Ebooks in Nederland: de nieuwe cijfers (Q3 2017)

Er is veel geschreven over trends, beschikbaarheid, prijsbeleid, verkoopaantallen en (het uitblijven van) succes van ebooks in Nederland de laatste jaren maar in bijna alle gevallen gebeurde dat zonder duidelijke cijfers en feiten die als onderbouwing zouden moeten fungeren. Het CB verzorgt de distributie van bijna alle ebooks in Nederland en produceert sinds 2014 elk kwartaal een infographic met cijfers over de actuele stand van zaken van ebooks in Nederland.

Eergisteren publiceerde CB de nieuwe E-book Barometer over het derde kwartaal van 2017tijdens de Frankfurter Buchmesse. In aanvulling op wat er in deze infographic vermeld wordt probeer ik ook zelf de trends en ontwikkelingen te duiden, vooral door deze te vergelijken met de voorgaande kwartalen en hetzelfde kwartaal van vorig jaar (Q3 2016).

Vooraf:

  • De cijfers over het gebruik van ebooks in abonnementsdiensten en dat van luisterboeken (op basis van omzet) zijn niet meer opgenomen in de Barometer. Deze werden door het CB alleen in percentages gegeven en dat werden nietszeggende getallen, vooral omdat het ook al niet vergeleken kon worden met voorgaande jaren (toen die diensten er nog niet of nauwelijks waren);
  • Nieuw in deze Barometer zijn twee grafieken: Omzet abonnementen en luisterboeken en Verhouding abonnementen/verkopen. Met de eerste wordt inzicht gegeven in de wat er netto omgezet wordt bij abonnementsdiensten en luisterboeken, terwijl de tweede een soort lifecycle overzicht is omdat het de abonnementsgebruik vs verkopen laat zien van (redelijk recente) titels die zowel in abonnementsdiensten beschikbaar *en* verkocht worden;
  • De Barometer laat zien – voetnoot 7- dat er in oktober 2017 nieuwe gegevens van ereaders beschikbaar zijn en dat dit 5,0% hoger ligt dan in Q2 2017. In absolute aantallen echter laten de Barometers van Q2 en Q3 2017 allebei 2 miljoen ereaders zien dus daar klopt iets niet. Via Twitter bevestigt CB dat het inderdaad 2,1 miljoen moet zijn;
  • Met de grafiek van de afzet verkopen en uitleningen lijkt er ook iets niet goed gegaan te zijn. Zo te zien kloppen de labels op de Y-as niet want het aantal uitleningen in Q3 2016 bijvoorbeeld was 856.000 en die tikt volgens deze grafiek nu nipt de 675.000 aan. Er valt dus helaas niets te zeggen over het absolute aantal uitleningen en verkopen van ebooks;
  • Naar aanleiding van een artikel in Inct Magazine over het rechtstreeks leveren van ebooks door uitgever Overamstel – één van de grootste aanbieders van ebooks in Nederland – informeerde ik in april 2017 bij CB of de gegevens in de E-book Barometer(s) inclusief of exclusief de titels van Overamstel zijn. Daar kreeg ik geen uitsluitsel over – CB verwees me naar de uitgever – maar mijn aanname is dat de onderstaande gegevens exclusief de Overamstel titels zijn. Het is mijns inziens bijzonder jammer dat daarmee ook een minder betrouwbaar beeld geschetst wordt van de ebookmarkt in Nederland, ook al besef ik me terdege dat bijv. selfpublished ebooks er sowieso ook al niet onder vielen.

Ebooks in Nederland Q3 2017

E-book-barometer-NL-Q3-2017

Wat valt me op?

Bovenaan de Barometer zijn meteen de ‘kerncijfers’ te lezen: Het aandeel verkoop digitaal versus fysiek (in afzet) is het afgelopen kwartaal weer licht gestegen van 6,7% (in Q2 2017) naar 6,9% nu. Een jaar geleden was dit 6,4% dus het blijft een geleidelijke en gestage stijging. Over 186 jaar is alles digitaal zeg maar ;-).

Kijk je naar het aandeel digitaal versus totale online verkoop (in afzet) dan kun je niet spreken over een gestage stijging maar eerder over een jojo-effect. In Q4 2016 was dit aandeel naar 29,3% gestegen maar in Q1 2017 daalde dit naar naar 27,2%. In Q2 2017 herstelde het percentage zich naar een recordhoogte van 30,9% maar zakt nu in Q3 weer terug naar 27,5%. Het geeft mijns inziens vooral aan dat ook fysieke boeken steeds meer online gekocht worden.

Dit percentage wordt natuurlijk mede beïnvloed door de verkoop van digitale bestsellende titels en dat is de reden dat het CB ook kijkt naar het aantal titels in de bestseller 60 die ook als e-book verschenen. Dat lag in Q1 2017 op 86,7% (52 van de 60 titels), op 88,3% (53 van de 60) in Q2 en stijgt nu verder naar 90% in Q3. Er waren in het afgelopen kwartaal dus zes bestsellers die niet te koop waren als ebook, tegenover zeven in het tweede kwartaal van 2017). Kijk je naar een jaar geleden, dan waren er nog 10 bestsellers niet als ebook verkrijgbaar dus het gaat definitief de goede kant op.

