Tweetweekoverzicht week 46 2017: De strijd tegen nepnieuws, Auteursbond vs schoolbibliotheken, Social Code YouTube en de nieuwe Firefox browser

vakblog tweetweekoverzicht
Elke week maak ik een tweetweekoverzicht waarin ik alsnog stil sta bij nieuws en interessante ontwikkelingen waar ik wel over getwitterd heb maar waar ik (nog) geen blogpost aan heb gewijd.

De strijd tegen nepnieuws

De Europese Commissie wil oplossingen gaan zoeken voor het probleem van de verspreiding van nepnieuws en er beleid op maken. Dat begint met een publieke consultatie voor zowel burgers als voor bedrijven & journalisten die tot en met 23 februari 2018 gehouden wordt (en in het Nederlands ingevuld kan worden). In die consultatie kan iedereen zijn of haar mening geven over nepnieuws en dat gaat als input gebruikt worden voor het nieuwe beleid en een conferentie over nepnieuws die volgend jaar gehouden gaat worden.

Ik zou zeggen, vul vooral die consultatie in!

Ook Facebook, Google, Bing en Twitter kondigden aan werk te gaan maken van de strijd tegen het nepnieuws door nieuwsbronnen te verifiëren als betrouwbaar. Facebook is er afgelopen donderdag al mee begonnen terwijl de overige partijen binnenkort volgen.

Auteursbond gaat achter de schoolbibliotheken aan

Begin november heeft de Auteursbond een position paper gestuurd aan de leden van de vaste Tweede Kamercommissie voor cultuur met een pleidooi voor het afdragen van leenrechtvergoedingen door scholen voor boeken die via schoolbibliotheken worden geleend. Dat meldden o.a. Boekblad (slotje) en Bibliotheekblad.

Dit is de voorspelbare en kort door de bocht reactie op de resultaten van het uitgevoerde onderzoek naar de ontwikkeling van de afdracht van leenrechtvergoedingen in de periode 2006-2015. Hieruit blijkt dat het aantal uitleningen fors gedaald is van 173 miljoen in 1995, bij de invoering van het leenrecht, tot 65 miljoen nu met een eveneens forse daling in de leenrechtvergoedingen als gevolg.

Een serieus probleem dat ook serieus bekeken moet worden aangezien het overduidelijk om een structurele ontwikkeling gaat waarin er simpelweg steeds minder en minder boeken uitgeleend zullen gaan worden. Zoals ik al eerder betoogde zou de focus mijns inziens vooral op het beter en consequenter registreren van uitleningen moeten liggen en het aanpassen (verhogen) van de vergoeding per uitlening.

Helaas richt de Auteursbond de pijlen nu op de schoolbibliotheken. Hetzelfde onderzoek bevestigt voor velen het vermoeden dat het Bibliotheek op School (dBos) programma de grote verantwoordelijke is voor de daling van inkomsten van met name de kinderboekenauteurs. In dit programma verzorgt de plaatselijke bibliotheek het uitlenen van collecties (met vooral kinderboeken) op de scholen in de desbetreffende gemeentes. Een waardevol programma dat zorgt voor leesbevordering en verbetering van taalvaardigheid. Maar omdat de collecties in schoolbibliotheken worden geplaatst – en schoolbibliotheken uitgezonderd worden in de Auteurswet – hoeven er geen leenrechtvergoedingen meer betaald te worden.

Aangezien het aantal uitleningen via de Bibliotheek op school steeg van 1,5 miljoen in 2014 naar 4 miljoen in 2015 voelt de Auteursbond nu de noodzaak om de kinderen met het badwater weg te gooien door bij het ministerie van OCW te bepleiten dat de wettelijke uitzondering voor schoolbibliotheken komt te vervallen. Want het is de gemakkelijkste optie.

Los even van de onzinnige aanname dat het dBos programma met 4 miljoen uitleningen verantwoordelijk kan zijn voor de structurele afname in de leenrechtvergoedingen terwijl je net geconcludeerd hebt dat in 20 jaar tijd het aantal uitleningen met 108 miljoen is afgenomen ….

