In naam der wet: vrij beschikbare NEN-normen

vrij beschikbare NEN-normenNormen zijn op vrijwillige basis gemaakte (en vastgelegde) afspraken tussen belanghebbende partijen – zoals leveranciers, overheid, gebruikers en onderzoeksorganisaties – over hoe bepaalde goederen het beste geproduceerd kunnen worden. Of hoe diensten het beste geleverd kunnen worden. Een verzameling van best practices eigenlijk waarbij de partijen afspreken zich ook hieraan te houden. Het is goed voorbeeld van zelfregulering in onze maatschappij waar de wetgever niet aan te pas komt.

In Nederland ligt het eigenaarschap van dit proces van afspraken maken – het normalisatieproces – bij het NEN. Deze organisatie begeleidt het normalisatieproces en beheert/verkoopt de resulterende NEN-normen aan het werkveld en andere geinteresseerden middels de NEN Shop. Het NEN is, zoals je zou verwachten, daarmee ook de auteursrechthebbende van alle Nederlandse normen.

Betalen om je aan de afspraken te houden

Dat je moet betalen voor de soms (erg) dure normen van het NEN is niet onredelijk. Er gaat veel tijd en energie zitten in het opstellen van normen en die met enige regelmaat bij te werken dankzij nieuwe inzichten, nieuwe technologieën of nieuwe wetgeving. Maar alle partijen hebben er juist belang bij om de normen actueel te houden en ook daadwerkelijk te gebruiken zodat ze hun producten, processen of diensten zo optimaal en efficiënt mogelijk kunnen maken.

Het wordt echter lastiger als er in wet- en regelgeving verwezen wordt naar normen. Al die partijen zijn gedwongen zich aan de wet te houden maar het is dan wel erg onhandig als je daarmee ook gedwongen wordt om normen aan te *moeten* schaffen. Helemaal als sommige wetten tientallen verwijzingen bevatten naar normen, zoals die bijvoorbeeld voor de bouwsector gelden.

Knooble

In 2006 begon Bouwadviesbureau Knooble met een langdurige rechtszaak om te bewerkstelligen dat alle (indertijd meer dan 3000) NEN-normen, waar naar verwezen wordt in wetgeving, vrij beschikbaar zouden worden. Die rechtszaak verloor Knooble uiteindelijk in 2010 maar dat was wel de opmaat naar een kabinetsbesluit (PDF) om Nederlandse normen, waar dwingend naar wordt verwezen in wetgeving, ook inderdaad vrij beschikbaar te maken. Net zoals dat voor alle wetteksten ook al geldt.

Het kabinet stelde in 2011:

Als er dwingend naar een norm wordt verwezen, is er geen vrije keuze meer de norm al dan niet toe te passen. De norm moet worden ingezien om aan de wet te kunnen voldoen. Daarom zal het kabinet er bij inhoudelijk nieuwe regelgeving die op of na 1 januari 2012 in werking treedt voor zorgen dat indien hierin dwingend naar nationale normen wordt verwezen, deze normen vanaf inwerkingtreding van die regelgeving kosteloos beschikbaar zijn. [..] NEN heeft aangegeven, onder voorwaarden voor compensatie van gederfde inkomsten door de overheid, open te staan voor de kosteloze beschikbaarstelling van nationale normen waarvan NEN auteursrechthebbend is. Onderhandelingen met NEN zullen hierover worden gestart zodra inventarisatie heeft uitgewezen welke verwijzingen dwingend zijn en zullen blijven. [..] Het kabinet zet zich er ook in Brussel voor in dat de Europese regelgeving geen dwingende verwijzingen bevat, dan wel dat de Europese normen waar deze regelgeving dwingend naar verwijst kosteloos beschikbaar komen.

Dwingend verwijzen naar NEN-normen

Het duurde langer dan gepland maar in 2014 nam het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VSW) als eerste het initiatief. Het kocht het gebruik af van drie normen (NEN 7510, NEN 7512 en NEN 7513) omdat hier dwingend naar verwezen werd in de Wet Burgerservicenummer in de Zorg (Wbsn-z) en die vanaf dat moment gratis te downloaden zijn in de normshop van het NEN.

