanbod en het stimuleren van ondertitelen & nasynchroniseren om de circulatie van filmwerken binnen Europa te bevorderen.

(2) Nieuwe en aangepaste excepties in de Europese auteursrechtrichtlijn

Dat het auteursrecht een update moet krijgen, daar is iedereen het wel over eens. Een evaluatierapport eerder dit jaar leidde tot een groot aantal aanbevelingen maar daar worden er maar enkele nu van overgenomen door de Europese Commissie. En sorry bibliotheken, zoals verwacht wordt er met geen woord gerept over leenrecht voor ebooks.

Waar komt de Europese Commissie wel mee? Met een voorstel (PDF) waarin het enerzijds (wederom) gaat over de toegang tot online content. Hieruit blijkt echter wel dat de Commissie het makkelijker wil maken om ‘out-of-commerce works’ – werken die niet meer te koop zijn – te kunnen digitaliseren. Dit zou bibliotheken een aanzienlijk ruimere basis kunnen geven voor het digitaliseren van hun collecties aangezien ze dan niet meer beperkt zijn tot die werken waarvan de auteursrechtelijke bescherming verlopen is.

Anderzijds wil de Commissie ook bestaande uitzonderingen in de Europese auteursrechtrichtlijn harmoniseren tussen de EU-landen en ze waar nodig aanpassen om ze relevant(er) te maken in het digitale tijdperk. Hier wordt specifiek (en alleen) gerefereerd aan:

  • Een “duidelijkere” invulling van de onderwijsexceptie als het gaat om het gebruik van digitale werken ter toelichting bij het onderwijs [ik ben erg benieuwd of dit ook verruiming van de huidige exceptie uit onze eigen Auteurswet gaat opleveren];
  • Een nieuwe exceptie introduceren ten behoeve van “tekst en datamining” (TDM) zodat onderzoekers dit in het kader van wetenschappelijk onderzoek kunnen doen zonder dat uitgevers dit in de voorwaarden verbieden [wat met enige regelmaat gebeurt en waar zelfs een declaratie voor opgesteld is om het TDM recht te regelen];
  • Verduidelijking (en uitbreiden?) van de exceptie die het maken van preserveringskopieën toestaat voor erfgoedinstellingen zodat deze ook toepasbaar is op digitale werken;
  • Uitbreiden van de uitzondering voor bibliotheken om auteursrechtelijk beschermde werken te digitaliseren en binnen een besloten netwerk aan te bieden. Dit zou uitgebreid moeten worden met de mogelijkheid om de werken ook online aan eigen gebruikers *buiten* de bibliotheek en instelling aan te bieden. [hier ben ik erg enthousiast over want bibliotheken maken nu bijna geen gebruik van deze wettelijke mogelijkheid en de mogelijkheid om het aan eigen leners/gebruikers wel online aan te bieden zou dit kunnen veranderen];
  • Verduidelijken van het recht van panorama (het recht om foto’s van auteursrechtelijk beschermde gebouwen en werken die permanent in openbare plaatsen staan te mogen verspreiden zonder toestemming van de rechthebbende) zodat ook de digitale distributie via o.a. social media hierin opgenomen wordt [dit maakt een einde aan een gerucht dat de panoramavrijheid zou komen te vervallen en dat je geen foto’s van gebouwen enz online zou kunnen plaatsen. In de Nederlandse Auteurswet is dit al wel goed geregeld in artikel 18, in andere lidstaten niet altijd];
  • En tot slot wil de Europese Commissie op korte termijn komen met de wetgeving die het Verdrag van Marrakesh dan toch eens eindelijk gaat implementeren. [ik heb het verdrag twee jaar geleden nog als voorbeeld gebruikt om aan te tonen hoe lastig het is om een nieuwe uitzondering te introduceren in auteursrechtwetgeving].

(3) Krijgen rechthebbenden waar ze recht op hebben?

