Tweetweekoverzicht week 26 2016: Wat zegt een IP-adres, informatievaardigheden, Brexit op auteursrecht, Page Flip, Evernote, Google News en het einde van Telekids Boeken

vakblog tweetweekoverzichtIn het tweetweekoverzicht sta ik alsnog kort stil bij nieuws en interessante ontwikkelingen waar ik wel over getwitterd heb maar waar ik (nog) geen uitgebreide blogpost aan heb gewijd.

Soms omdat anderen dat al beter gedaan hebben dan ik het zou doen, soms omdat er weinig meer over te vertellen valt dan het nieuwtje zelf en soms omdat ik er ook geen blogpost van weet te maken.

In dit tweetweekoverzicht stopt de ACRL met de standaardrichtlijnen voor informatievaardigheden, vindt een Amerikaanse rechter een IP-adres onvoldoende bewijs over de identiteit, is het de vraag wat Brexit betekent voor auteursrechtwetgeving, introduceert Amazon handig bladeren door Kindle ebooks, beperkt Evernote de mogelijkheden voor hun gratis account (en voert een prijsverhoging door), gaan Duitse uitgevers weer naar de rechter om Google News en is Telekids Boeken er niet meer.

Einde ACRL standaard voor informatievaardigheden

De Association of College & Research Libraries (ACRL) ontwierp en beheerde een set aan competenties (en leerlijn) voor informatievaardigheden. Het wordt vooral in Amerika (maar ook in Nederland) gebruikt als de basis voor vele informatievaardighedenprogramma’s van bibliotheken in het hoger onderwijs.

Er is natuurlijk veel veranderd sinds 2000, toen de Literacy Competency Standards for Higher Education goedgekeurd werden, maar wat precies de reden is dat de ACRL vorige week de standaard introk is (mij) niet bekend. Het zal in de praktijk weinig consequenties hebben voor al die bibliotheken die zich met informatievaardigheden bezig houden maar het is wel jammer dat er een goede basis wegvalt waarbij er tenminste nog gediscussieerd werd over wat informatievaardigheden anno 2016 zou moeten betekenen.

Amerikaanse rechter vindt IP-adres onvoldoende identificerend

Wereldwijd worden er vele rechtszaken aangespannen door rechthebbenden tegen (vermeende) piraten die door het up- of downloaden van beschermde werken inbreuk zouden maken. Hierbij wordt bijna altijd de ‘dader’ geïdentificeerd door het IP-adres van de computer die gebruikt is waarbij het argument is dat het IP-adres onlosmakelijk gekoppeld is aan de computer met internetverbinding en dus de persoon van wie die computer is.

Dat dit argument helemaal niet op hoeft te gaan is voor iedereen duidelijk die ook maar een beetje technische kennis heeft – IP-spoofing, VPN’s maar ook een gedeelde internetverbinding of natuurlijk ouderwets meeliften op andermans wifi maken dit een onbetrouwbaar gegeven – maar in de rechtbank heeft dit argument nooit ter discussie gestaan.

Tenminste, tot vorige week toen een Amerikaanse rechter in een rechtszaak over het vermeend illegaal downloaden van een Adam Sandler film in zijn uitspraak constateerde dat een IP-adres helemaal geen uitsluitend bewijs was dat de verdachte degene was die de film gedownload had.

Plaintiff has not alleged any specific facts tying Gonzales to the infringing conduct. While it is possible that the subscriber is also the person who downloaded the movie, it is also possible that a family member, a resident of the household, or an unknown person engaged in the infringing conduct.

Dat vond de rechter onder meer omdat in het huis van Gonzales vele mensen toegang hadden tot de internetverbinding en tijdens de rechtszaak de filmmakers ook toegaven dat elk van deze personen ook de film had kunnen downloaden. Het zal dus ook zeker niet zo zijn dat alle bewijsvoering, dat alleen op het IP-adres van de dader gebaseerd is, nu door rechtbanken wereldwijd verworpen zal worden maar het is te hopen dat rechters aanvullend bewijs vragen. En niet alleen maar vertrouwen op de aanname dat een IP-adres uniek bewijs voor de identiteit van iemand is.