Onder dwingend verwijzen in wet- en regelgeving wordt verstaan dat er ofwel naar een specifieke norm verwezen wordt waar je per se aan moet voldoen of dat je naar een specifieke norm wordt verwezen waar je echter ook een eigen gelijkwaardige oplossing voor mag gebruiken. In beide gevallen is het nodig om die norm in te kunnen zien zodat je weet waar je aan moet voldoen of zodat je kunt toetsen of je eigen oplossing ook gelijkwaardig is aan die norm.

De ministeries van Economische Zaken, Infrastructuur en Milieu, Sociale Zaken en Werkgelegenheid en Veiligheid en Justitie hebben de afgelopen jaren voor hun wetgeving vastgesteld naar welke NEN-normen dwingend wordt verwezen. Onderdeel van het kabinetsbesluit uit 2011 was namelijk dat gekeken moest worden of al die ruim 3000 NEN-normen wel of niet dwingend waren (en moesten blijven). Uiteindelijk bleef er een aantal milieunormen, een klein aantal bouwnormen en ‘veiligheidsnormen’ over (zie lijst op rijksoverheid.nl) waarvoor de ministeries een afkoopregeling met het NEN getroffen hebben.

Met die afkoopregeling is het vanaf nu, in elk geval voor de komende vijf jaren, geregeld dat zowel de wetteksten als de NEN-normen waar dwingend naar verwezen wordt, vrij en gratis beschikbaar zijn. Knooble zal er iets minder blij mee zijn overigens want bijna alle normen waar in het Bouwbesluit naar verwezen wordt zijn gecategoriseerd als niet-dwingende verwijzingen.

NEN-normen in NEN Connect

Hoewel je alle vrij beschikbare normen ook in de normenshop terug kunt vinden zijn ze daar niet gratis. Er is voor gekozen om alleen de HTML versies van de NEN-normen vrij beschikbaar te maken en er moet dan ook nog steeds betaald worden als je liever een PDF variant wilt downloaden of een papieren exemplaar wilt. In de normenshop wordt wel gemeld als er een vrij beschikbare versie van een norm is.

De HTML versies vind je in de ‘normendatabank’ van het NEN: NEN Connect. Deze wordt al door bedrijven, hogescholen en universiteiten gebruikt om (collecties van) normen beschikbaar te maken voor hun werknemers, studenten of docenten. Iedereen kan echter een gratis account aanmaken waarmee je toegang krijgt tot die vrij beschikbare normen.

NEN Connect NEN-normenNa inloggen kom je in het startscherm met zoekbalk voor het zoeken naar normen.Weet je precies welke norm je zoekt, dan zul je in NEN Connect nu ook de vrij beschikbare (HTML) versie aantreffen. Wil je een overzicht van alle vrij beschikbare normen in NEN Connect, dan kun je een ‘lege zoekactie’ doen – niets invullen maar meteen op het icoontje met de loep klikken – en daarna de zoekresultaten filteren op de vrij beschikbare NEN-normen.

NEN Connect vrij beschikbare NEN-normen
In mijn account – waar de totale collectie van (PDF) normen in zit die jij waarschijnlijk niet hebt – hou ik er dan 90 over. Je ziet een groen sterretje staan bij de vrij beschikbare versie. Dat is de HTML variant waar die aanwezig is en de PDF versie als er geen HTML variant is.

#

Tweetweekoverzicht: Spaans auteursrecht, Taylor Swift, verweesde werken in Engeland plus gratis NEN-normen en arcadespellen

vakblog tweetweekoverzichtIn het tweetweekoverzicht sta ik alsnog kort stil bij nieuws en interessante ontwikkelingen waar ik wel over getwitterd heb maar waar ik (nog) geen uitgebreide blogpost aan heb gewijd.

Soms omdat anderen dat al beter gedaan hebben dan ik het zou doen, soms omdat er weinig meer over te vertellen valt dan het nieuwtje zelf en soms omdat ik er ook geen blogpost van weet te maken.

In dit tweetweekoverzicht gaat het over oude en nieuwe spellen, maakte ik beter kennis met Taylor Swift, leerde ik iets bij over de auteurswetten van Spanje en Engeland en kon ik na 3 jaar een update schrijven over gratis NEN-normen.

