Tweetweekoverzicht week 50 2015: Tweedehands ebooks, kamerbrief Bibliotheekwet, ebookcampagne van de bibliotheek, 1 miljard CC werken, OneDrive, VSNU en Elsevier sluiten een big deal

vakblog tweetweekoverzichtIn het tweetweekoverzicht sta ik alsnog kort stil bij nieuws en interessante ontwikkelingen waar ik wel over getwitterd heb maar waar ik (nog) geen uitgebreide blogpost aan heb gewijd.

Soms omdat anderen dat al beter gedaan hebben dan ik het zou doen, soms omdat er weinig meer over te vertellen valt dan het nieuwtje zelf en soms omdat ik er ook geen blogpost van weet te maken.

In dit tweetweekoverzicht dreigen uitgevers de verkopers van tweedehands ebooks op Marktplaats (of toch niet), gaat de UvA 100.000 boeken toevoegen aan Delpher en Google Books, stuurt minister Bussemaker de stand van zaken rondom de bibliotheekwet naar de Eerste en Tweede Kamer, wordt alvast de landelijke ebookcampagne voor de bibliotheken aangekondigd, zijn er nu meer dan een miljard werken te vinden met een Creative Commons licentie, komt de Europese Commissie met hun voorstellen over Netflix en auteursrecht en bereiken de Nederlandse universiteiten, mag je je OneDrive gratis giegs toch nog houden en Elsevier een principeakkoord over open access en abonnementen.

Uitgevers willen (echt) niet dat je je ebooks verkoopt

OK, de rechter besloot weliswaar dat legaal aangeschafte ebooks doorverkocht mogen worden maar dat wil niet zeggen dat de uitgevers het erbij laten zitten. De NOS meldde afgelopen week dat verkopers op Marktplaats een dreigmail van Stichting BREIN ontvangen zodra ze een advertentie met te verkopen ebooks plaatsen. Dat nieuws schoot BREIN in het verkeerde keelgat want zij claimden van niets te weten.

Dat BREIN verwacht dat journalisten (en het publiek) onderscheid ziet tussen de dreigbrieven die ze wel en de identiek geformuleerde dreigbrieven die ze niet sturen, is wel weer humor natuurlijk. Net als de opmerkingen van Martijn David van het Nederlands Uitgeversverbond (NUV) over de angst van uitgevers dat er minder boeken verkocht gaan worden als de handel in tweedehands ebooks op gang komt en er geen twijfel over laat bestaan dat uitgevers er alles aan doen om de handel in tweedehands ebooks tegen te gaan. Inclusief het inschakelen van BREIN.

Later die dag werd het iets genuanceerd door te benadrukken dat het dreigen alleen ging om verkopers van illegale ebooks op Marktplaats maar dat noch de uitgevers noch BREIN dat onderscheid in de praktijk maken lijkt me evident. Die houden echt geen rekening met degenen die hun legale ebooks legaal willen doorverkopen want dat is ze net zo zeer een doorn in het oog.

Het lijkt vooral het openingssalvo te zijn tbv de inmiddels al 1,5 jaar durende rechtszaak tegen Tom Kabinet die aankomende week alweer een nieuw hoofdstuk gaat krijgen.

UvA voegt 100.000 boeken toe aan Delpher en Google Books

Goed nieuws vanuit de bibliotheek van de Universiteit van Amsterdam die meldt dat ze ruim 100.000 boeken aanleveren voor het Google Books Library Project. Nu het digitaliseringsproject van Google in Amerika ook in hoger beroep als fair use is bestempeld lijkt het in wat kalmer vaarwater gekomen te zijn en het is goed om te weten dat ook in Nederland flink wordt bijgedragen aan deze unieke bron. De gedigitaliseerde titels zullen ook in Delpher terecht komen overigens.

Kamerbrief stand van zaken moties en toezeggingen Bibliotheekwet

Minister Bussemaker verstuurde 3 december een brief naar de Kamer(s) met een stand van zaken naar aanleiding van de diverse moties en toezeggingen die tijdens de parlementaire behandeling van de Bibliotheekwet aan bod zijn gekomen. Het is een korte brief maar eentje die wel een mooie en interessante samenvatting geeft over o.a. gastlenen, digitale bibliotheektarieven enz.

