Zoeken in (regionale) historische krantenbanken via Delpher

In november 2013 lanceerde de Koninklijke Bibliotheek in samenwerking met vier universiteitsbibliotheken het zoeksysteem Delpher. Delpher is de ‘voorkant’ van de nationale digitale bibliotheek die miljoenen gedigitaliseerde pagina’s uit Nederlandse boeken, kranten en tijdschriften uit de collecties van een groot aantal wetenschappelijke instellingen, bibliotheken en erfgoedinstellingen op één plek doorzoekbaar maakt. Maar sinds 16 maart zijn ook een vijftal regionale krantenbanken via Delpher te doorzoeken.

Delpher

Ruim drie jaar na de lancering van Delpher is het aantal te doorzoeken pagina’s uit Nederlandse kranten, boeken en tijdschriften toegenomen tot meer dan 60 miljoen. Behalve de 11 miljoen krantenpagina’s uit Nederland, Nederlands-Indië, de Antillen, Amerika en Suriname uit de periode 1618 tot 1995, zijn daar nu ook miljoenen krantenpagina’s aan toegevoegd via de regionale krantenbanken van Archief Eemland, Krantenbank Zeeland, Noord-Hollands Archief, Regionaal Archief Alkmaar en Waterlands Archief.

De (inhoud van de) kranten worden weergegeven op de websites van de diverse instellingen, maar op Delpher kunnen ze nu allemaal tegelijk doorzocht worden, samen met de kranten, boeken en tijdschriften die al te doorzoeken waren.

Zoeken

delpher krantenbanken

Standaard doorzoek je alle collecties tegelijk in Delpher. De externe krantenbanken hebben een eigen plekje gekregen in het pull-down menu maar het is veel handiger om alles te doorzoeken in plaats van één onderdeel.

delpher krantenbanken

Je krijgt namelijk na een zoekactie eerst de zoekresultaten per onderdeel te zien en kunt (moet) dan alsnog besluiten welke zoekresultaten van welk onderdeel je wilt bekijken.

In het voorbeeld hierboven heb ik slechts 1 zoekwoord gebruikt. Gebruik je twee (of meer) zoektermen die beide moeten voorkomen dan kun je die termen scheiden met AND. Het is echter niet per se nodig want als je er niks tussenzet dan gaat Delpher uit dat beide termen moeten voorkomen.

Moeten ze ook nog dichtbij elkaar voorkomen in de tekst (maximaal 10 woorden afstand) dan kun je de termen scheiden met PROX. Als de zoektermen in exact dezelfde volgorde moeten voorkomen, gebruik dan aanhalingstekens. Bijvoorbeeld “Jan Jansen” als je op persoonsnamen zoekt. Tot slot kun je zoektermen met OR scheiden als maar één van zoektermen voor hoeft te komen en NOT voor een zoekterm zetten die per se NIET voor moet komen in een document.

Hou bij de keuze voor zoektermen ook rekening met het feit dat woorden vaak heel anders gespeld werden vroeger en er ook hele andere woorden gebruikt werden voor begrippen die we vandaag hanteren (een slager heette vroeger een vleeshouwer). Fouten in de tekstherkenning kunnen ook zorgen voor minder zoekresultaten en datzelfde geldt voor leesfouten die ontstaan zijn omdat het bronmateriaal vlekken of scheuren bevatte. Het kan lonen om spel- en schrijfvarianten te proberen van zoektermen met behulp van wildcards: een * om de uitgang te vervangen (Nederland* levert Nederland, Nederlands, Nederlandsch op) of een ? om 1 teken te vervangen (publi?atie levert publicatie en publikatie op). Standaard zoekt Delpher al naar historische spellingvarianten.

delpher krantenbanken

Met “Snijders” als zoekterm krijg je in elk geval voldoende resultaten bij de regionale krantenbanken en zou je minimaal op een specifieke krantenbank en periode moeten verkleinen om het aantal zoekresultaten naar werkbare hoeveelheden terug te brengen. De drie krantenpagina’s die abusievelijk het jaar 0002 hebben meegekregen niet meegerekend natuurlijk.