De Europese Commissie wil ook zorg dragen dat het auteursrecht “blijft werken” in een Digital Single Market en dat de stimulans blijft voor auteurs en makers om hun werken te (blijven) maken. Hiervoor zijn er plannen om te onderzoeken:

  • of het stelsel van heffingen (thuiskopieheffingen en reprorechtvergoedingen) afdoende functioneert in de landen die er gebruik van maken;
  • of er aanpassingen nodig zijn in de definitie van “openbaar maken” van werken aangezien er nu situaties zijn ontstaan waarbij rechthebbenden hun rechten onvoldoende kunnen handhaven. De EC verwijst voorzichtig naar de voorbeelden van nieuwsartikelen waarbij in Duitsland en Spanje rechthebbenden (de kranten) geld kunnen eisen van bijv. Google maar benadrukt dat dit eerder de markt fragmenteert dan verenigt en ziet dit niet per se als oplossing.

In this context, the Commission will examine whether action is needed on the definition of the rights of ‘communication to the public’ and of ‘making available’. It will also consider whether any action specific to news aggregators is needed, including intervening on rights. The role of alternative dispute resolution mechanisms will also be assessed. The Commission will take into account the different factors that influence this situation beyond copyright law, to ensure consistent and effective policy responses. Initiatives in this area will be consistent with the Commission’s work on online platforms as part of the digital single market strategy.

  • hoe het auteursrecht gehandhaafd kan worden in een online omgeving en hoe online inbreuken op het auteursrecht beter bestreden kunnen worden. Afgelopen woensdag is ook een nieuwe consultatie gestart waarbij iedereen input kan leveren op het vraagstuk van handhaving van auteursrecht. Deze loopt tot 1 april 2016 en in de herfst zullen er dan aanpassingen gedaan worden aan de huidige Europese richtlijn die dit regelt (Directive on the Enforcement of Intellectual Property Rights (2004/48/EC)). De Europese Commissie heeft wel aangegeven alvast te willen beginnen met de follow-the-money aanpak waarbij betaaldiensten als Paypal en de creditcard maatschappijen een rol spelen bij het bestrijden van online inbreuken.

Geen één Europese Auteurswet?

Bij één Europese markt zou je misschien één Auteurswet verwachten die voor alle lidstaten van toepassing is. Hoewel er veel aspecten in de auteursrechtwetgeving min of meer gelijk zijn in de verschillende landen, zijn er nog steeds enorm veel onderlinge verschillen als het om de uitvoering aankomt. De Europese Commissie acht het daarom niet haalbaar om het auteursrecht zelf in de gehele EU te harmoniseren en richt de pijlen daarom liever op een uniforme toepassing van Europese auteursrechtwetgeving.

In de laatste paragraaf van het voorstel benadrukt de Commissie dat ze de droom nog steeds nastreeft en op de lange termijn wel degelijk hoopt tot één Europese Auteurswet te komen. Hoe realistisch die droom is gaan we waarschijnlijk volgend jaar merken als de (toch relatief kleine) beoogde veranderingen verder uitgewerkt gaan worden. Als Europese lidstaten zich hier al tegen gaan verzetten, dan voorspelt dat weinig goeds voor de vereiste samenwerking als elk land ooit zijn eigen Auteurswet moet opgeven.

Ik zal volgend jaar in elk geval de ontwikkelingen en uitwerkingen van de voorstellen op de voet blijven volgen.

@foto via Flickr met een Creative Commons Naamsvermelding 2.0 licentie
#

De Europese Commissie wil een Digital Single Market. Wat gaan wij daar van merken?

Digital Single MarketGisteren, 6 mei, presenteerde de Europese Commissie eindelijk de plannen die moeten leiden tot één digitale Europese markt, de Digital Single Market. Die digitale connectieve interne markt staat hoog op de prioriteitenlijst van voorzitter Jucker. Hij wil afstappen van de 28 verschillende digitale markten die er nu binnen Europa bestaan en o.a. telecomwetgeving, auteursrecht en gegevensbescherming harmoniseren waardoor de nieuwe gezamenlijke Europese economie ruim 400 miljard euro extra moet gaan opleveren.