De gemiddelde e-bookprijs t.o.v. fysieke prijs wordt alleen als percentage getoond voor het specifieke kwartaal. In Q3 van 2016 lag dat percentage op 54,4% en zakte het vervolgens in Q4 2016 verder naar 53,4%. In Q1 2017 zakte de gemiddelde prijs echter met ruim drie procent naar 50,3%. In Q2 2017 werd de daling ruw onderbroken met een stijging van ruim twee procent naar 52,7% maar dat lijkt nu toch een uitschieter te zijn geweest. Voor Q3 2017 komt de gemiddelde ebookprijs voor het eerst onder de 50% van de prijs van het fysieke boek te liggen met 47,5%. Een daling van maar liefst 5,2% (en niet 4,5% zoals in de Barometer staat).

Kijk je naar de verkoop en vergelijk je dat met Q3 van 2016? Dan blijkt de groei nu 3,6% te zijn. Vorig kwartaal lag dat op 8,4% (Q2 2017 vs Q2 2016) dus het gaat hier wel om een mindere groei. Datzelfde is zichtbaar als je naar de afgelopen 12 maanden kijkt: 8,7% (tegenover 10,3% in het vorige kwartaal).

Afzet

Zoals hierboven al benoemd lijkt er iets fout gegaan te zijn met de labels op de Y-as. Kijk je naar de vorige Barometers dan kwam mijn (ruwe) schatting uit op ongeveer 810.000 uitleningen en 765.000 verkopen voor Q2. En dat correspondeert evident niet met de getallen die op de Y-as staan aangegeven.

De grafiek zelf lijkt wel te kloppen – en zou nu zelfs beter afleesbaar moeten zijn mits de labels correct zouden zijn omdat de toppen niet meer afgevlakt zijn – en daaruit is in elk geval duidelijk af te leiden dat het aantal verkopen sterk toenam in het afgelopen kwartaal. Het aantal uitleningen echter nam, net als in Q3 van 2016, nog veel meer toe. Waarschijnlijk wederom door de invloed van de zomervakantie en de populariteit van de VakantieBieb-titels die ook te lenen zijn via de Bibliotheek.

exclamation uitroeptekenIn het derde kwartaal van 2017 zijn er (veel) meer ebooks uitgeleend dan verkocht. De trend is dat uitleningen sterker groeien dan de verkopen.

In de grafiek worden ook de trends als lijndiagram weergegeven en daarin is te zien dat, na een afvlakking eind 2016, de groei van het aantal uitgeleende ebooks nu weer onverminderd door lijkt te gaan. Voor het eerst is de lijn van de trend van het uitlenen duidelijk boven die van de verkoop uitgekomen.

De Omzet abonnementen en luisterboeken is een nieuwe grafiek in de E-book Barometer van CB die inzicht geeft in de netto-omzet van ebooks die via abonnementsdiensten geleverd worden en de luisterboeken die via Luisterhuis geleverd worden aan o.a. Storytel, Bliyoo en Mofibo. Dit houdt CB (kennelijk) al sinds Q4 2015 bij waardoor je meteen een aardig overzicht krijgt. De reden waarom het nu (ineens) interessant is geworden om deze grafiek op te nemen is evident: de explosieve stijging van de omzet van ebooks via abonnementsdiensten sinds Q1 (de lancering van Kobo Plus). Van zo’n 20.000 euro omzet in Q1 2017 naar ca. 120.000 euro in Q2 en nu maar liefst (ca.) 350.000 euro in Q3 2017.

exclamation uitroeptekenDeze enorme stijging zal zich ongetwijfeld niet onbeperkt gaan doorzetten maar het geeft wel aan dat abonnementsdiensten ‘big business’ kunnen zijn en dat het succes ervan – qua omzet – niet belemmerend heeft gewerkt voor zowel de uitleningen van de Bibliotheek als de verkopen.

In de grafiek Afzet/marktwaarde per prijsrange wordt bekeken hoe de verdeling bij de verkoop van ebooks is in de verschillende prijsklasses. Zowel de afzet (het percentage verkochte exemplaren) als de marktwaarde (afzet vermenigvuldigd met de bruto verkoopprijs) zijn in deze grafiek opgenomen. Aangezien de verkoopprijs zowel op de X-as staat als in de marktwaarde is meegenomen mag je een omslagpunt verwachten tussen de goedkopere exemplaren met lagere martkwaarde en duurdere exemplaren met hogere marktwaarde.

Dat omslagpunt is nu nog fraaier te zien dan in voorgaande kwartalen. Ca. 32% van de afzet komt van titels in de 8 tot 9,99 euro range en het vormt de piek van de grafiek en de prijsranges die ervoor zitten (ca. 15% in de prijsrange 4 euro tot 5,99 euro en 20% in de prijs range 6 euro tot 7,99 euro). Voor al die genoemde prijsranges geldt dat de marktwaarde lager is dan de afzet terwijl toch zo’n 68% van alle titels binnen die prijsrange geplaatst worden.

Hieruit zou afgeleid kunnen worden dat een prijs van 8 tot 9,99 euro optimaal is voor de verkoop (en deze categorie is ook 4% gestegen t.o.v. Q2) maar dat hangt wel af van de keuze voor afzet versus marktwaarde. Kijk je namelijk vooral naar de marktwaarde dan doet bijvoorbeeld de prijsrange €12 tot €13,99 het ook bijzonder goed.