Klik je vervolgens door op een artikel dan kom je dus uit op de website van de krantenbank in kwestie waar je de hele pagina (en krant) kunt lezen.

delpher krantenbanken

Nu weet ik dat Tanja Snijders de directeur is (was?) van het Zeeuws Radiotherapeutisch Institutuut (ZRTI). Ze is geen familie volgens mij :)

Getipt door een persbericht van de KB

#

krant en laptop (over pressreader)

PressReader: gratis digitale kranten en tijdschriften via je bibliotheek

Met PressReader heb je op je tablet, telefoon of laptop gratis toegang tot meer dan 6000 kranten en tijdschriften, uit meer dan 100 landen en in 60 talen. PressReader is te raadplegen in (bijna) elke bibliotheek in Nederland door verbinding te maken met de gratis wifi op die locatie en dan naar de PressReader app of website te gaan. Maar vervolgens kun je zeven dagen lang ook buiten de bibliotheek, thuis of waar dan ook, kranten en tijdschriften blijven downloaden. En na die week? Dan ga je gewoon weer even terug naar je bibliotheek om je toegang te ‘verversen’.

PressReader

pressreaderHet zal ergens in 2015 geweest zijn (denk ik) dat ik las dat de Bibliotheek een licentie had genomen op PressReader. Dat werd (en wordt?) via EBSCO aangeboden aan bibliotheken en als ik me niet vergis is het de nieuwe naam voor het ‘oude’ PressDisplay waar ik al eerder over schreef.

Het achterliggende idee is eenvoudig: verzamel zoveel mogelijk kranten en tijdschriften, ongeacht de taal en het land en biedt dit in de oorspronkelijke vormgeving aan zodat mensen makkelijk digitale kranten en (nieuwe nummers van) tijdschriften kunnen aanschaffen en lezen. Dat ging met PressDisplay altijd en alleen via de computer en hoewel ik het een mooie dienst vond, lees ik nooit kranten en tijdschriften op een monitor. Met PressReader echter ligt de focus ook vooral op het lezen van die kranten en tijdschriften in een app want zeg nou zelf, dat leest toch wel een stuk handiger?

Voor bibliotheken

Nog handiger is dat PressReader zich op bibliotheken richt zodat die in één keer duizenden kranten en tijdschriften uit tientallen landen en in tientallen talen kunnen aanbieden aan de eigen gebruikers. En daar hebben ze een best vernuftige manier voor bedacht. Normaliter worden dit soort databanken aangeboden op basis van IP-ranges: als je een abonnement neemt als bibliotheek krijg je toegang tot die databank op alle computers van het bibliotheeknetwerk. Dat werkt op zich uitstekend maar het dwingt gebruikers om telkens naar de bibliotheek te komen om op de computers daar in de databank te kunnen zoeken.

PressReader pakt het iets anders aan. De toegang gaat nog steeds wel op basis van IP-adressen maar dat wordt gekoppeld aan een wifi hotspot dat in de bibliotheek aanwezig is. Zolang je verbonden bent met dat wifinetwerk, heb je toegang tot de kranten en tijdschriften. Niet alleen op de computers van de bibliotheek zelf maar ook op de apparaten die bezoekers zelf mee brengen zoals een telefoon, tablet of laptop.

Je hebt dan geen account nodig maar kunt simpelweg alles downloaden en lezen zolang je apparaat maar met een wifi netwerk verbonden is dat toegang biedt tot PressReader. In de iOS en Android app zie je, behalve het aanbod van de duizenden kranten en tijdschriften, daarom ook een kaart van Nederland waar je alle wifi hotspots in Nederland ziet die toegang geven tot het volledige aanbod.

pressreader hotspotmap

Zoals je kunt zien zijn er behoorlijk veel wifi hotspots in Nederland en dat komt omdat ze dus (onder meer) bij de openbare bibliotheken toegankelijk zijn. Ook voor jou, ongeacht of je lid bent van de bibliotheek of niet.

Hoe werkt het dan?