Wat is de impact van brexit op auteursrechtwetgeving?

Dat onderhandelen over de consequenties voor auteursrechtwetgeving niet het hoogste op de agenda zal staan tijdens de scheidingsprocedure van het Verenigd Koninkrijk en de EU lijkt me duidelijk. Aan de andere kant is ook dit één van de vele heftige consequenties van de Brexit. Net als voor de overige Europese lidstaten geldt dat de auteursrechtwetgeving van de UK grotendeels ontleend is aan Europese wetgeving. De UK zal dus moeten gaan bepalen of en wat ze hierin willen gaan wijzigen en navenant nieuwe verdragen moeten gaan sluiten met de rest van Europa.

Zo zijn er nu al problemen rondom de octrooien want Europese bedrijven die zaken doen op de Britse markt hebben nu onzekerheid over de bescherming van hun producten.

Amazon introduceert Page Flip, handig bladeren door je Kindle ebooks

Hoewel navigeren tussen hoofdstukken van en het zoeken *in* een ebook allemaal erg handig kan op een ereader, is het niet zo gemakkelijk om ‘even snel terug te bladeren’ om snel te kijken hoe iets ook al weer zat. Vaak moet je zelf onthouden waar je bent gebleven en dan flink swipen tot je een bepaalde plek weer teruggevonden hebt.

Amazon maakte dat vorig jaar al iets gemakkelijker door een bladerfunctie toe te voegen waarbij je de huidige pagina verkleind in beeld hield en waarbij je terug- en vooruit kon bladeren door pagina’s in de rest van het scherm. Dit werkte naar behoren maar omdat de huidige pagina altijd in beeld bleef, hield je weinig scherm over voor de andere pagina’s en was het een heel gepriegel om iets terug te vinden.

Amazon voegde daarom vorige week een nieuwe functionaliteit toe aan de Kindle ereaders en de Kindle apps: Page Flip. Bij Page Flip onthoudt de ereader of app zelf waar je gebleven bent en kun je zowel ‘full screen’ terug- of vooruitbladeren maar ook middels een weergave van 9 miniaturen meerdere pagina’s tegelijk scannen. Handig om even snel terug te kijken op de kaarten of lijst met personages die vaak bij fantasy en SF boeken zitten. Of de genummerde voetnoten die bij ebooks pas helemaal aan het eind van het boek zitten.

pageflip tweetweekoverzicht

pageflip

Belangrijk om te weten: Page Flip moet ondersteund worden door het ebook. Dat betekent dat de ebooks die je er zelf op zet het sowieso niet ondersteunen. Op Amazon.nl zie je bij elke titel staan of Bladeren wel (of niet) ingeschakeld is.

pageflip3

Evernote beperkt het gratis account en verhoogt de prijs van Plus en Premium

Ik ben fan van Evernote. Echt waar. En ik snap dat ze geld moeten verdienen als bedrijf. Ik snap ook dat het overgrote deel van je gebruikers de gratis versie voldoende vinden, dat dan niet het beste business model is wat je kunt hebben.

Maar om die gratis versie dan te kortwieken? Zodat je Evernote nog maar op twee apparaten kunt gebruiken terwijl de toegevoegde waarde van Evernote nou net het overal beschikbaar hebben van je notities is? En dan vervolgens de twee betaalde versies VIJFTIG procent duurder te maken? (Evernote Plus gaat van 19,99 euro per jaar naar 29,99 euro per jaar en Evernote Premium van 39,99 euro per jaar naar 59,99 euro per jaar.)

Dat noem ik chanteren van je gebruikers. En dat is dom aangezien er tegenwoordig voldoende (min of meer gratis) alternatieven bestaan.