Bekijk je het per genre in de grafiek Afzet/marktwaarde per genre dan is te zien dat literaire fictie zich hersteld heeft (ca. 29% afzet in Q2) en nu weer ruim op kop gaat met ca. 38% afzet. Ook de thrillers/spannende boeken doen het met zo’n 34% van de afzet goed (25% vorig kwartaal), al ligt hier dus de marktwaarde iets lager. Romantiek is ook nog steeds goed voor 10% van de afzet (was 7,5% in Q2 2017) hoewel ook daar de marktwaarde lager ligt. Interessant is dat de ‘kleinere’ genres non-fictie, mens & ontwikkeling, management en educatief allemaal een hogere marktwaarde hebben dan hun afzetpercentages. Deze titels zitten ook grotendeels in de hogere prijsranges natuurlijk.

Beschikbaarheid

Voordat titels verkocht of uitgeleend kunnen worden moeten ze natuurlijk wel als ebook beschikbaar zijn. En met die beschikbaarheid gaat het goed. In totaal zijn er 47.911 titels (46.585 titels in Q2 2017, 45.146 in Q3 2016) digitaal beschikbaar voor de verkoop en daarvan zijn 16.714 (16.132 titels in Q2 2017) via de bibliotheek te lenen. Dat betekent dat 34,6% van de leverbare ebooks te leen zijn via de bibliotheek en dat is een stijging van 0,5% ten opzichte van het vorige kwartaal.

Er zijn echter nog meer titels beschikbaar voor de abonnementsdiensten. Eind februari begonnen Bol en Kobo met Kobo Plus en dat heeft een flinke impact gehad in het aantal beschikbare titels. In Q4 2016 waren er namelijk nog “slechts” 11.943 titels beschikbaar voor abonnementsdiensten maar dat zijn er nu 22.101 (20.774 in Q1 2017). Dat is 46,1% van het totaal aantal Nederlandse aanbod (was 44,6% in Q1)

Tot slot zijn 3.017 titels ook als luisterboek beschikbaar, een mooie stijging in absolute aantallen ten opzichte van de 2.857 titels in het vorige kwartaal.

Verhouding abonnementen/verkopen

In eerdere Barometers liet CB de lifecycle van een bestseller zien als gemiddelde trend van ebookverkopen van de top 25 bestverkopende titels na verschijning. Dit gaf, in combinatie met, de verhouding verhuur/verkoop het interessante beeld dat de verkoop slechts enkele maanden na verschijning echt rendabel is en dat het uitlenen van dezelfde titel via de Bibliotheek nauwelijks of geen impact lijkt te hebben op de verkoop.

Nu is er echter een nieuwe grafiek waarbij er gekeken wordt naar ebooktitels die zowel bij abonnementendiensten als in de verkoop beschikbaar zijn. Hier wordt naar de ‘leeftijd’ gekeken in maanden, vanaf het moment dat ze ook beschikbaar zijn bij abonnementendiensten. De linker Y-as is voor abonnementen, de rechter Y-as toont de verkoop.

Opvallend piekt het gebruik in abonnementendiensten meteen zodra een titel uit is en zakt het gelijk daarna af tot ongeveer de helft. Dat is ook wel begrijpelijk want juist bij nieuwe en recente titels is de media-aandacht het hoogst en kunnen gebruikers van abonnementendiensten deze nieuwe titels ‘gratis’ lezen.

Interessant is dat de verkoop de eerste maand doorgroeit en “pas” na twee maanden piekt. Na vier maanden is het bijna een vrije val in de verkoopcijfers waarna – eveneens heel interessant – het gebruik van de titels in de abonnementsdiensten alsmede de verkoop een hele gelijksoortige trend volgt in de maanden erna.

Het lijkt de eerdere conclusies en trends te bevestigen dat het bij de verkoop van ebooks vooral gaat om die eerste vier maanden en dat de beschikbaarheid van dezelfde titels in abonnementendiensten weinig invloed lijkt te hebben op die verkoop, vooral na een periode van zes maanden. Al kun je dat nooit met zekerheid zeggen natuurlijk als titels via beide routes beschikbaar zijn.

Ebookmarkt

De e-bookmarkt blijft hoe dan ook in beweging. Het aantal ebooktitels stijgt door van 49.451 titels in Q2 2017 naar 50.300 titels in Q3 2017. Een stijging van 1,7% hoewel me nog steeds niet duidelijk is waarom dit een ander cijfer is dan het bij de Beschikbaarheid genoemde aantal beschikbare titels. Het aantal uitgevers staat nu weer op 336 (het was 336 in Q1 en 335 in Q2) en het aantal retailers daalde verder van 164 naar 162.

Gfk heeft in oktober 2017 nieuwe gegevens kunnen aanleveren voor het aantal ereaders in Nederland. Dat zijn er nu 2,1 miljoen. (het staat verkeerd in de infographic)

exclamation uitroeptekenIn Nederland blijven ereaders onverminderd populair(der dan in de rest van de wereld). Een stijging van 5% in zes maanden die waarschijnlijk mede te danken is aan abonnementendienst Kobo Plus die op Kobo ereader te gebruiken is.

Het onderzoek waarin gevraagd wordt naar tablets en smartphones vindt één keer per jaar plaats en was al vernieuwd in december 2016. Er zijn/blijven 9 miljoen tabletbezitters en 11,1 miljoen smartphonebezitters in Nederland.