  • Invoering van de eerste fase van de landelijke bibliotheekpas. Die bestaat uit de mogelijkheid van ‘gastlenen’. Bibliotheekleden kunnen ook bij andere bibliotheekorganisaties dan de eigen bibliotheek materialen lenen;
  • Voor de korte termijn is daar een extra pas voor nodig. Op de langere termijn kunnen alle diensten via één pas worden aangeboden;
  • Leden van de fysieke bibliotheek kunnen zonder meerkosten gebruikmaken van het digitale aanbod. Dat omvat op dit moment o.a. 11.000 e-booktitels. Zij hebben dan een gecombineerd fysiek/digitaal lidmaatschap. Circa 230.000 bibliotheekleden maken daar inmiddels gebruik van;
  • Wie alleen van het digitale aanbod gebruik wil maken, kan vanaf 1 januari een zgn. digital only abonnement afsluiten. De prijs daarvan bedraagt € 42,- per jaar. De KB heeft deze prijs vastgesteld na overleg met de openbare bibliotheken en na een toets bij de uitgevers;
  • Dit bedrag is het starttarief. Mogelijk is er in een later stadium aanleiding voor product- en prijsdifferentiatie;

De KB maakte tijdens het Bibliotheekcongres ook bekend dat bibliotheken zelf een lokaal digitaal abonnement kunnen aanbieden en dat dit dus niet per se via de KB hoeft te verlopen.

Terug naar de brief waarin de minister de cijfers van het CBS samenvat over de openbare bibliotheken in 2014. Handig :)

tweetweekoverzicht openbare bibliotheken in 2014
Donderdag 17 december staat de brief op de agenda van de Tweede Kamer.

Leen je ebooks bij de bibliotheek : de campagne

Veel bibliotheekleden weten nog niet weten dat ze met hun bibliotheekabonnement toegang hebben tot duizenden legale e-books of welke mooie e-books er eigenlijk beschikbaar zijn (actuele titels, nieuwe titels, klassiekers). Daarom gaan we in januari campagne voeren met de heldere boodschap: e-books, leen ze bij de Bibliotheek!

Bibliotheekmedewerkers en (zorgvuldig geselecteerde?) leden van de bibliotheek laten vanaf 18 januari vier weken lang zien wat hun favoriete ebook is zodat iedereen weet dat je ook echt ebooks kunt lenen bij de bibliotheek. Inmiddels is het aanbod toegenomen tot ca. 11.000 titels en daar moet toch wel een boek tussen zitten wat jij wil lezen, nietwaar? Een prima initiatief dat, hoop ik, ook de uitgevers wat bewuster zal maken van alle titels die ze *niet* via de bibliotheek aanbieden en die nu dus ook niet voor het voetlicht worden gebracht.

Ik ben natuurlijk ook erg benieuwd hoe (en of) dit in januari en februari zichtbaar wordt in de uitleencijfers.

Meer dan een miljard werken online met een Creative Commons-licentie

Creative Commons publiceerde afgelopen week hun State of the Commons waarin ze bijhouden hoe het met het gebruik van Creative Commons licenties gesteld is. Ik kan niet genoeg benadrukken hoe waardevol deze licenties zijn voor een internet waar je gewoon onder minimale voorwaarden gebruik kunt maken van elkaars kennis en de werken die gemaakt worden. En dus verwijs ik nog even naar de blogpost over de editie van 2014.

Het aantal werken dat voorzien is van een Creative Commons liegt er ook niet om: o.a. 391 miljoen afbeeldingen, 76.000 open leermiddelen, 1,4 miljoen (Open Access) wetenschappelijke artikelen, 18,4 miljoen video’s en bijna 47 miljoen tekstdocumenten zijn er inmiddels op het internet te vinden. Het totale aantal werken is de afgelopen jaren ook enorm gestegen: van 140 miljoen in 2006, tot 400 miljoen in 2014 en 882 miljoen afgelopen jaar. In 2015 werd echter de grens van 1 miljard werken overschreden en inmiddels staat de teller op 1,1 miljard.

En dat betekent dat er heeeeel veel makers zijn die gelukkig snappen dat je je auteursrecht ook kunt gebruiken voor andere doelen dan commerciële exploitatie (en angstig zijn dat anderen met je teksten aan de haal gaan, beste bloggers die nog steeds geen CC-licentie op hun blog hebben :P)

Europese Commissie komt met hun voorstellen over toegang tot online content en modernisering van het auteursrecht

Niet iedereen gaat wat merken van de voorstellen die de Europese Commissie afgelopen woensdag presenteerde over beoogde aanpassingen van uitzonderingen in de auteursrechtwetgeving. Behalve alle abonnees van (met name) videodiensten als Netflix en Videoland want de Europese Commissie wil een einde maken aan de zogenaamde geoblocks waarbij videocontent in andere lidstaten van Europa niet meer toegankelijk is als een abonnee de grens overgaat. Ja, Europa wil dat jij de Nederlandse speelfilms gewoon via Netflix kunt blijven kijken als je op vakantie gaat naar Frankrijk.