Plus, ik heb er genoeg van om voor *elke* webdienst te gaan betalen. Ik betaal maandelijks of jaarlijks voor mijn cloudopslag, Netflix, Pocket, Crunchyroll, Spotify, LastPass, een VPNdienst en zelfs voor premium video-items op een gamingwebsite die ik dagelijks bezoek. En dat laatste is nu het criterium geworden: gebruik ik die dienst regelmatig of niet? En dan ben ik snel klaar met overwegen of Evernote 30 of 60 euro per jaar waard is. Voor mij is het dat niet en ik vrees dat het wegjagen van de gebruikers van de gratis gebruikers geen stortvloed aan nieuwe betalende klanten gaat opleveren. Integendeel, veel betalende gebruikers geven aan over te stappen van Premium naar Plus. De meeste niet-betalende gebruikers zullen wederom op zoek gaan naar een gratis alternatief.

En ik? Ik was al grotendeels overgestapt naar OneNote.

Duitse uitgevers in hoger beroep om Google News

In België, Spanje en Duitsland probeerden overheid en uitgevers al eerder Google aan banden te leggen als het ging om het overnemen van nieuwsartikelen van krantensites in Google News. In Spanje leidde dat tot het sluiten van Google News omdat Google geen zin had om een vergoeding voor elke overgenomen *samenvatting* te maken en veel spijt van de Spaanse uitgevers die vervolgens hun bezoekersaantallen zagen kelderen.

Ook in Duitsland kwam het tot een rechtszaak maar oordeelde de Berlijnse rechter dat Google geen vergoeding hoefde te betalen voor nieuwssamenvattingen omdat zowel Google als de Duitse krantenuitgevers hier profijt bij hadden. De Duitse uitgevers zien dit anders en gaan nu in beroep tegen dat besluit. Wat kansloos lijkt want zelfs al zou het Duitse Hof alsnog Google gaan verplichten om een vergoeding te gaan betalen voor samenvattingen, het gaat hoogstens leiden tot het verdwijnen van de Duitse Google News en daarmee de zichtbaarheid van Duitse artikelen in ‘s werelds grootste zoekmachine.

Het einde van Telekids Boeken

Het werd wat stilletjes aangekondigd in mei van 2015: een ebookdienst die zich richtte op kinderboeken. Telekids Boeken was een spinoff van Elly’s Choice in samenwerking met RTL Telekids en had hetzelfde model als de grote zus. Voor €35,88 per jaar kreeg je maandelijks 10 ebooks voor kinderen en jeugd. Ik aarzelde geen moment en meldde me aan.

Dat was leuk en leerzaam want niet alleen kreeg ik elke maand tien leuke ebooks voor dat geld, ik leerde veel over watermerkbeveiliging en prentenboeken in EPUB3 formaat. Leuk voor de kinderen en leuk voor papa zeg maar.

Toen ik echter op 1 juli de nieuwe titels wilde downloaden – de klantenservice had me een maand daarvoor nog gemeld dat er een Kolletje boek tussen zou zitten! – bleek mijn abonnement afgelopen te zijn. Verlengen kon ook niet en na navraag bleek er een mail uitgegaan te zijn die ik niet gekregen had. Per 1 juli 2016 was er namelijk geen Telekids Boeken meer.

telekidsboeken
Bij gebrek aan die mail weet ik ook niet wat de oorzaak was maar het zal ongetwijfeld te maken hebben gehad met een gebrek aan succes (abonnees). Wat ik ergens ook wel snap, want als er één categorie ebooks niet heel erg gebruiksvriendelijk is voor op een gemiddelde ereader dan zijn het wel jeugd- en kinderboeken, maar wat ik bovenal bijzonder zonde en jammer vind.

Jeugd- en kinderboeken zijn mijns inziens ook de categorie waar Nederlandstalige schrijvers de boventoon voeren en waar bijna dagelijks prachtige titels van verschijnen. Telekids Boeken was een mooi initiatief om deze ook laagdrempelig bij lezers te krijgen en, voor zover ik weet, enige in zijn soort wereldwijd. De kans dat ik, met al wat oudere kinderen, nu nog de fraaie Nederlandstalige prentenboeken digitaal ga kopen en lezen is een stuk kleiner geworden en dat vind ik wel een gemis.