Internet Archive archiveert ook arcadespellen

The Internet Archive is de grootste online bibliotheek ter wereld en behalve het enorme archief van websites – en de wonderbaarlijke Wayback Machine – zijn daar ook grote archieven te vinden met video’s, audiobestanden en software. Bij de software spelen games een grote rol en zo vond je daar al een archief terug met klassieke pc games waarin vooral shareware versies en demo’s opgenomen zijn. Enige tijd geleden werd daar een Console Living Room aan toegevoegd die vele (erg) oude consoles beschrijft inclusief alle games die er voor verschenen zijn. Nieuw hieraan was dat je bijna alle spellen met een emulator in de browser kunt spelen – ik heb een zeer leuke avond doorgebracht met de Sega Genesis spellen – en dat breidt Internet Archive nu uit met een paar honderd nog oudere arcadespellen. Ook deze zijn in de browser te spelen mits je doorhebt dat je met de Tab toets kunt zien welke toetsen je nodig hebt. Het werkt goed maar er zitten wel wat haken en ogen aan om alles goed werkend te krijgen (Firefox werkt het beste icm een bedrade Xbox 360 controller en deze pagina met tips lezen als je een probleem hebt).

Taylor Swift gelooft niet in gratis muziek. Of Spotify

Het is dat Taylor Swift enkele weken geleden bij The Graham Norton Show te gast was want ik had anders niet eens geweten wie ze was. Sorry, het is een generatiekloofdingetje vermoed ik. Ik moet wel toegeven dat ze aanstekelijke muziek maakt want ik luisterde naar ’22’ en krijg dat maar niet uit mijn hoofd. Ik zou normaliter linken naar het nummer op Spotify maar dat kan nu dus niet meer. Haar nieuwe album is zojuist verschenen en als de megaster die ze is – ze is de enige die nog echt een miljoen cd’s kan verkopen – heeft ze al haar muziek laten verwijderen van Spotify. Omdat ze niet gelooft dat muziek gratis moet zijn, aldus een reactie die ik elders las. Hoe zich dat verhoudt tot het nieuws dat (in Europa) Spotify meer royalties uitkeert aan artiesten dan iTunes weet ik niet, net zo min als dat de timing met het uitbrengen van een nieuw album ook geen toeval zal zijn. In Google Play Music All Access staat haar muziek nog wel maar die heeft, in tegenstelling tot Spotify, ook niet de mogelijkheid om gratis te luisteren. Gelukkig gebruikt niemand YouTube om naar muziek te luisteren natuurlijk.

Reputatieschade van voormalige dictators in Call of Duty?

Je zult toch maar Manuel Noriega heten, voormalig dictator van Panama zijn, en een stuk ontspanning zoeken door Call of Duty: Black Ops 2 te spelen. Daarin krijg je een missie voorgeschoteld waarin jij met je team de jacht opent op, jawel, Manuel Noriega. Die ook nog eens sprekend op je lijkt. Dan klaag je de makers van de game natuurlijk aan voor schending van je portretrecht en reputatieschade. Terwijl de uitgever nog druk was met aantonen dat het fair use was maakt de rechter korte metten met deze aanklacht en wijst de zaak af (PDF). Hoge bomen vangen veel wind en als die hoge bomen ook nog eens bestaan uit een geschiedenis met drugs, illegale wapens en pornografie dan kan er toch echt geen sprake zijn van reputatieschade. Ik ben benieuwd hoe de rechter gaat oordelen in de rechtszaak die Linday Lohan heeft aangespannen tegen de makers van GTA V.

Bibliotheken in de UK protesteren tegen auteursrechtwetgeving voor verweesde werken

Onder het auteursrecht in het Verenigd Koninkrijk is er een uitzondering in de beschermingsduur van dit auteursrecht opgenomen als de rechthebbende van een werk niet bekend is. Voor deze verweesde werken geldt niet de termijn van 70 jaar na het overlijden van de maker maar een vaste einddatum die is gezet op 2039. Ongeacht hoe oud het werk is. Dat betekent dat bibliotheken met historische collecties niet in staat zijn deze publiek beschikbaar te maken als de rechthebbenden niet bekend zijn. En dat geldt voor zo’n 50% van al het materiaal. Het Imperial War Museum, de National Library of Schotland en de universiteitsbibliotheek van de University of Leeds hebben daarom een expositie van lege vitrines georganiseerd met daarin kaartjes met beschrijvingen van wat er zichtbaar was geweest aan materiaal uit de Eerste Wereldoorlog als deze ook openbaar gemaakt hadden mogen worden.