Ik heb er gisteren al een lang stuk over geschreven als je meer wilt lezen over wat de Europese Commissie volgend jaar gedaan wil krijgen.

Microsoft laat je OneDrive giegs houden als je dit actief aangeeft

Dat was schrikken enkele weken geleden toen Microsoft aankondigde zowel de gratis opslagruimte te gaan reduceren per januari 2016 en ook een einde te maken aan de onbeperkte opslagruimte voor betalende Office 365 gebruikers. Maar dan vooral voor Microsoft want ruim 72.000 boze OneDrive gebruikers klommen in de digitale pen op Microsoft’s forum UserVoice om de softwaregigant te laten weten wat ze van dat soort praktijken vonden.

Microsoft kiest nu eieren voor haar geld en komt terug op die eerdere aankondiging. Zowel de 15GB gratis opslag als de 15GB camerabonus (als je die had) kun je behouden als de wijzigingen doorgevoerd worden over ruim 2 weken. De onbeperkte opslag gaat nog steeds wel terug naar 1TB voor betalende gebruikers overigens.

Er zit nog wel een addertje onder het gras want je moet expliciet zelf aangeven dat je de gratis opslagruimte wilt behouden. Dat kun je HIER doen. Later deze maand volgt er nog een artikel over waarom OneDrive best een fijne plek voor het opslaan en terugvinden(!) van je foto’s en documenten is. Mocht je dat ook vinden, dan heb je nog tot 31 december de tijd om een abonnement bij OneDrive af te sluiten voor 100GB of 200GB want ook die komen per 1-1-2016 te vervallen.

Nederlandse universiteiten en Elsevier bereiken principeakkoord over open access en abonnementen

Op de valreep – per 1 januari zou er wellicht geen toegang meer zijn tot Elsevier artikelen – toch nog goed nieuws over de Big Deal onderhandelingen die gaande waren tussen de Nederlandse universiteiten en Elsevier. De VSNU meldt dat er een principe akkoord bereikt is waarin niet alleen de wetenschappers toegang houden tot de artikelen van Elsevier maar waarin ook afspraken zijn gemaakt over open access. Het is een driejarige overeenkomst waarbij er in 2018, het derde jaar, 30% van de Elsevierartikelen van Nederlandse auteurs open access beschikbaar is.

Dat klinkt goed natuurlijk maar veel details worden er niet gegeven. Zo blijkt uit de FAQ (pdf) dat de universiteiten niet gaan vertellen wat de deal ze gekost heeft omdat het “concurrentiegevoelige informatie” zou zijn. Nu concurreren de Nederlandse universiteiten echt niet met anderen dus riekt dit nogal naar een getekende NDA waardoor universiteiten elders in de wereld niet kunnen/mogen profiteren van de onderhandelingsresultaten van de Nederlandse universiteiten.

Hoewel je het met een uitgever als Elsevier natuurlijk over (Gold) Open Access moet hebben blijf ik het vreemd vinden dat de Nederlandse universiteiten zichzelf zo blind blijven staren op de Gouden variant die met aanzienlijk meer randvoorwaarden en problematiek komt dan de Groene versie waarbij auteurs hun eigen definitieve auteursversie zelf (kosteloos) kunnen archiveren in de repositories van hun instellingen. Helemaal aangezien de Auteurswet nu dus voorziet in een wettelijk recht om dat te kunnen doen zonder toestemming van de uitgever(!). En het ook niet uitmaakt in welk tijdschrift het artikel gepubliceerd is.

Maar goed, er is nu afgesproken dat er een selectie van Elsevier tijdschriften wordt aangewezen (tot 30% dus) waarin Nederlandse onderzoekers hun artikelen open access kunnen publiceren. De APC’s (de article processing charges die normaliter door auteurs betaald moeten worden om OA te publiceren) zijn afgekocht in deze overeenkomst. En ongetwijfeld de reden waarom de precieze bedragen geheim gehouden moeten worden want dat zal Elsevier echt niet als voorbeeld terug willen krijgen in alle andere landen waar over de Big Deal onderhandeld wordt.