Pijlers en aangekondigde maatregelen

De Europese Commissie wil er voor zorgen dat consumenten, ongeacht landsgrenzen, overal in Europa gelijke toegang hebben tot diensten, muziek, films en sportevenementen terwijl bedrijven hun goederen in de hele Europese Unie moeten kunnen aanbieden en overal te maken hebben met dezelfde wet- en regelgeving, ongeacht waar ze gevestigd zijn of waar hun servers staan.

Om de vele barrières te slechten waar consumenten en bedrijven nu tegenaan lopen heeft de commissie een pakket met 16 maatregelen voor ogen die onderverdeeld zijn in drie beleidsmatige pijlers:

  • in heel Europa betere toegang tot digitale goederen en diensten voor consumenten en bedrijven;
  • gunstige en gelijke voorwaarden voor digitale netwerken en innovatieve diensten;
  • een maximaal groeipotentieel voor de digitale economie.

Pijler I: in heel Europa betere toegang tot digitale goederen en diensten voor consumenten en bedrijven

1. Regels die grensoverschrijdende e-commerce gemakkelijker maken. Er moeten geharmoniseerde EU-regels komen voor contracten en bescherming van consumenten die via internet aankopen doen: materiële goederen zoals schoenen of meubels, maar ook digitale inhoud zoals e-books of apps. Consumenten krijgen een ruimere keuze uit rechten en aanbiedingen, terwijl bedrijven hun producten gemakkelijker in andere EU-landen kunnen verkopen. Dat schept meer vertrouwen in het kopen of verkopen over de grens heen (zie feiten en cijfers in het factsheet).

2. Snellere en consequentere handhaving van de regels voor consumentenbescherming, dankzij herziening van de verordening samenwerking consumentenbescherming.

3. Efficiëntere en betaalbaardere bezorging van pakjes. Volgens 62% van de bedrijven die online verkopen, zijn hoge bezorgkosten een probleem.

4. Een eind maken aan ongefundeerde geoblocking – een discriminerende praktijk die om commerciële redenen wordt toegepast, waardoor consumenten op basis van hun locatie geen toegang krijgen tot een website of worden doorgestuurd naar een lokale webwinkel met andere prijzen. Door deze blokkering kan het gebeuren dat een consument die een auto wil huren, meer geld kwijt is dan iemand uit een andere lidstaat voor dezelfde auto op dezelfde bestemming.

5. Identificatie van mogelijke concurrentieproblemen op de Europese e-commercemarkten. De Commissie start daarom vandaag een onderzoek naar de mededinging in de e-commercesector in de Europese Unie (persbericht).

6. Een modern, meer Europees auteursrecht: voor eind 2015 komen er wetgevingsvoorstellen om de verschillen tussen de nationale auteursrechtenregelingen te verkleinen en werken in de hele EU op bredere schaal online toegankelijk te maken, onder meer door verdere harmonisatie. Het is de bedoeling dat de toegang tot cultuur hierdoor wordt verbeterd (en zo de culturele diversiteit gesteund) en dat makers van inhoud en de bedrijfstak nieuwe mogelijkheden krijgen. Met name wil de Commissie dat gebruikers die in eigen land films, muziek of artikelen kopen, daar ook op reis door Europa gebruik van kunnen maken. De Commissie zal ook kijken naar de rol van onlinetussenpersonen bij auteursrechtelijk beschermde werken. Er zal strenger worden opgetreden als intellectuele-eigendomsrechten op commerciële schaal worden geschonden.

7. Herziening van de satelliet- en kabelrichtlijn om te beoordelen of online-uitzendingen van omroeporganisaties daar ook onder moeten vallen. Ook zal worden bekeken hoe de grensoverschrijdende toegang tot omroepdiensten in Europa kan worden verbeterd.

8. Voor bedrijven administratieve lasten terugdringen die het gevolg zijn van de verschillende btw-stelsels. Verkopers van materiële goederen kunnen dan gebruikmaken van één systeem voor elektronische registratie en betaling. De btw-drempel wordt overal gelijk, zodat kleinere start-ups gemakkelijker via internet kunnen verkopen.