1. Zorg dat je de PressReader app geïnstalleerd hebt op je telefoon of tablet of sjouw je laptop mee naar de dichtstbijzijnde bibliotheek

2. Verbind je telefoon, tablet of laptop met het (open) wifi netwerk van de bibliotheek

Dit is wat mij betreft het enige minpunt want je kunt geen VPN verbinding activeren omdat de app dan niet weet dat je je in de bibliotheek bevindt. Je zult (even) gebruik moeten maken van het onbeveiligde wifi netwerk van de bibliotheek.

3. Start de PressReader app of ga op de laptop naar de website

Je krijgt dan een welkomscherm van de bibliotheek en je ziet dat je maar liefst zeven dagen lang toegang hebt. Vanaf dit moment kun je een eventuele VPN verbinding activeren of thuis verder gaan op je eigen wifi. De PressReader app onthoudt dat je gebruik mag blijven maken van het volledige aanbod, ook al ben je nu niet meer verbonden met het wifi netwerk van de bibliotheek.

PressReader noemt dit Radiant Access: bibliotheken kunnen ervoor kiezen om hun gebruikers langere tijd toegang te geven als ze eenmaal ‘gevalideerd’ zijn middels het wifi netwerk van de bibliotheek. De Nederlandse openbare bibliotheken bieden zeven dagen toegang aan zodat je ook thuis of onderweg de kranten en tijdschriften kunt lezen en nieuwe nummers kunt downloaden.

4. Je kunt vervolgens bladeren door het aanbod van kranten en tijdschriften (geordend op land, categorie en taal) of meteen zoeken naar een specifieke titel

5. Klik op het icoontje met het pijltje onder een krant of tijdschrift om het betreffende nummer te downloaden en te lezen.

pressreader bibliotheek nrc

En lezen maar!

Het aanbod

Welke (bekende) kranten en tijdschriften kun je in PressReader vinden en lezen? Nou, te veel om op te noemen natuurlijk maar in elk geval bekende kranten als The Washington Post, New York Post, USA Today, The Independent, Le Monde, Hurriyet en de Nederlandse NRC Handelsblad en Telegraaf.

Qua tijdschriften vind je o.a. Newsweek, Vogue, (de Nederlandse) C’t Magazine en meerdere Engelstalige gamingtijdschriften zoals Edge, PC Gamer en GamesMaster (die ik graag lees) maar er is werkelijk voor elk wat wils.

En het enige wat je er voor hoeft te doen is één keer per week even bij je bibliotheek langs lopen en kortstondig je telefoon, tablet of laptop verbinden met het wifi netwerk zodat je weer een weekje vooruit kunt.

Geen gekke deal toch?

@headerfoto via Pixabay met een CC0-verklaring

#

Tweetweekoverzicht week 15 2016: Webarchivering, illegaal downloaden, muziekpiraterij, Delpher en de Kindle Oasis

vakblog tweetweekoverzichtIn het tweetweekoverzicht sta ik alsnog kort stil bij nieuws en interessante ontwikkelingen waar ik wel over getwitterd heb maar waar ik (nog) geen uitgebreide blogpost aan heb gewijd.

Soms omdat anderen dat al beter gedaan hebben dan ik het zou doen, soms omdat er weinig meer over te vertellen valt dan het nieuwtje zelf en soms omdat ik er ook geen blogpost van weet te maken.

In dit tweetweekoverzicht gaat het over webarchivering en open access, over illegaal downloadende jongeren, over muziekpiraterij, over meer kranten in Delpher en kondigt Amazon de dure Kindle Oasis aan.

Open Archives Initiative en open access

Ik moet toegeven dat ik niet wist wie Herbert Van de Sompel was maar het interview dat Frank Huysmans met hem had over het Open Archives Initiative, Open Access en webarchivering was zeer interessant en vanaf nu weet ik het wel. Normaliter alleen in het vakblad IP te lezen maar deze keer ook (open access) op de site als bijdrage geplaatst.