#

Ebooks in Nederland: de nieuwe cijfers (Q2 2017)

Er is veel geschreven over trends, beschikbaarheid, prijsbeleid, verkoopaantallen en (het uitblijven van) succes van ebooks in Nederland de laatste jaren maar in bijna alle gevallen gebeurde dat zonder duidelijke cijfers en feiten die als onderbouwing zouden moeten fungeren. Het CB verzorgt de distributie van bijna alle ebooks in Nederland en produceert sinds 2014 elk kwartaal een infographic met cijfers over de actuele stand van zaken van ebooks in Nederland.

Eergisteren publiceerde CB de nieuwe E-book Barometer over het tweede kwartaal van 2017. In aanvulling op wat er in deze infographic vermeld wordt probeer ik ook zelf de trends en ontwikkelingen te duiden, vooral door deze te vergelijken met de voorgaande kwartalen en hetzelfde kwartaal van vorig jaar (Q2 2016).

Vooraf:

  • De cijfers over het gebruik van ebooks in abonnementsdiensten en dat van luisterboeken (op basis van omzet) worden door het CB alleen in percentages gegeven ten opzichte van Q2 2016. Dat maakt het vergelijken met Q1 2017 onmogelijk omdat de absolute aantallen niet bekend zijn en verklaart alvast het enorm hoge percentage dat deze maand ‘ineens’ opduikt: Kobo Plus ging weliswaar al live in februari maar vergeleken met Q2 2016 is het verschil enorm;
  • Na het verdwijnen van de grafiek van de gemiddelde consumentenadviesprijs in de Q4 2016 Barometer (de gemiddelde ebookprijs t.o.v. de fysieke prijs is nu slechts een indicator bovenaan de infographic), zijn dit jaar zowel de grafieken Lifecycle van een bestseller als Verhouding verhuur/verkoop verdwenen;
  • In plaats daarvan keren de twee nieuwe grafieken: Afzet/marktwaarde per prijsrange en Afzet/marktwaarde per genre terug die respectievelijk inzicht moeten geven in de “optimale prijs” voor een ebook en welke genres als ebooks het beste verkocht worden;
  • Werden vorige keer de gegevens van het Gfk onderzoek over de devices geactualiseerd (december 2016), nu zijn er nieuwe aantallen bekend over de hoeveelheid ereaders (per mei 2017);
  • Naar aanleiding van een artikel in Inct Magazine over het rechtstreeks leveren van ebooks door uitgever Overamstel – één van de grootste aanbieders van ebooks in Nederland – informeerde ik in april 2017 bij CB of de gegevens in de E-book Barometer(s) inclusief of exclusief de titels van Overamstel zijn. Daar kreeg ik geen uitsluitsel over – CB verwees me naar de uitgever – maar mijn aanname is dat de onderstaande gegevens exclusief de Overamstel titels zijn. Het is mijns inziens bijzonder jammer dat daarmee ook een minder betrouwbaar beeld geschetst wordt van de ebookmarkt in Nederland, ook al besef ik me terdege dat bijv. selfpublished ebooks er sowieso ook al niet onder vielen.

Ebooks in Nederland Q2 2017

E-bookbarometer-2017-Q2-NL

Wat valt me op?

De Barometer begint wederom met een aantal ‘kerncijfers’: Het aandeel verkoop digitaal versus fysiek (in afzet) is het afgelopen kwartaal weer licht gestegen van 6,6% (in Q1 2017) naar 6,7% nu. De afgelopen vier kwartalen stijgt dit percentage telkens met 0,1%: minimaal maar wel constant.

Kijk je naar het aandeel digitaal versus totale online verkoop (in afzet) dan zagen we de vorige keer voor het eerst een daling optreden. In Q4 2016 was dit aandeel naar recordhoogte gestegen en maakten ebooks 29,3% uit van alle online verkochte titels (zowel fysiek als digitaal) maar in Q1 2017 daalde dit naar naar 27,2%. Dit is echter niet het begin van een nieuwe trend want in Q2 2017 herstelt het percentage zich naar 30,9% en dat is dus nu zelfs het hoogste ooit.

Dit percentage wordt natuurlijk mede beïnvloedt door de verkoop van bestsellende titels en dat is de reden dat het CB ook kijkt naar het aantal titels in de bestseller 60 die ook als e-book verschenen. Dat lag in Q1 op 86,7% (52 van de 60 titels) en stijgt nu weer naar 88,3% (53 van de 60). Er waren in het afgelopen kwartaal dus zeven bestsellers die niet te koop waren als ebook, tegenover acht in het eerste kwartaal van 2017).

De gemiddelde e-bookprijs t.o.v. fysieke prijs wordt alleen als percentage getoond voor het specifieke kwartaal. Kijk je naar de eerdere kwartalen dan zie je daar nu een dalende lijn in: In Q1 van 2016 lag dat percentage op 54,6% en – cumulatief met Q2 2016 erbij – daalde dat heel licht naar 54,5% vorig jaar. In Q3 2016 daalde het wederom met (slechts) 0,1% naar 54,4% en zakte het vervolgens in Q4 2016 met een volle procent naar 53,4%. In Q1 2017 zakte de gemiddelde prijs echter met ruim drie procent naar 50,3%. Dit kwartaal wordt de dalende lijn echter onderbroken want de gemiddelde prijs STIJGT nu juist met ruim twee procent naar 52,7%

Kijk je naar de verkoop en vergelijk je dat met Q2 van 2016? Dan blijkt de groei nu 8,4% te zijn. Vorig kwartaal lag dat op 4,9% (Q1 2017 vs Q1 2016) dus het gaat nog steeds prima met de verkoop. Kijk je naar de afgelopen 12 maanden dan is de groei ook nog steeds aanwezig: 10,3% (tegenover 10,9% in het vorige kwartaal).