#

Over informatiespecialisten en datajournalistiek

Dat het vak van informatiespecialist en dat van journalist enkele overlapgebieden hebben, dat wist ik wel. Toen ik begin jaren 90 begon met wat toen nog de BDI (bibliotheek) opleiding was bestond een deel van de eerstejaars uit studenten die waren uitgeloot voor de opleiding Journalistiek. Zij deden de bibliotheekopleiding omdat er dan enkele vrijstellingen te verdienen waren als ze het jaar daarop wel ingeloot zouden worden en inderdaad, na dat eerste jaar vertrokken vele klasgenoten in schijnbare opluchting dat ze de opleiding ook daadwerkelijk konden verlaten. Ik denk dat we allen wat minder overtuigd waren dat er overlap bestond tussen de beide vakgebieden want de beelden die we allemaal hadden bij zowel bibliothecarissen als journalisten, die waren toch wel extreem verschillend.

Inmiddels zijn we twintig jaar verder en hebben beide beroepen en vakgebieden niet meer de allure van vroeger. De digitalisering heeft veel veranderd en hebben bibliotheken/bibliothecarissen het net zo lastig met hun rol en bestaansrecht als de traditionele media/journalisten. Maar als het gaat om omgaan met nieuwe media en grote hoeveelheden digitale informatie lijken de twee vakgebieden dichter bij elkaar te komen dan ooit.

Daar werd ik me pas echt van bewust begin oktober bij de OIN bijeenkomst over Olympische Spelen en topsportdata. Daar zaten niet alleen informatiespecialisten zich te verlekkeren aan de tools waarmee gigantische hoeveelheden sportdata verwerkt, geanalyseerd, gevisualiseerd en gepresenteerd konden worden. Er zaten ook enkele studenten in de zaal die datajournalistiek studeerden en die vanuit hun eigen perspectief minstens zo geïnteresseerd waren. Ik kon me wel een beeld vormen van wat datajournalistiek zou moeten inhouden maar had er tot dat moment nog eigenlijk nooit over gehoord.

Een beetje informatiespecialist (en datajournalist vermoedelijk ook) gaat dan googelen en ik kwam uit op een hele handige serie artikelen bij de Nieuwe Reporter over datajournalistiek (deel 1/deel 2/deel 3/deel 4). De datajournalist is op zoek naar nieuws door enorme databestanden te analyseren en visualiseren. Een vorm van onderzoeksjournalistiek die vooral ‘bekendheid’ kreeg door nieuws nav de gigantische berg informatie van Wikileaks en de Nederland van Boven tv reeks waarin een constante stroom met gegevens naadloos verwerkt werd.

Dus de datajournalist is geïnteresseerd in dataverzamelingen, open data, om daar nieuws van te maken en het te gebruiken als onderbouwing daarbij. Informatiespecialisten zijn ook geïnteresseerd in dataverzamelingen maar meer in het tot stand brengen van die verzamelingen. Hoe organiseer je het, hoe structureer je het, hoe kun je die data hergebruiken in andere informatiesystemen enz.  Een ander doel, een ander perspectief maar met enorme overlap in interesses.

Zowel informatiespecialisten als datajournalisten verdiepen zich in grote hoeveelheden data. Om andere redenen en met andere doelen maar allebei met belangen om data zoveel mogelijk online beschikbaar te krijgen. Je zou toch bijna willen dat je even aan die eerstejaars studenten van de bibliotheekopleiding in de jaren 90 kon vertellen wat er nog op ons af zou komen in onze vakgebieden. Data verbroedert ;-)

Verder lezen: Handboek datajournalistiek door Henk van Ess en Hille van der Kaa // Datajournalistiek.nl blog

#

Zoek informatie voor je scriptie via de bibliotheek!