Het blijft een stevige en mooie stap in de goede richting maar het feit dat er over de precieze (financiële) afspraken niet (open access) gesproken mag worden maakt het mijns inziens toch iets minder een open access succesverhaal. Het zou ook fraai – en wenselijk vind ik – geweest zijn als de universiteiten met Elsevier afgesproken hadden dat elke Nederlandse wetenschapper zijn artikel in *alle* Elsevier tijdschriften na enkele maanden in de repositories van de universiteiten had mogen deponeren. Conform de open access bepaling in de Auteurswet.

Dan was de droom van 100% open access beschikbaarheid van Nederlandse publicaties toch een stuk sneller dichterbij gekomen. Nu mag de onderzoeker die in een Elsevier tijdschrift wil publiceren dat buiten de selectie valt, zelf gaan uitzoeken of en hoe die zijn publicatie open access beschikbaar kan maken.

#

Google Books Library Project is ook in hoger beroep fair use

Het Library Project van Google, waarbij meer dan 20 miljoen boeken uit bibliotheekcollecties zonder toestemming van rechthebbenden ingescand zijn ten behoeve van een digitale database (Google Books), en waarvan fragmenten online beschikbaar worden gesteld, valt onder de fair use beperking op het Amerikaanse auteursrecht. Dat bevestigde de 2nd U.S. Circuit Court of Appeals in New York nadat rechthebbenden (Authors Guild en enkele uitgevers) in hoger beroep waren gegaan na de eerdere uitspraak in 2013 die Google Books als fair use bestempelde.

Google pleegt geen inbreuk op het auteursrecht van rechthebbenden bij het inscannen van de boeken, het aanbieden van fragmenten online en het leveren van de gedigitaliseerde werken aan de bibliotheken uit wiens collecties de boeken afkomstig zijn.

Afgelopen vrijdag (16 oktober 2015) sprak een panel van drie rechters zich unaniem uit (PDF) in het hoger beroep van een rechtszaak die het Amerikaanse Authors Guild al in 2005 aangespannen had tegen Google. Een rechtszaak waarbij de vakvereniging van auteurs(rechthebbenden) stelde dat het Google Books Library Project – het project van Google waarin 20 miljoen boeken van bibliotheken wereldwijd ingescand en digitaal beschikbaar gemaakt worden – inbreuk maakte op hun auteursrechten. Behalve het Authors Guild deden ook een aantal uitgevers, verenigd in de Association of American Publishers (AAP), een duit in het zakje als eisende partij.

Hoe begon het?

Ruim 11 jaar geleden begon Google met Google Books (toen nog Google Book Search) om één grote digitale bibliotheek te creëren door fysieke boeken in te scannen en full-text raadpleegbaar te maken. De benodigde boeken om in te scannen kwamen enerzijds van uitgevers en auteurs via het Google Books Partner Program en anderzijds uit de collecties van universiteitsbibliotheken en nationale bibliotheken via het Library Project.

Eind 2005 startten de Authors Guild en de Association of American Publishers afzonderlijk een rechtszaak tegen Google over wat zij als inbreuk op hun auteursrechten zagen. Google pareerde meteen met het argument dat het slechts een digitale variant was van een kaartcatalogus waarbij de tekst van het boek simpelweg volledig als beschrijving werd gebruikt. Dat zagen auteurs en uitgevers toch heel anders en na enkele jaren in de rechtszaal kwam het uiteindelijk in 2008 tot een voorgestelde schikking: de Google Book Search Settlement Agreement. Google stelde voor 125 miljoen te betalen in ruil voor een licentie om de auteursrechtelijk beschermde boeken te mogen exploiteren via Google Books. Na bijna drie jaar over en weer steggelen over de precieze invulling en uitvoering verwierp de rechtbank echter de schikking in maart 2011. De rechtszaak hervatte weer waar die gebleven was.

De uitgevers schikken met Google

In 2012 troffen de vijf grote uitgevers in de Association of American Publishers alsnog een schikking met Google. De zorgen van de AAP gingen vooral over de impact van de beschikbaarheid van korte fragmenten uit boeken die nog steeds verkocht werden, en dan specifiek over de kans dat mensen minder boeken zouden kopen als ze korte stukken gratis digitaal konden raadplegen. De schikking gaf de uitgevers meer controle door zelf te kunnen kiezen om hun boeken beschikbaar te maken of ze te verwijderen uit Google Books als ze in het kader van de Library Project gedigitaliseerd waren. Als de uitgevers akkoord zouden gaan met opname van de titels in Google Books dan kregen ze ook de gedigitaliseerde versie van Google. De uitgevers vonden dit acceptabel en stapten uit de rechtszaak zodat de Authors Guild alleen door ging. Met hun gewijzigd plan: proberen om er een class action rechtszaak van te maken, een Amerikaanse vorm van een aanklacht waarbij een kleine groep van eisers namens een grote achterban (van auteurs) een schadevergoeding voor alle gedupeerden kan eisen. Iets dat Google potentieel miljarden zou kunnen gaan kosten.