Onderzoek over (illegaal) downloadgedrag van jongeren

Dat 66% van de jongeren in Nederland weleens een illegaal een film, serie, muzieknummer of game heeft gedownload in de afgelopen 12 maanden kwam niet echt als een verrassing. Wat ik wel een positieve verrassing vond was dat NU.nl ook doorverwijst naar het volledige onderzoek dat door de European Observatory on Infringements of Intellectual Property Rights is uitgevoerd. In het 246 pagina’s tellende rapport (PDF) wordt uitgebreid (en een stuk genuanceerder) ingegaan op alle vormen van bewust en onbewust schenden van intellectuele eigendomsrechten van zowel fysieke als digitale goederen.

Exclusiviteit bij muziekdiensten leidt tot meer piraterij?

Er zijn zo veel muziekdiensten tegenwoordig dat ze flink hun best doen om zich te onderscheiden. Niet alleen met handige ‘features’ als Discover Weekly (van Spotify) maar ook steeds vaker door als enige bepaalde nummers van populaire artiesten aan te bieden. Het recente album van Kanye West is alleen op (zijn eigen) muziekdienst Tidal beschikbaar terwijl Taylor Swift haar muziek van diverse diensten verwijderde (maar nog wel op Google Play Music geluisterd kan worden). Ook Neil Young haalde zijn muziek weg bij meerdere diensten en is ook met een eigen muziekverkoopdienst begonnen.

Wil je er dus zeker van zijn dat je alles kunt beluisteren? Dan moet je al bijna meerdere abonnementen gaan afsluiten en in een artikel op The Verge voert de auteur aan dat dit ipv extra abonnees alleen maar gaat leiden tot hernieuwd illegaal downloaden van muziek. Zo ver is het bij mij nog niet maar ik hoop dat het niet alsnog escaleert in een situatie waarbij je echt een verdeling van het aanbod over meerdere diensten gaat krijgen.

Meer (NRC) kranten in Delpher

Maar liefst drie miljoen krantenpagina’s heeft de site voor gedigitaliseerde boeken, kranten en tijdschriften Delpher erbij gekregen. Eén van de voorlopers van NRC Handelsblad, het Algemeen Dagblad, is nu compleet (1828-1970) opgenomen terwijl ook het archief van NRC Handelsblad zelf uit de periode 1970-1995 beschikbaar is. Daarnaast zijn er ook (jaargangen van) 70 regionale kranten bijgekomen waaronder kranten uit Twente, Brabant, Limburg en Groningen.

Jammer genoeg ontbreken de landelijke kranten van de Persgroep in Delpher maar desondanks is met deze grote uitbreiding een fantastische bron nog beter en vollediger geworden. Ik kan nu maar liefst 11 kranten doorbladeren die op mijn geboortedag uitkwamen. Over historisch onderzoek gesproken ….

Kindle Oasis

Geen kleuren e-ink scherm, wel bladerknoppen en een nieuw design dat, in combinatie met een speciale hoes waar een extra accu ingebouwd zit, moet zorgen voor maanden leestijd ipv weken. Of 20 maanden standby-tijd als je de nieuwe Kindle ereader laat verstoffen in een kast. Want een normale uit-knop is er eveneens nog steeds niet te vinden. Dat is ongeveer de samenvatting van de uiteindelijke aankondiging van de Kindle Oasis.

Tenminste, qua specificaties want de grootste verrassing is zonder enige twijfel de idioot hoge prijs van €294,87 in Nederland. Of €289,99 als je dan doorklikt naar Amazon.de waar je hem kunt bestellen.

En tja, hoewel de (miniem) betere schermverlichting me aanspreekt, ik heel blij zou zijn met fysieke bladerknoppen en ik zeer zeker geïnteresseerd ben in een veel langere accuduur (ik gebruik mijn Kindle Voyage dagelijks en dan valt het nog best tegen hoe vaak je hem moet opladen), is bijna 300 euro simpelweg te duur. Helemaal als je al een Kindle Voyage hebt en de uitmuntende Kindle Paperwhite (v3) met hetzelfde scherm 120 euro kost.

oasis tweetweekoverzicht
Maar die bordeauxrode versie is wel prachtig ….

#

  • © 2006- 2021 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en duizenden liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top