De onderstaande blogpost is geschreven voor, en eerst verschenen op, Scriptiecoach. Ik heb het artikel op 25 december 2012 met terugwerkende kracht ook op Vakblog geplaatst.

In elke fase van je studie, eigenlijk voor elk vak dat je volgt, heb je goede achtergrondinformatie nodig. Het kan zijn dat je wat meer wilt weten over een specifiek onderwerp, misschien dat je iets moet opzoeken dat je ooit wel geleerd hebt maar deels vergeten bent of je hebt die informatie nodig om even zeker te weten dat iets klopt voordat je het in een opdracht schrijft en inlevert.

Even googelen
Veel studenten gebruiken Google hiervoor. Het is gemakkelijk, je kunt dit overal gebruiken en je vindt snel veel informatie. Heel veel informatie. Misschien zelfs wel te veel informatie want hoe weet je welke informatie klopt? Welke informatie betrouwbaar is? Vind je wel echt de informatie die je ook zocht? En hoe weet je dat je alles gevonden hebt wat er te vinden valt?

Nou is Google een perfecte bron om snel feitelijke informatie te vinden. Wat de hoofdstad is van Australie of in welke wetten het intellectuele eigendomsrecht in Nederland geregeld is. Google kijkt zelf ook wel met ingewikkelde algoritmes naar de betrouwbaarheid van een website om te bepalen of de informatie die er op staat ook betrouwbaar is maar het hoofdcriterium voor Google is de populariteit. Hoe vaker er gelinkt wordt naar een site, hoe meer er op geklikt wordt, hoe hoger deze komt te staan bij Google. Dat is heel handig als je snel iets populairs zoekt maar het betekent dat je bij Google niet moet uitgaan van de betrouwbaarheid van informatie. Populaire bronnen zijn heel wat anders dan betrouwbare en gevalideerde bronnen.

Gevalideerde bronnen
Inhoudelijke bronnen die beheerd worden door specialisten, experts en ervaringsdeskundigen in een vakgebied noemen we gevalideerde bronnen. Dit zijn bijna altijd databanken die voor één vakgebied, of zelfs voor een specifiek onderdeel daarvan, alle mogelijke relevante informatie in een pakket aanbieden. In die databanken worden door inhoudelijk deskundigen kenmerken toegekend aan de informatie en de informatie wordt beoordeeld voordat het opgenomen wordt. Op die manier weet je zeker dat je altijd met betrouwbare informatie te maken hebt en dat je -vaak- alles al netjes bij elkaar hebt staan op één plek.

Gevalideerde en betrouwbare bronnen komen in vele soorten en maten. Nederlandstalig en anderstalig. Gigantische grote en complexe bronnen maar ook eenvoudige en afgebakende bronnen. Vrij toegankelijk op het internet en peperdure databanken die achter een inlogcode verstopt zijn. Hoewel elk vakgebied er vaak tientallen heeft zijn het er in totaal vele duizenden en het is dan ook niet eenvoudig om de goede bron, de goede databank, te vinden om je informatie in te zoeken.

De digitale bibliotheek
Gelukkig hoef je niet zelf het kaf van het koren te scheiden maar kun je erop vertrouwen dat de bibliotheek van je onderwijsinstelling al die selectie gemaakt heeft. Bij welke hogeschool of universiteit je ook studeert, via de bibliotheek worden altijd (ook) de digitale bronnen aangeboden die voor jouw studie en vakgebied van toepassing zijn. De bibliotheek maakt een selectie uit de gratis bronnen die beschikbaar zijn en voorziet die meestal ook van een goede omschrijving zodat je ook kunt zien wat je in die bronnen kunt vinden.

Daarnaast neemt de bibliotheek licenties op relevante betaalde databanken zodat deze voor de studenten en medewerkers van de onderwijsinstelling vrij te gebruiken zijn. Dure databanken die voor jou dus gratis te gebruiken zijn. Ook deze worden voorzien van goede beschrijvingen en bijna altijd worden ze ook toegankelijk gemaakt op een manier dat je ze ook vanuit je huis -met je inloggegevens van je instelling- kunt raadplegen. Je hoeft letterlijk nooit een voet in de bibliotheek te zetten om er gebruik van te kunnen maken. Laat het dus niet na om te kijken wat jouw bibliotheek voor jou kan betekenen.