Slechts enkele dagen nadat de uitgevers geschikt hebben met Google sprak de Amerikaanse rechter zich echter eerst uit in een gerelateerde rechtszaak die de Author’s Guild had aangespannen tegen HathiTrust.

Authors Guild v. HathiTrust

HathiTrust is een samenwerkingsverband van een groot aantal (voornamelijk Amerikaanse) onderzoeksinstituten en universiteitsbibliotheken die als doel heeft een digitale bibliotheek te bouwen, bestaande uit de gedigitaliseerde collecties van alle deelnemende bibliotheken. Een collectie boeken die door Google in het kader van hun Library Project dus gedigitaliseerd werd en waarbij er zowel digitale exemplaren naar de bibliotheken gingen die het fysieke exemplaar in hun collectie hadden, naar de digitale bibliotheek van HathiTrust en natuurlijk richting Google Books. Van de ca. 10 miljoen digitale boeken die gedigitaliseerd zouden worden is naar schatting 73% auteursrechtelijk beschermd en dat was reden genoeg voor de Author’s Guild om HathiTrust voor de rechter te slepen. Het werd een aparte rechtszaak aangezien HathiTrust, in tegenstelling tot Google, geen commercieel gebruik van de gedigitaliseerde boeken nastreeft.

Fair use

In het Amerikaanse recht is voorzien in een fair use bepaling. Grofweg betekent dit dat er omstandigheden en redenen zijn die het auteursrecht beperken en waarbij je in dit geval dus geen toestemming zou hoeven te vragen -noch een vergoeding hoeven te betalen- aan de rechthebbenden om zijn of haar werken te gebruiken. Doordat het bijna vanzelfsprekend iets is waar iedereen zich op beroept die ooit voor schendingen van auteursrechten wordt aangeklaagd, zijn die omstandigheden vervat in een aantal criteria in paragraaf 107 van de Amerikaanse auteurswet die de fair use beperking beschrijft. Er wordt gekeken naar waarvoor een auteursrechtelijk beschermd werk gebruikt wordt, de aard van dat werk, hoeveel van dat werk gebruikt wordt en wat het effect van dat gebruik op de markt is.

HathiTrust claimde dat deze scanactiviteiten onder de fair use bepaling vielen en kregen daar in 2012 ook gelijk in van de rechter (PDF). Het digitaliseren van boeken, met als doel het doorzoekbaar maken en preserveren ervan ten behoeve van wetenschappelijk onderzoek, viel volgens de rechter ruim binnen de fair use beperking op het auteursrecht.

Terug naar Authors Guild v. Google

De uitspraak van de rechter over de HathiTrust zaak gaf weliswaar aan dat het beroepen op fair use een goede kans van slagen heeft bij digitaliseringsprojecten maar de Authors Guild liet zich daardoor niet weerhouden in hun zaak tegen Google. Helemaal omdat de focus lag op het omzetten van de aanklacht naar een class action rechtszaak dat namens alle rechthebbenden een schadevergoeding zou kunnen verkrijgen van Google. Google ging hier echter tegen in beroep en de hogere rechtbank in kwestie verwierp – na 2 jaar vol discussies – in juli 2013 uiteindelijk de herclassificatie van de rechtszaak. De zaak werd alsnog terug verwezen naar de oorspronkelijke rechtbank die zou moeten oordelen of de fair use verdediging van Google terecht was.

Zou het commerciële gebruik door Google tot een andere interpretatie van de fair use factors leiden dan het niet-commerciële gebruik door HathiTrust?

Op 14 november 2013 deed de rechter hierover uitspraak (PDF). Alle fair use factors worden door Judge Chin besproken en hij concludeert dat Google Books fair use is. Alle door de Authors Guild aangevoerde argumenten worden daarentegen tegengesproken door de rechter. Judge Chin kiest in zijn betoog expliciet voor een invalshoek waarbij de interpretatie van fair use het publiek belang moet dienen als beperking op de belangen van rechthebbenden. En hij ziet veel voordelen voor dat publiek als het om het Library Project en Google Books gaat:

The benefits of the Library Project are many. First, Google Books provides a new and efficient way for readers and researchers to find books.It makes tens of millions of books searchable by words and phrases. It provides a searchable index linking each word in any book to all books in which that word appears. Google Books has become an essential research tool, as it helps librarians identify and find research sources, it makes the process of interlibrary lending more efficient, and it facilitates finding and checking citations. Indeed, Google Books has become such an important tool for researchers and librarians that it has been integrated into the educational system — it is taught as part of the information literacy curriculum to students at all levels.