Los even van de nonchalance waarmee je een maatregel voorstelt die als een kanon op een mug knalt omdat de uitzondering in kwestie in de Auteurswet bedoeld is voor het laagdrempelig toegankelijk maken van boeken ten behoeve van onderwijs en onderzoek en daarmee een ernstige impact heeft op ALLE schoolbibliotheken, hogeschoolbibliotheken, universiteitsbibliotheken en bibliotheken van onderzoeksinstellingen plus het onderwijs en onderzoek zelf …

Los even van het feit dat je zelf als Auteursbond puur en alleen focust op de Bibliotheek op school terwijl alle andere schoolbibliotheken zichzelf geconfronteert gaan zien met de noodzaak om een uitleenadministratie in te gaan richten en te moeten gaan betalen voor het hebben van een schoolbibliotheek als dat domme voorstel het godbetert ook nog gaat halen … met alle consequenties van dien met scholen die besluiten dat dit financieel niet haalbaar meer is …

…. schiet je jezelf ook nog in de voet door de discussie niet te voeren over wat een redelijke leenrechtvergoeding zou moeten zijn voor (kinderboeken)schrijvers en hoe deze geborgd kan worden door aan te dringen op een eenduidige & complete registratie van uitleningen alsmede een eerlijke & betere vergoeding per uitlening als het aantal uitleningen structureel daalt.

Met als ultieme ironie hier dat het programma De Bibliotheek op school heet en de uitleningen via deze schoolbibliotheken bijgehouden (dienen te) worden door de plaatselijke bibliotheek. Dat die 4 miljoen uitleningen nu niet allemaal meetellen voor de leenrechtvergoedingen is een probleem in de afspraken om het goed te registreren, niet een probleem in de wettelijke uitzondering voor onderwijsbibliotheken.

En wat geen probleem is zal ook geen oplossing gaan bieden.

Social Code voor YouTubers

Een groep Nederlandse YouTubers wil niet wachten tot er wettelijke regels komen die reclame-uitingen in YouTube video’s aan banden gaat leggen en komt zelf nu met een gedragscode voor YouTubers. Het zijn vier eenvoudige regels die opgesteld zijn ism het Commissariaat voor de Media, en die kortweg neerkomen op het transparantie geven zodra YouTubers een vorm van betaling ontvangen hebben voor datgene dat ze in hun video’s vertonen. Charlotte legt het allemaal duidelijk uit op haar blog mocht je het willen nalezen.

Zoals dat met een gedragscode gaat is het niet verplicht (en de YouTubers met het grootste bereik doen er niet aan mee) en het valt nog te bezien of en hoe dit gaat helpen. Ik blijf het raar vinden dat TV en tijdschriften zich strak aan wetgeving over reclame moeten houden op straffe van pittige boetes terwijl YouTubers – met een aanzienlijk groter bereik – niet gereguleerd worden maar ook dat zal een teken van de tijd zijn.

De nieuwe Firefox. Of toch Chrome? Edge?

Ik heb alle browsers wel een keer geprobeerd en langere tijd gebruikt. Gewoon, omdat ze allemaal hun eigen voor- en nadelen hebben. De laatste jaren heb ik primair Chrome gebruikt omdat de synchronisatie tussen pc’s (en vooral met de Chrome versie op telefoon en tablet) zo ontzettend handig werkt. Je kunt letterlijk je openstaande tabs synchroniseren en dan verder op je telefoon of terug naar een pc.

Maar wat is Chrome een log bakbeest geworden op mijn oude pc. En daar speelt Firefox nu handig op in door met een volledig nieuwe versie te komen die belooft vele keren sneller te zijn dan zijn voorganger maar ook sneller dan Chrome te zijn. Dat blijkt ook nog eens te kloppen (hoe bestaat het) en nu ben ik toch weer een beetje aan het overstappen naar Firefox. Met alle voor- en nadelen van dien want Chrome blijft handiger op mijn iPad en op mijn Win10 laptop ben ik best wel tevreden met Edge. Ik troost me maar met de gedachte dat het voor Google en Facebook dan misschien een stukje lastiger is om me te volgen online.

En jullie? Zijn jullie van browser veranderd?

En verder nog…

Het vorige tweetweekoverzicht was mijn 2000ste post hier op Vakblog. Vlak voor de 11e verjaardag blijk ik ruim 1,5 miljoen woorden geschreven te hebben. Onvoorstelbaar eigenlijk.

Zondag met Lubach over hoe Facebook alles van je wil weten zodat ze je beter kunnen beschermen?

Nog een review van de Kindle Oasis 2 en dan vooral hoe de batterijduur is (als je naar audioboeken gaat luisteren).

Ik snap het ook niet hoor!