Pijler II: gunstige en gelijke voorwaarden scheppen voor digitale netwerken en innovatieve diensten

9. Een ambitieuze herziening van de telecomregels van de EU, onder meer door doeltreffender coördinatie van het spectrum en EU-brede criteria voor de spectrumtoewijzing op nationaal niveau, stimuleringsmaatregelen voor investeringen in snel breedband, waardoor voor alle marktdeelnemers (traditionele en nieuwe) dezelfde voorwaarden gelden, en een doeltreffend institutioneel kader.

10. Herziening van de regelgeving voor audiovisuele media om die aan te passen aan de eenentwintigste eeuw. Het accent ligt daarbij op de rol die verschillende marktdeelnemers spelen bij de promotie van Europese werken: omroeporganisaties, aanbieders van audiovisuele diensten op aanvraag enz. De Commissie zal ook bekijken hoe de bestaande regels (de richtlijn audiovisuele mediadiensten) kunnen worden aangepast aan nieuwe bedrijfsmodellen voor de verspreiding van inhoud.

11. Een algehele analyse van de rol die onlineplatforms (zoekmachines, sociale media, appstores enz.) op de markt spelen. Aan de orde komen zaken als het gebrek aan transparantie van zoekresultaten en prijsbeleid, de wijze waarop platforms de verkregen informatie gebruiken, de betrekkingen tussen platforms en leveranciers en de bevoordeling van hun eigen diensten ten nadele van die van concurrenten – voor zover dit niet al onder het mededingingsrecht valt. Ook zal worden onderzocht hoe illegale inhoud op internet het best kan worden aangepakt.

12. Versterking van het vertrouwen in en de veiligheid van digitale diensten, vooral hoe met persoonsgegevens wordt omgegaan. Op basis van de nieuwe EU-regels voor gegevensbescherming, die eind 2015 moeten worden goedgekeurd, herziet de Commissie de richtlijn e-privacy.

13. Voorstellen voor een partnerschap met de internetbedrijfstak over cyberveiligheid: technologieën en oplossingen voor de netwerkveiligheid op internet.

Pijler III: een maximaal groeipotentieel voor de digitale economie

14. Voorstel voor een Europees initiatief voor vrij verkeer van gegevens in de Europese Unie. Nieuwe vormen van dienstverlening worden soms gehinderd door beperkingen op de plaats waar gegevens worden opgeslagen of op de toegang tot die gegevens. Die beperkingen houden vaak geen verband met de bescherming van persoonsgegevens. Dit nieuwe initiatief pakt die beperkingen aan en stimuleert op die manier innovatie. De Commissie komt ook met een Europees cloudinitiatief voor het certificeren van clouddiensten, het overstappen naar een andere cloudaanbieder en een “onderzoekscloud”.

15. Prioriteiten voor normen en interoperabiliteit die cruciaal zijn voor deelgebieden van de digitale eengemaakte markt, zoals e-gezondheid, vervoersplanning en energie (slimme meters).

16. Steun voor een inclusieve digitale samenleving waarin burgers over de nodige vaardigheden beschikken om de mogelijkheden van internet te benutten en meer kans te maken op de arbeidsmarkt. Met een nieuw actieplan voor e-overheid worden handelsregisters in heel Europa onderling gekoppeld, zodat de verschillende nationale systemen kunnen samenwerken. Bedrijven en burgers hoeven dan maar éénmaal hun gegevens aan de overheid door te geven, zodat verschillende instanties niet steeds opnieuw om dezelfde gegevens hoeven te vragen. Dit initiatief bestrijdt bureaucratische rompslomp en kan vanaf 2017 zo’n 5 miljard euro per jaar besparen. De invoering van elektronische overheidsopdrachten en breed toepasbare elektronische handtekeningen wordt versneld.

Van plannen naar uitvoering?