Daarnaast ziet de rechter grote voordelen voor taalkundig en historisch onderzoek, een bijdrage aan de verbeterde toegankelijkheid van boeken voor blinden en slechtzienden, het beschikbaar houden van boeken die niet meer gekocht kunnen worden en ziet zelfs inkomstenstijgingen voor auteurs en uitgevers dankzij Google Books.

In my view, Google Books provides significant public benefits. It advances the progress of the arts and sciences, while maintaining respectful consideration for the rights of authors and other creative individuals, and without adversely impacting the rights of copyright holders. It has become an invaluable research tool that permits students, teachers, librarians, and others to more efficiently identify and locate books. It has given scholars the ability, for the first time, to conduct full-text searches of tens of millions of books. It preserves books, in particular out-of-print and old books that have been forgotten in the bowels of libraries, and it gives them new life. It facilitates access to books for print-disabled and remote or underserved populations. It generates new audiences and creates new sources of income for authors and publishers. Indeed, all society benefits.

Met die laatste conclusie zwakt Chin ook het sterkste argument van de auteurs af, namelijk de economische schade die ze zouden lijden door het commerciële gebruik van hun werken in Google Books. Maar ook al verliest de Authors Guild dus de rechtszaak op alle fronten, ze gaan in hoger beroep tegen deze uitspraak.

In hoger beroep

Op 11 april 2014 tekent de Authors Guild hoger beroep aan tegen de uitspraak waarna op 3 december 2014 een breed scala aan argumenten wordt gepresenteerd aan het Hof – die zo’n beetje allemaal neerkomen op een opsomming van alle mogelijke wijzen waarop derden misbruik zouden kunnen maken van de digitale teksten. Afgelopen vrijdag, 16 oktober 2015, bevestigt de 2nd U.S. Circuit Court of Appeals echter unaniem (PDF) de uitspraak uit 2013 in het voordeel van Google.

Of zoals het Hof de uitspraak zelf samenvat:

In sum, we conclude that:

  1. Google’s unauthorized digitizing of copyright-protected works, creation of a search functionality, and display of snippets from those works are non-infringing fair uses. The purpose of the copying is highly transformative, the public display of text is limited, and the revelations do not provide a significant market substitute for the protected aspects of the originals. Google’s commercial nature and profit motivation do not justify denial of fair use.
  2. Google’s provision of digitized copies to the libraries that supplied the books, on the understanding that the libraries will use the copies in a manner consistent with the copyright law, also does not constitute infringement.

Nor, on this record, is Google a contributory infringer

Google pleegt dus geen inbreuk op het auteursrecht van rechthebbenden bij het inscannen van de boeken zonder toestemming van rechthebbenden. Het verveelvoudigen is transformatief (een fair use factor), er wordt slechts een zeer beperkt deel openbaar gemaakt en het aanbieden van de online fragmenten verstoort de reguliere exploitatie niet (nog een fair use factor). Daarnaast is het leveren van de gedigitaliseerde werken aan de bibliotheken uit wiens collecties de boeken afkomstig zijn, evenmin een inbreuk aangezien de bibliotheken zich gewoon zelf aan de auteursrechtwetgeving moeten houden.

En nu?

De Authors Guild heeft teleurgesteld gereageerd en kondigde aan de zaak nu te willen voorleggen aan de hoogste rechterlijke macht in Amerika: de Supreme Court. Of ze dit ook daadwerkelijk gaan doen zal de komende maanden moeten blijken maar er is dus een kans dat zelfs na tien jaar het einde van deze rechtszaak nog niet in zicht is.

Voor de digitaliseringsprojecten van de Koninklijke Bibliotheek, die meedoet aan het Google Books Library Project, heeft deze uitspraak overigens geen consequenties. De beperkingen in de Nederlandse Auteurswet zijn niet vergelijkbaar met de fair use beperking uit het Amerikaanse recht en lenen zich niet voor dit soort digitaliseringstrajecten. Het opnemen van een extended collective licensing regeling in de Auteurswet zou echter wel mogelijkheden kunnen bieden in 2016 aangezien dat, in theorie, collectieve beheersorganisaties Lira en Pictoright ruimte geeft om met de Koninklijke Bibliotheek een regeling te treffen voor het digitaliseren van auteursrechtelijk beschermde werken.