Afzet

De groei is ook goed te zien in de grafiek van de afzet. Na de enorme piek aan het einde van het derde kwartaal met meer dan 856.000 uitleningen en iets minder verkopen dan dat, nam dat aan het einde van het vierde kwartaal af tot ongeveer 590.000 uitleningen en 610.000 verkopen. In Q1 2017 kruisden de lijnen elkaar juist weer en zijn er ongeveer 620.000 uitleningen en 600.000 verkopen. Nu in Q2 2017 lijkt het op ongeveer 810.000 uitleningen en 765.000 verkopen uit te komen.

exclamation uitroeptekenOok in het tweede kwartaal van 2017 zijn er meer ebooks uitgeleend dan verkocht.

In de grafiek worden ook de trends als lijndiagram weergegeven en daarin is wel goed te zien dat de groei van het aantal uitgeleende ebooks, ondanks de opleving in Q2 2017, bijna afgevlakt is en nu min of meer samen valt met de verkoop die als trend nog wel stijgt. Zou dat effect kunnen zijn van Kobo Plus?

In de grafiek Afzet/marktwaarde per prijsrange wordt bekeken hoe de verdeling bij de verkoop van ebooks is in de verschillende prijsklasses. Zowel de afzet (het percentage verkochte exemplaren) als de marktwaarde (afzet vermenigvuldigd met de bruto verkoopprijs) zijn in deze grafiek opgenomen. Aangezien de verkoopprijs zowel op de X-as staat als in de marktwaarde is meegenomen mag je een omslagpunt verwachten tussen de goedkopere exemplaren met lagere martkwaarde en duurdere exemplaren met hogere marktwaarde. En die zie je ook mooi terug: rond de 20% van de afzet en marktwaarde zit zowel in de prijsrange 4 euro tot 5,99 euro en 6 euro tot 7,99 euro (waarbij de marktwaarde iets lager is dan de afzet) terwijl ca. 28% in de prijsrange zit van 8 euro tot 9,99 euro (waarbij de marktwaarde iets hoger is dan de afzet). Nieuw in dit kwartaal is overigens dat nu ook aangegeven hoeveel procent van het aantal titels in de betreffende prijsklasses zitten. Hierdoor zie je ook heel mooi dat ca. 50% van alle titels in de drie hiervoor genoemde prijsklasses zitten.

Hieruit zou je kunnen afleiden dat een prijs van 8 tot 9,99 euro optimaal is voor de verkoop hoewel het opvalt dat er nog een redelijk percentage qua marktwaarde gehaald wordt in de prijsranges €12 tot €13,99, €14 tot €15,99 en de ebooks die duurder zijn dan 20 euro. De laatste categorie zal vooral non-fictie ebooks bevatten denk ik.

Non-fictie zie je – inclusief reizen, mens en ontwikkeling, management en educatief – ook terug komen in de grafiek Afzet/marktwaarde per genre. Literaire fictie scoort met ca. 29% afzet en marktwaarde het beste (ruim 11% minder dan vorig kwartaal!) en volgen de thrillers/spannende boeken met zo’n 25% van de afzet (ook 9% lager dan vorig kwartaal). Romantiek is ook nog steeds goed voor 7,5% van de afzet hoewel ook daar de marktwaarde lager ligt. Interessant is dat de ‘kleinere’ genres non-fictie, mens & ontwikkeling, management en educatief allemaal een hogere marktwaarde hebben dan hun afzetpercentages. Ze zitten ook allemaal in de categorie duurdere ebooks natuurlijk.

Beschikbaarheid

Voordat titels verkocht of uitgeleend kunnen worden moeten ze natuurlijk wel als ebook beschikbaar zijn. En met die beschikbaarheid gaat het goed. In totaal zijn er 46.585 titels (45.259 titels in Q1 2017) digitaal beschikbaar voor de verkoop en daarvan zijn 16.132 (15.449 titels in Q1 2017) via de bibliotheek te lenen. Dat betekent dat 34,6% van de leverbare ebooks te leen zijn via de bibliotheek en dat is een stijging van 0,5% ten opzichte van het vorige kwartaal.

Er zijn echter nog meer titels beschikbaar voor de abonnementsdiensten. Eind februari begonnen Bol en Kobo met Kobo Plus en dat heeft een flinke impact gehad in het aantal beschikbare titels. In Q4 2016 waren er namelijk nog “slechts” 11.943 titels beschikbaar voor abonnementsdiensten maar dat zijn er nu 20.774 (19.816 in Q1 2017). Dat is 44,6% van het totaal aantal Nederlandse aanbod (was 43,8% in Q1)

Tot slot zijn 2.857 titels ook als luisterboek beschikbaar, een lichte stijging in absolute aantallen ten opzichte van de 2.709 titels in het vorige kwartaal.