Bijvoorbeeld recht
Eén van de vakgebieden waar gevalideerde bronnen heel belangrijk zijn is de rechtsgeleerdheid. Je zou zelfs kunnen stellen dat het goed en volledig kunnen onderbouwen van uitspraken met relevante informatie de essentie is van de rechtsgeleerdheid. Kennis van de correcte bronnen, actuele uitspraken en jurisprudentie en deze kunnen interpreteren en vertalen naar nieuwe situaties zijn vaardigheden die in de praktijk essentiëel zijn. Logisch dat ze ook belangrijk zijn als je een rechtenscriptie aan het schrijven bent.

Tijdens een rechtenstudie, en helemaal als je een scriptie aan het schrijven bent, zou je dan ook moeten kijken op de website van de bibliotheek van je hogeschool of universiteit. Daar tref je dus een groot aantal bronnen aan die je heel goed kunt gebruiken tijdens je studie of het schrijven van je scriptie. Sterker nog, het zou bijna onmogelijk moeten zijn om dit af te ronden als je nog nooit één of meerdere van deze bronnen gebruikt hebt.

Het aanbod zal per bibliotheek ongetwijfeld iets verschillen maar grote kans dat je toegang hebt tot:

  • EUR-Lex. Een handige bron voor Europese wet- en regelgeving;
  • HeinOnline. Een full-text database met tijdschriften over vooral Amerikaanse wet- en regelgeving;
  • The International Bureau of Fiscal Documentation (IBFD) is een portal die meerdere databanken en digitale tijdschriften aanbiedt mbt internationaal fiscaal recht;
  • Kluwer Navigator.  Hierin vind je ebooks, handboeken, vakliteratuur, (fiscale) wet- en regelgeving, jurisprudentie en alle andere uitgaven die door Kluwer wordt uitgegeven;
  • Legal Intelligence. Deze bron ontsluit alle vrij toegankelijke juridische informatie zoals die van rechtspraak.nl en vele anderen. Vaak worden ook de bronnen van Kluwer en /of de SDU hierin toegankelijk gemaakt door de bibliotheek;
  • LLRX research guide. Een overzicht van juridische bronnen van afzonderlijke landen;
  • Nederlandse Documentatie Fiscaal Recht (NDFR) is ook een portal die bronnen aanbiedt voor het Nederlands fiscaal recht;
  • Portal Internet Law Library (Portill). Een portal met een groot aantal juridische bronnen, primair gericht op het Nederlands recht en secundair op het Europees en internationaal recht. Dit portal wordt bijgehouden door de Erasmus Universiteit Rotterdam, Koninklijke Bibliotheek, Rijksuniversiteit Groningen, Universiteit Leiden en Universiteit Utrecht;
  • Web of Science (WoS) is een brede databank op vele vakgebieden maar bevat ook wetenschappelijke artikelen op diverse rechtsgebieden;
  • Westlaw. Een grote databank met daarin wet- en regelgeving plus jurisprudentie voor (alle) Engelssprekende landen. Vooral handig om informatie te vinden over wetgeving in Engeland en de Verenigde Staten.

Sommige van de bovenstaande databanken zijn vrij toegankelijk, andere zijn dat niet en wellicht dat je eigen bibliotheek een bepaalde databank niet aanbiedt. Je kunt ook lid worden van de Koninklijke Bibliotheek voor slechts 7,50 euro per jaar en dan heb je ook toegang tot o.a. Kluwer Navigator, NDFR en Web of Science.

Als je zelf interessante bronnen gevonden hebt die nog niet in het eerdergenoemde lijstje staan, laat het dan weten in de comments en dan vul ik het lijstje aan.

#

  • © 2006- 2019 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en duizenden liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top