Maar over zo’n mogelijke regeling zal ongetwijfeld ook nog vele jaren onderhandeld gaan worden. Die ene digitale bibliotheek waar je alle boeken met een paar klikken kunt vinden zal voorlopig dus nog wel een droom blijven.

@foto Boston Public Library via Jan David Hanrath (Flickr) met een CC Naamsvermelding Geen Afgeleide Werken 2.0 licentie.

#

Tweetweekoverzicht week 38 2015: 1 jaar tweetweekoverzichten, Google Books, KB en ebooks, BREIN vs Google Play Books, Sci-Hub en een Ikje

vakblog tweetweekoverzichtIn het tweetweekoverzicht sta ik alsnog kort stil bij nieuws en interessante ontwikkelingen waar ik wel over getwitterd heb maar waar ik (nog) geen uitgebreide blogpost aan heb gewijd.

Soms omdat anderen dat al beter gedaan hebben dan ik het zou doen, soms omdat er weinig meer over te vertellen valt dan het nieuwtje zelf en soms omdat ik er ook geen blogpost van weet te maken.

In dit tweetweekoverzicht vier ik de verjaardag van de tweetweekoverzichten, is het de vraag of Google Books ooit nog de auteursrechthordes kan nemen, verduidelijkt de KB de (on)mogelijkheden van een digital-only bibliotheekabonnement, stapt BREIN naar de rechter om Google te dwingen persoonsgegevens aan te leveren, is het waarschuwen van illegale downloaders te duur in Nieuw Zeeland, rollen Elsevier en Sci-Hub met elkaar over straat (nou ja, bij de rechter) en halen ereaders de Ikje rubriek in het NRC..

Eén jaar tweetweekoverzichten

Is het al weer een jaar geleden? Het leek me leuk om eens wat dieper in te gaan op de tweets-met-nieuws die ik wekelijks verstuur of retweet. Een beetje hetzelfde als waarom ik vaak een blogpost tik: omdat het gemakkelijk is om iets te lezen (en erover te tweeten) maar dat het niet betekent dat ik er automatisch over nadenk. Middels het schrijven van blogposts en de tweetweekoverzichten dwing ik mezelf om me er in te verdiepen.

Het tweetweekoverzicht van week 38 2014 was de eerste en hoewel ik mezelf voornam om het echt kort en bondig per tweet te houden is het toch regelmatig een behoorlijk lange blogpost geworden die ik elke zondagochtend schrijf. Leuk om te doen en een fijne manier om bewuster bezig te zijn met het nieuws dat voorbij komt. En als jullie het ook nog kunnen waarderen, dan is het mooi meegenomen :)

Komt het nog goed met Google Books?

Even los van wat je van Google als bedrijf vindt, het idee om de grootste digitale bibliotheek te creëeren waarbij alle boeken online geraadpleegd kunnen worden is zo’n beetje waarvoor het internet uitgevonden is. Vind ik. Natuurlijk zijn daar flinke technische en juridische hordes in te nemen maar het is lastig voor te stellen dat zo’n allesomvattende digitale bibliotheek er niet gaat komen in de toekomst. Voor mij tenminste.

Dat uitgevers en auteurs zich met hand en tand verzetten tegen Google om te voorkomen dat de werken waar zij de rechten op hebben gedigitaliseerd en geëxploiteerd worden door het bedrijf is ook niet heel lastig voor te stellen. Maar dat je geen enkele variant of tussenweg wilt accepteren – zoals het in lage resolutie aanbieden van een boek met links naar de plekken waar je het exemplaar in betere kwaliteit kunt kopen – dat steekt me wel enorm. In het artikel op Good Ereader staat een samenvatting van wat er de afgelopen jaren gebeurd is rondom het Google Books project en komt tot de sombere conclusie dat de kans op een digitale bibliotheek met alle – niet meer commercieel beschikbare – boeken van de mensheid verkeken lijkt te zijn. Ik ben iets minder somber omdat ik verwacht dat wetgevers op termijn dit soort digitaliseringstrajecten ook in de auteursrechtwetgeving moeten gaan faciliteren (wereldwijd zijn dit soort online erfgoedprojecten in een impasse geraakt) maar dit zal een kwestie van een lange adem zijn vrees ik.