Wikipedia zal er niet wakker van liggen maar de fotograaf maakt goede kans om in de UK alsnog als rechthebbende van de foto’s te worden aangewezen denk ik.

#

Juridische kwesties: Ook de kerkbibliotheek moet leenrecht betalen

(De titel was bijna ‘Voor het leenrecht betalen de kerkbibliotheek uit’ geweest maar er is een limiet aan hoe flauw een woordspeling kan zijn denk ik)

Een informatieprofessional vraagt:

De kerkbibliotheek van de gereformeerde gemeente in Nederland is ook leenvergoeding verschuldigd aan de Stichting Leenrecht, oordeelde de rechter recentelijk. Wat betekent dit voor de “bibliotheken” met door vrijwilligers ingezamelde boeken die opkomen in plaatsen waar bibliotheken wegbezuinigd zijn?

Raymond Snijders antwoordt: De laatste jaren is er veel te doen rondom het leenrecht en, nog belangrijker, in welke situaties bibliotheken vrijgesteld zijn van de verplichting om leenvergoeding te betalen aan de Stichting Leenrecht. Het leenrecht maakt deel uit van de Auteurswet en regelt dat er een vergoeding betaald moet worden aan de rechthebbenden als hun boeken uitgeleend worden door voor het publiek toegankelijke instellingen. In de praktijk zijn dat de openbare bibliotheken in Nederland en zij dragen daarom leenvergoedingen af.

Een uitzondering op die verplichting wordt echter in artikel 15c lid 2 van de Auteurswet gemaakt. Onderwijsbibliotheken en bibliotheken die aan onderzoeksinstellingen verbonden zijn, zijn – evenals de Koninklijke Bibliotheek – vrijgesteld van het betalen van leenrechtvergoedingen. Dat leidde al diverse keren tot stevige discussies (en onbegrip) tussen onder andere kinderboekenauteurs en bibliotheken aangezien – mede ingegeven door bezuinigingen – bibliotheekfilialen opgeheven werden en de kinderboekencollecties bij scholen in de buurt werd geplaatst. Doordat schoolbibliotheken geen leenvergoedingen hoeven af te dragen, zouden auteurs onredelijk benadeeld worden: een deel van hun inkomsten valt immers weg.

In het geval van de kerkbibliotheek van de Gereformeerde Gemeenten in Nederland (GGiN) ging het echter om een andere veronderstelde ‘uitzondering’. De kerkbibliotheek was van mening dat door haar besloten karakter deze niet als ‘voor het publiek toegankelijk’ kon worden gezien. GGiN-leden moeten namelijk apart lid worden van de kerkbibliotheek. En dan zou het ook niet nodig zijn om leenvergoedingen te betalen.

Daar dacht de Stichting Leenrecht heel anders over en deze maakte de zaak aanhangig bij de rechter.

De definitie en koppeling van ‘uitlening’ en ‘voor het publiek toegankelijk’ is afkomstig uit de Europese richtlijn 92/100/EEG. Aan de hand van diverse uitspraken van het Europese Hof komt de Rechtbank Den Haag al snel tot de conclusie dat de definitie ruim moet worden uitgelegd in het voordeel van rechthebbenden. Ook de kerkbibliotheek van de GGiN is daarmee een voor het publiek toegankelijke instelling en is leenvergoeding verschuldigd aan de Stichting Leenrecht.

Die uitspraak is eveneens van toepassing op andere bibliotheken die onder vergelijkbare omstandigheden boeken uitlenen. In diverse plaatsen in Nederland (zoals Meeden en Gouda) zijn bibliotheken en filialen gesloten en ontstonden er buurt- en ruilbibliotheken, gerund door vrijwilligers. Er zijn vaak boeken ingezameld van particulieren – of zelfs overgenomen uit voormalige bibliotheekcollecties – die vervolgens uitgeleend worden aan buurtbewoners. Soms kun je van dit soort buurtbibliotheken zelfs lid worden.

Hoewel de scheidslijn tussen een reguliere openbare bibliotheek en een uitgebreide ruilboekenkast lang niet altijd even duidelijk zal zijn, zullen dergelijke initiatieven rekening moeten houden met het afdragen van leenvergoedingen zodra er sprake is van uitleningen.

Deze Juridische kwesties is ook gepubliceerd in IP 8 (2017).