Bij de grafiek voor de Abonnementen staat aangegeven dat, op basis van de netto-omzet, de abonnementsdiensten met maar liefst 430% gegroeid zijn (ten opzichte van Q2 2016). Dit hoge percentage wordt veroorzaakt doordat Kobo Plus in het tweede kwartaal van dit jaar ‘op stoom kwam’ en een jaar geleden natuurlijk nog niet bestond. Ook de komende Barometers zal dit percentage dus zo hoog blijven en zullen we minimaal een jaar moeten wachten voordat er echt iets te zeggen valt over deze trend. Bij de Luisterboeken zie je nu ‘normale’ cijfers verschijnen nadat ook deze eerst een groei van tientallen percentages liet zien in Q4 2016.

De e-bookmarkt blijft hoe dan ook in beweging. Het aantal ebooktitels stijgt door van 48.143 titels in Q1 2017 naar 49.451 titels in Q2 2017. Een stijging van 2,7% hoewel me niet duidelijk is waarom dit cijfer bijna 3000 titels hoger ligt dan het bij de Beschikbaarheid genoemde aantal beschikbare titels. Het aantal uitgevers daalt minimaal van 336 in Q1 2017 naar 335. Het aantal retailers daalde verder van 167 naar 164.

Gfk heeft in mei 2017 nieuwe gegevens kunnen aanleveren voor het aantal ereaders in Nederland. Dat zijn er nu 2 miljoen.

exclamation uitroeptekenIn Nederland blijven ereaders onverminderd populair(der dan in de rest van de wereld). Een stijging van 8,1% in een jaar tijd die vermoedelijk deels verklaard kan worden door de introductie van Kobo Plus die ook op de ereader werkt.

Het onderzoek waarin gevraagd wordt naar tablets en smartphones vindt één keer per jaar plaats en was al vernieuwd in december 2016. Er zijn/blijven 9 miljoen tabletbezitters en 11,1 miljoen smartphonebezitters in Nederland.

Samengevat

Ebooks blijven het simpelweg goed doen in 2017. Het gaat uitstekend met Kobo Plus en dat heeft kennelijk geen negatieve invloed gehad op de verkoop en de uitleningen van ebooks. Ook met het fysieke boek gaat het prima (zie de Boekenbarometer Q2 2017) en dus lijkt het er op dat de boekenmarkt als geheel nog steeds groeiende is: meer afzet van ebooks, meer afzet van fysieke boeken met meer nieuwe titels.

Ik vraag me wel af wat de toekomstige ontwikkelingen gaan zijn in die boekenmarkt. Het is niet aannemelijk dat zowel de verkoop, de uitleningen als de abonnementsdiensten door blijven stijgen – ergens moet het toch stabiliseren of elkaar gaan kannibaliseren – en vooral de ebookabonnementsdiensten in Nederland zullen toch niet allemaal rendabel kunnen zijn op de langere termijn? Ik ben benieuwd waar het dit jaar verder naar toe gaat maar dat zullen we vanzelf zien natuurlijk.

#

Ebooks in Nederland: de nieuwe cijfers (Q1 2017)

Er is veel geschreven over trends, beschikbaarheid, prijsbeleid, verkoopaantallen en (het uitblijven van) succes van ebooks in Nederland de laatste jaren maar in bijna alle gevallen gebeurde dat zonder duidelijke cijfers en feiten die als onderbouwing zouden moeten fungeren. Het CB verzorgt de distributie van bijna alle ebooks in Nederland en produceert sinds 2014 elk kwartaal een infographic met cijfers over de actuele stand van zaken van ebooks in Nederland.

Gisteren publiceerde CB de nieuwe E-book Barometer over het eerste kwartaal van 2017. In aanvulling op wat er in deze infographic vermeld wordt probeer ik ook zelf de trends en ontwikkelingen te duiden, vooral door deze te vergelijken met de voorgaande kwartalen in 2016 en hetzelfde kwartaal van vorig jaar (Q1 2016).

Vooraf:

  • De cijfers over het gebruik van ebooks in abonnementsdiensten en dat van luisterboeken (op basis van omzet) worden door het CB alleen in percentages gegeven ten opzichte van Q1 2016. Dat maakt het vergelijken met Q4 2016 onmogelijk omdat de absolute aantallen niet bekend zijn;
  • Na het verdwijnen van de grafiek van de gemiddelde consumentenadviesprijs in de Q4 2016 Barometer (de gemiddelde ebookprijs t.o.v. de fysieke prijs is nu slechts een indicator bovenaan de infographic), zijn deze keer zowel de grafieken Lifecycle van een bestseller als Verhouding verhuur/verkoop verdwenen. Wat verder vergelijken ook lastig maakt :);
  • In plaats daarvan zijn er twee nieuwe grafieken: Afzet/marktwaarde per prijsrange en Afzet/marktwaarde per genre die respectievelijk inzicht moeten geven in de “optimale prijs” voor een ebook en welke genres als ebooks het beste verkocht worden;
  • De gegevens van het Gfk onderzoek over de devices zijn actueler. T.a.v. de ereaders is het cijfer weliswaar nog gebaseerd op de onderzoekscijfers uit november 2016 maar die van de tabletbezitters en smartphonebezitters zijn de aantallen nu afkomstig uit Gfk onderzoek van december 2016. De cijfers uit de Barometers van 2016 waren telkens gebaseerd op het oudere onderzoek uit december 2015.

Ebooks in Nederland Q1 2017

E-bookbarometer-2017-Q1-NL

Wat valt me op?