KB introduceert begin 2016 een landelijk digital-only bibliotheekabonnement

Ik vond het initiatief van de Bibliotheek Rivierenland om een digital-only abonnement aan te bieden waarmee je enkel en alleen toegang krijgt tot de digitale bibliotheek een hele goede. Een abonnement op alleen de ebookdienst in combinatie met een ereader is wat je nodig hebt om het digitaal lezen eindelijk goed te gaan ondersteunen vanuit de bibliotheken. Het vervelende was alleen dat in de Bibliotheekwet benoemd is dat de Koninklijke Bibliotheek verantwoordelijk is voor de ebookdienst en het daarbij horende lidmaatschap op *alleen* die digitale bibliotheek.

Na (flink wat) discussies over en weer tussen de bibliotheken, de VOB, het ministerie van OCW en de KB lijkt de conclusie nu dan eindelijk in zicht te zijn. Lokale bibliotheken mogen alleen hun reguliere abonnementen aanbieden waarbij het gebruik van de ebooks inbegrepen is. En niet met een digital-only lidmaatschap komen want dat valt onder de verantwoordelijkheid van de KB. Deze komt begin 2016 met zo’n abonnement voor alle Nederlanders.

Dat zal hopelijk niet het einde van de acties rondom de Biebreader gaan betekenen want dat je voor zowel ebooks als alle andere mooie bibliotheekdiensten bij je eigen lokale bibliotheek terecht kunt, kan niet genoeg benadrukt worden. Een Biebreader als je voor drie jaar een lidmaatschap afsluit bijvoorbeeld.

BREIN stapt naar de rechter om identiteit van uploader in Google Play Books te achterhalen

Ebookpiraten in Google Play Books. Het duurde even voordat Google het zich aantrok maar aangezien het (ook om Nederlandstalige ebooks betrof wil BREIN meer actie zien van Google dan alleen maar het verwijderen van de accounts van de ebookpiraten. Om precies te zijn wil BREIN de identiteit achterhalen van ‘Flamanca Hollanda’  en nadat Google dat weigerde aan te leveren met de melding dat ze persoonsgegevens alleen via de rechter verstrekken, is BREIN daarom nu ook naar de rechter gestapt.

Ik moet zeggen dat het raar aanvoelt om het voor de verandering met de werkwijze BREIN eens te zijn. Google beschouwt verkopende partijen in Google Play Books als hun commerciële partners en als Google vervolgens evidente ebookpiraten gaat beschermen dan mag daar best een stokje voor gestoken worden. Zelfs als het door BREIN is.

Muziekmaatschappijen vinden het waarschuwen van illegale downloaders te duur

De muziekmaatschappijen in Nieuw Zeeland hadden er nog zo hun best op gedaan: het invoeren van een “three strike”  waarschuwingssysteem om het illegale downloaden te ontmoedigen. Maar, klagen ze, de kuur is erger dan de kwaal want het blijkt duurder te zijn dan gedacht om de overtredingen te signaleren en duizenden waarschuwingen te sturen via de internetserviceproviders.

Met als gevolg dat er in 2015 tot nu toe slechts één zaak aanhangig is gemaakt waarbij iemand na drie waarschuwingen niet stopte met inbreuk maken.

Kosten en auteursrecht op wetenschappelijke artikelen: Elsevier vs Sci-Hub

Sites als Sci-Hub en Library Genesis zijn Elsevier al jarenlang een doorn in het oog. Beide sites stellen miljoenen wetenschappelijke artikelen gratis beschikbaar voor de onderzoekscommunity. Artikelen die voor een groot deel afkomstig zijn uit de dure tijdschriften van Elsevier en de uitgever klaagde daarom eerder dit jaar beide portals aan. Qua auteursrecht een redelijk simpele zaak zou je denken (helaas) maar deze sites doen dat niet zo maar. In een reactie aan het Hof ging de eigenaar van Sci-Hub niet in op de legaliteit van de site maar stond ze wel uitgebreid stil op de beweegredenen en noodzaak om wetenschappelijke artikelen vrij te verspreiden.

Het is niet aannemelijk dat de rechter dit meeneemt in de overwegingen – en zeker Elsevier niet die open access alleen maar lijkt te zien als iets dat je voor de paar armste landen van de wereld moet organiseren omdat er daar toch geen cent te verdienen valt – maar hopelijk laat het onderzoekers en wetenschappelijke auteurs beter nadenken over welke rol zij spelen in het ontoegankelijk maken van hun onderzoeksresultaten als ze het in peperdure tijdschriften van Elsevier publiceren.

De ereader en ik

En daar heb ik weinig aan toe te voegen.

#

  • © 2006- 2019 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en duizenden liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top