#

Tweetweekoverzicht week 26 2017: Lumiereseries videoplatform, Kluitman en KB gaan digitaliseren en Metropolitan Museum foto’s op Archive.org

vakblog tweetweekoverzichtIn het tweetweekoverzicht sta ik alsnog kort stil bij nieuws en interessante ontwikkelingen waar ik wel over getwitterd heb maar waar ik (nog) geen blogpost aan heb gewijd.
Soms omdat anderen dat al beter gedaan hebben dan ik het zou doen, soms omdat er weinig meer over te vertellen valt dan het nieuwtje zelf en soms omdat ik er ook geen blogpost van weet te maken.


Nieuw videoplatform voor Scandinavische series

Lumiere verzorgt de distributie en verkoop van zo’n beetje alle Scandinavische series in Nederland/België en is al jaren bezig met het bestrijden van alle piraterij die plaatsvindt op hun dvd’s en blurays. Hoewel diverse series ook via streaming diensten als Netflix beschikbaar zijn, gaat Lumiere nu all-in met hun eigen videoplatform: Lumiereseries.

In tegenstelling tot Videoland of Netflix koop je bij Lumiereseries simpelweg de series waarin je geïnteresseerd bent en hou je toegang tot die series voor zolang het platform bestaat. Je koopt de series per seizoen via de website en daar betaal je tussen de 13 en 20 euro voor, afhankelijk van de serie. Kijken kan dan ook via de website, via de Lumiere apps of op de TV als je over een Apple TV of Chromecast beschikt.

Het is interessant dat Lumiere niet voor een all-you-can-watch abonnement is gegaan maar vermoedelijk was de inschatting dat ze op dat punt de concurrentie niet aan zouden kunnen gaan met Netflix en wijselijk is er daarom gekozen voor een aanschaf model per seizoen en per serie. Eigenlijk net zoals je de dvd’s en blurays zou kopen met als voordeel dat de digitale versies wel een stuk goedkoper zijn dan hun tegenhanger op fysieke schijven. En ik moet zeggen, er zitten leuke series tussen!

Kluitman en KB gaan digitaliseren

Het idee dat het hele fonds van kinderboekenuitgever Kluitman (1940-2000) gedigitaliseerd gaat worden, daar word ik vrolijk van. In mijn eigen jeugd prijkte het Kluitman logo op honderden boeken in mijn boekenkasten en het idee dat ze behouden blijven voor de toekomst is al net zo mooi als het idee dat ik een groot aantal klassiekers opnieuw kan gaan lezen als ebook.

Ruim 1800 boeken zullen uiteindelijk gratis te vinden zijn via Delpher, meer dan 700 titels komen begin 2018 beschikbaar als e-book voor de leden van de online Bibliotheek. De nog steeds goedlopende titels van de Kameleon kunnen straks als ebook gekocht worden.

Het waren de boeken van de Kameleon die ik jarenlang met zak- en verjaardagsgeld bij elkaar gespaard heb en ook al zijn er al lang ‘onofficiële’ ebookversies van in omloop, ik verheug me op de officiële en hopelijk mooi opgemaakte ebooks die volgend jaar zullen komen.

Ik neem tenminste aan dat Kluitman beter met hun titels omgaat dan Overamstel dat met de Bob Evers serie gedaan heeft ….

Metropolitan Museum of Art collectie op Archive.org

The Metropolitan Museum of Art heeft al jarenlang een uitgebreide collectie met vrij te gebruiken afbeeldingen op de eigen website staan. Afgelopen week ging het museum echter een samenwerking met The Internet Archive aan en stelde het een collectie van ruim 140.000 afbeeldingen en foto’s beschikbaar via Archive.org.

En verder nog …

Geen aparte subsidie voor open access publiceren meer via NWO. Open access publiceren moet nu zo normaal zijn dat er geen extra stimulans meer voor nodig is.

Ook de VOB reageert op het onderzoek van de leenrechtvergoedingen. Zie de twee vorige edities van het tweetweekoverzicht voor meer achtergronden.

Auteursrecht is voorbehouden aan mensen maar wat als robots unieke werken beginnen te creëren?

What’s in a name? Amazon lijkt te verkennen of het van de merknaam Kindle af moet stappen.

De Europese Commissie legt internetgigant Google een recordboete op van 2,42 miljard euro omdat het bedrijf de zoekresultaten van zijn eigen Google Shopping voortrekt.

Nu wil ook de American Chemical Society geld zien van Sci-Hub.

#

  • © 2006- 2019 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en duizenden liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top