Ook nu worden er eerst vier “kerncijfers” getoond in de Barometer: Het aandeel verkoop digitaal versus fysiek (in afzet) is het afgelopen kwartaal weer licht gestegen van 6,4% (in Q3 2016) en 6,5% in Q4 2016 naar 6,6% nu. In Q1 2016 lag dat percentage op 5,9% en daarmee blijft de groei minimaal maar constant doorgaan.

Kijk je naar het aandeel digitaal versus totale online verkoop (in afzet) dan zien we voor het eerst een daling optreden. In Q4 2016 was dit aandeel naar recordhoogte gestegen en maakten ebooks 29,3% uit van alle online verkochte titels (zowel fysiek als digitaal) maar nu is dit dus (relatief fors) gedaald naar 27,2%. Dit is zelfs lager dan een jaar geleden in Q1 2016 toen dat percentage nog op 27,6% lag.

De daling lijkt vooral veroorzaakt te worden door een toename in het aantal online bestelde fysieke boeken maar deze aanname is alleen gebaseerd op het feit dat het aandeel verkoop digitaal versus fysiek van ebooks niet gedaald is.

Dit percentage wordt ook beïnvloed door de verkoop van bestsellende titels en dat is de reden dat het CB ook kijkt naar het aantal titels in de bestseller 60 die ook als e-book verschenen. Dat lag in Q4 op maar liefst 93,3% (56 van de 60 titels) en dat is nu gedaald naar 86,7% (52 van de 60 titels). Er waren in het afgelopen kwartaal dus acht bestsellers die niet te koop waren als ebook, tegenover vier in het laatste kwartaal van 2016).

De gemiddelde e-bookprijs t.o.v. fysieke prijs wordt nu alleen als percentage getoond voor het specifieke kwartaal. Kijk je echter naar de eerdere kwartalen dan zie je daar nu een dalende lijn in: In Q1 van 2016 lag dat percentage op 54,6% en – cumulatief met Q2 2016 erbij – daalde dat heel licht naar 54,5% vorig jaar. In Q3 2016 daalde het wederom met (slechts) 0,1% naar 54,4% en zakte het vervolgens in Q4 2016 met een volle procent naar 53,4%. In Q1 2017 zakte de gemiddelde prijs echter met ruim DRIE procent naar 50,3%.

exclamation uitroeptekenEbooks kosten nu gemiddeld de helft van wat hun papieren tegenhangers kosten.

Afzet

De Barometer laat zien dat de verkoop van ebooks doorgroeit maar elk kwartaal wel iets minder groeit. wel minder hard gaat dan in het vorige kwartaal. Vergeleken met Q1 2016 is de verkoop gestegen met 4,9% (in het laatste kwartaal van 2016 was de groei 13% ten opzichte van datzelfde kwartaal in 2015) en 10,9% in de afgelopen twaalf maanden (dat was 9% in de 12 maanden tussen Q4 2015 en Q4 2016).

De (afnemende) groei is ook te zien in de grafiek van de afzet. Na de enorme piek aan het einde van het derde kwartaal met meer dan 856.000 uitleningen en iets minder verkopen dan dat, nam dat aan het einde van het vierde kwartaal af tot ongeveer 590.000 uitleningen en 610.000 verkopen. In Q1 2017 kruisen de lijnen elkaar juist weer en zijn er ongeveer 620.000 uitleningen en 600.000 verkopen (ruwe schattingen, ik weet het).

exclamation uitroeptekenIn het eerste kwartaal van 2017 zijn er (nipt) meer ebooks uitgeleend dan verkocht.

In de grafiek worden nu ook de trends als lijndiagram weergegeven en daarin is wel goed te zien dat de groei van het aantal uitgeleende ebooks, ondanks de opleving in Q1 2017, helemaal afgevlakt is. Daarmee lijkt er nu een nieuwe balans te zijn tussen verkoop – die als trend nog wel stijgt – en de uitleningen. Ongetwijfeld heeft de lancering van het Kobo Plus abonnement ook invloed op het gebruik van de ebooks van de bibliotheek. Ik ben vooral benieuwd of dit effect te zien zal zijn in Q3 2017 met de jaarlijkse zomerpiek qua verkopen en uitleningen.

In de nieuwe grafiek Afzet/marktwaarde per prijsrange wordt bekeken hoe de verdeling bij de verkoop van ebooks is in de verschillende prijsklasses. Zowel de afzet (het percentage verkochte exemplaren) als de marktwaarde (afzet vermenigvuldigd met de bruto verkoopprijs) zijn in deze grafiek opgenomen. Aangezien de verkoopprijs zowel op de X-as staat als in de marktwaarde is meegenomen mag je een omslagpunt verwachten tussen de goedkopere exemplaren met lagere martkwaarde en duurdere exemplaren met hogere marktwaarde. En die zie je ook mooi terug: rond de 20% van de afzet en marktwaarde zit in de prijsrange 6 euro tot 7,99 euro (waarbij de marktwaarde iets lager is dan de afzet) terwijl ca. 30% in de prijsrange zit van 8 euro tot 9,99 euro (waarbij de marktwaarde iets hoger is dan de afzet).

Dat lijkt de conclusie te ondersteunen dat een prijs van 8 tot 9,99 euro optimaal is voor de verkoop, hoewel het opvalt dat er nog een redelijk percentage qua marktwaarde gehaald wordt in de prijsrange €12 tot €13,99 en de marktwaarde voor de hele dure ebooks (van meer dan 20 euro) maar liefst vier tot vijf keer hoger ligt dan de afzet. Dit zullen vermoedelijk de educatieve ebooks zijn.