Zo, dat klinkt allemaal behoorlijk ambitieus. Het is alleen wel belangrijk om te beseffen dat het vooralsnog om intenties gaat en in het verleden al meerdere keren is gebleken dat het met de gezamenlijkheid en daadkracht nogal tegenvalt als er voorstellen voor hervorming op tafel liggen. Tenzij ze Google gezamenlijk willen aanpakken natuurlijk want daar komen de handen wel voor op elkaar en die krachtige taal spreekt men in feite nog een keer uit in de 11e maatregel.

De (voor mij) interessantste aangekondigde maatregelen zijn echter te vinden bij de eerste pijler. In de factsheet zijn die als infographic weergegeven:

digital single market
Nou ja, behalve de verzendkosten dan hoewel ik het persoonlijk zou kunnen waarderen als die voor Amazon.co.uk lager konden worden. Ik ben (blij) verrast dat het vereenvoudigen van de btw-regelingen ook onderdeel uitmaakt van de plannen, al worden veel van de de huidige problemen volgens mij veroorzaakt door de nieuwe Europese btw-wetgeving die net per 1 januari 2015 is ingevoerd. Alleen al over het sterk uiteenlopende btw-tarief van ebooks in de verschillende Europese lidstaten is al flink wat gesteggel geweest dus ik ben wat skeptisch over hoe makkelijk (en snel) btw-regelingen vereenvoudigd gaan worden.

Geoblocking is een ander heikel punt en eentje waar veel consumenten zich aan ergeren, zeker als het gaat om online videodiensten zoals Netflix en YouTube. Het is de blokkade die op basis van landsgrenzen is ingesteld waardoor je alleen maar toegang tot specifieke content hebt als je je ook fysiek binnen die landsgrenzen bevindt. Een veelgebruikt voorbeeld is Netflix waarbij het aanbod van land tot land verschilt in Europa maar je kunt ook denken aan de Kindle ebooks van de Engelse of Duitse Amazon die je niet vanuit Nederland kunt kopen. En natuurlijk al die video’s op YouTube die je niet kunt kijken:

this video is not available digital single market
Het lastige aan het elimineren van geoblocking is dat de invloed van Europa relatief beperkt is. Geoblocking heeft vooral te maken met licenties en (prijs)afspraken die door contenteigenaren vastgesteld worden. Daar kunnen vanuit Europees verband wel andere eisen aan gesteld worden zodat iedereen in Europa toegang moet krijgen tot dezelfde content, ongeacht waar ze zich bevinden, maar dat zal ongetwijfeld financiële of andere consequenties krijgen. Wat we in de praktijk echt gaan merken van deze maatregel? De tijd zal het leren.

Het moderniseren van het auteursrecht is zo mogelijk nog ingrijpender. Er is echt wel overeenstemming dat het gemoderniseerd moet worden – de huidige Europese auteursrechtenrichtlijn dateert uit 2001 – maar met 28 verschillende Auteurswetten in Europa is zelfs een minimale mate van harmonisatie een bijna onvoorstelbare klus. Niet dat er geen goede voorstellen liggen overigens want komende maand wordt een evaluatierapport van de Europese auteursrechtwetgeving besproken in de Europese Commissie waarin veel nuttige aanbevelingen worden gedaan (waaronder e-lending, gelijktrekken van de beschermingsduur van het auteursrecht en het versterken van de positie van auteurs zoals dat in Nederland al opgenomen is in het wetsvoorstel auteurscontractenrecht). Elke aanbeveling kan en zal ongetwijfel gaan leiden tot lange en lastige discussies.

De Europese Commissie maakt er echter haast mee en kondigde gisteren ook aan dat alle zestien maatregelen eind 2016 gerealiseerd moeten zijn. Misschien en hopelijk worden de knopen de komende anderhalf jaar beter (of uberhaupt) doorgehakt dan gedurende de laatste 10 jaren. Maar ik betwijfel of jij en ik in die periode echt iets gaan merken van die eengemaakte digitale markt.

@afbeelding Single (vinyl en niet digitaal) via Pixabay met een CC0 verklaring

#

  • © 2006- 2019 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en duizenden liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top