Educatieve ebooks vormen in elk geval maar een piepklein deel van alle verkochte ebooks, blijkt uit de grafiek Afzet/marktwaarde per genre. Niet geheel verrassend blijkt literaire fictie met 40% afzet en marktwaarde het beste te scoren en volgen de thrillers/spannende boeken met zo’n 34% van de afzet (en iets lagere marktwaarde). Romantiek is ook nog steeds goed voor 10% van de afzet hoewel ook daar de marktwaarde lager ligt. Interessant is dat de ‘kleinere’ genres non-fictie, mens & ontwikkeling, management en educatief allemaal een hogere marktwaarde hebben dan hun afzetpercentages. Ze zitten ook allemaal in de categorie duurdere ebooks natuurlijk.

Voordat titels verkocht of uitgeleend kunnen worden moeten ze natuurlijk wel als ebook beschikbaar zijn. En met die beschikbaarheid gaat het goed. In totaal zijn er 45.259 titels (43.872 titels in Q4 2016) digitaal beschikbaar voor de verkoop en daarvan zijn 15.449 (13.636 titels in Q4 2016) via de bibliotheek te lenen. Dat betekent dat 34,1% van de leverbare ebooks te leen zijn via de bibliotheek en dat is een stijging van precies 3% ten opzichte van het vorige kwartaal.

De grote klapper wordt echter gemaakt bij de hoeveelheid titels die uitgevers beschikbaar gemaakt hebben voor de abonnementsdiensten. Eind februari begonnen Bol en Kobo met Kobo Plus en dat heeft een flinke impact gehad in het aantal beschikbare titels. In Q4 2016 waren er namelijk nog 11.943 titels beschikbaar voor abonnementsdiensten maar nu zijn dat er maar liefst 19.816 titels. Dat is 43,8% van het totaal aantal Nederlandse aanbod.

Tot slot zijn 2.709 titels ook als luisterboek beschikbaar, een lichte stijging in absolute aantallen ten opzichte van de 2.658 titels in het vorige kwartaal.

Bij de grafiek voor de Abonnementen staat aangegeven dat, op basis van de netto-omzet, de abonnementsdiensten met 49% gegroeid zijn (ten opzichte van Q1 2016) en bij de Luisterboeken dat die groei van de netto-omzet 15% was, eveneens ten opzichte van Q1 2016. Dat zijn al iets realistischere hoeveelheden nadat de vorige keer de abonnementsdiensten een groei van maar liefst 948% hadden omdat deze diensten pas eind 2015 geïntroduceerd werden.

De e-bookmarkt blijft hoe dan ook in beweging. Het aantal ebooktitels stijgt door van 46.614 titels in Q4 2016 naar 48.143 titels in Q1 2017. Een stijging van (wederom) 3,3% hoewel me niet duidelijk is waarom dit cijfer bijna 3000 titels hoger ligt dan het bij de Beschikbaarheid genoemde aantal beschikbare titels. Het aantal uitgevers stijgt ook door van 330 in Q4 2016 naar 336. Het aantal retailers daalde daarentegen verder van 177 naar 167.

Gfk heeft in november 2016 nieuwe gegevens kunnen aanleveren voor het aantal ereaders in Nederland. Dat blijven er daarom ook nu weer 1,85 miljoen. Het onderzoek waarin gevraagd wordt naar tablets en smartphones vindt blijkbaar één keer per jaar plaats en is nu eindelijk vernieuwd in december 2016. Er zijn nu 9 miljoen tabletbezitters (was 8,6 miljoen in december 2015) en 11,1 miljoen smartphonebezitters (was 10,6 miljoen in december 2015).

Samengevat

Ebooks blijven het goed doen in 2017 maar de groei lijkt er wel enigszins uit te zijn. In de eerste maanden van dit jaar krabbelen de uitleningen weer wat op maar blijft de verkoop wat achter. Het gebruik van individuele titels in abonnementsdiensten Bliyoo en vooral Kobo Plus blijven hier echter volledig buiten beschouwing en het is daarmee onmogelijk om harde uitspraken te doen over hoe goed (of juist niet) het gaat met ebooks in Nederland.

Kobo Plus lijkt in elk geval wel de aanjager te zijn geweest voor uitgevers om veel meer titels beschikbaar te maken via deze abonnementsdiensten en met Bliyoo, Booqees, Bookmate en Kobo Plus is er een duidelijke derde ‘kracht’ erbij gekomen in het hele krachtenspel. Het zal vooral interessant zijn om te zien of de beschikbaarheid van abonnementsdiensten een positieve of negatieve invloed zal hebben op de verkoop en uitleen van ebooks de komende periode.

De Boekenbarometer Q1 2017 – die tegelijkertijd door het CB gepubliceerd is – toont aan dat boeken en ebooks prima naast elkaar kunnen bestaan. De afzet van fysieke boeken daalde weliswaar met een half procentje de afgelopen 12 maanden maar dat is niet te verklaren door het ‘succes’ van de ebooks. Het kopen (en lenen) van boeken blijft onverminderd populair, ongeacht de vorm waarin ze gekocht en gelezen worden. Het is alleen goed om te zien dat je nu meer opties dan ooit hebt om uit te kiezen :)

#

  • © 2006- 2021 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en duizenden liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top