Onderhandelingen tussen Elsevier en de universiteiten vastgelopen

Heel veel aandacht voor de Big Deals – overeenkomsten die elke drie jaar afgesloten worden tussen de universiteiten en de grote wetenschappelijke uitgevers en waar vele miljoenen in om gaan – is er eigenlijk nooit. En dat terwijl ze best controversieel zijn aangezien onderzoeksresultaten die met publieke middelen (ons belastinggeld) gemaakt zijn al decennia door universiteiten teruggekocht moeten worden om daar verder onderzoek op voort te bouwen. Nu de staatssecretaris wil bewerkstelligen dat dit soort onderzoeksresultaten vrij toegankelijk moet zijn voor het publiek, gaan de onderhandelingen meer dan alleen over hoeveel er betaald moet worden en verscherpt de discussie zich. Ik schreef er uitgebreid over afgelopen week maar hier kan mijns inziens niet genoeg aandacht aan besteed worden.

Vrij beschikbare NEN normen omdat wetgeving er dwingend naar verwijst

In 2006 begon Bouwadviesbureau Knooble met een langdurige rechtszaak om te bewerkstelligen dat NEN normen – eindproducten van een proces van normalisatie waarin belanghebbende partijen op vrijwillige basis afspraken maken hoe bepaalde goederen het beste geproduceerd kunnen worden of diensten het beste geleverd kunnen worden – waar naar verwezen wordt in wetgeving vrijelijk beschikbaar te krijgen. Voor die normen moesten bedrijven namelijk (stevig) betalen terwijl ze die nodig hadden om te voldoen aan de wetgeving. Die rechtszaak verloor Knooble uiteindelijk in 2010 maar dat was wel de opmaat naar een kabinetsbesluit (PDF) om Nederlandse normen, waarnaar dwingend wordt verwezen in wetgeving, vrij beschikbaar te maken.

In de Wet Burgerservicenummer in de Zorg (Wbsn-z) wordt dwingend verwezen – gebruik en toepassen is niet optioneel – naar een drietal NEN-normen. Het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VSW) heeft nu dus het gebruik van deze drie normen (NEN 7510, NEN 7512 en NEN 7513) afgekocht en deze zijn voor een ieder gratis te downloaden uit de normshop van het NEN.

Spanje probeert het internet auteursrechtelijk af te persen

Vorige week schreef ik al even over de door Spanje bedachte Google-tax in de recente revisie van hun auteursrechtwetgeving maar het blijft niet bij het eisen van een vergoeding als een zoekmachine korte beschrijvingen bij geïndexeerde links plaatst. Zelfs nu afgelopen week de grootste Duitse krantenuitgever – in Duitsland werd een vergelijkbare wetgeving geïntroduceerd in 2013 – inbond en Google verzocht alsjeblieft hun artikelen weer te indexeren nadat de bezoekersaantallen enorm gedaald waren.

Die optie hebben de Spaanse krantenuitgevers niet eens aangezien ze geen afstand kunnen doen van dit recht om betaald te worden door Google. Maar het is sowieso een stuk erger in Spanje want onder de nieuwe wetgeving kan er opgetreden worden tegen websites die slechts linken naar materiaal dat inbreuk maakt op het auteursrecht. Als je dus niet goed controleert of je linkt naar legale content kan je dat maximaal €600.000 kosten terwijl ook diensten van gebruikte betaalproviders geblokkeerd kunnen worden en domeinen offline gehaald kunnen worden. Een ernstig geval van internet censuur onder het mom van bescherming van auteursrecht dus.

#

Normen en waarde

Normen zijn eigenlijk bijzonder interessant. Niet zo zeer omdat ik er mee werk (dat is niet het geval), niet zo zeer omdat er boeiende dingen in staan (dat zal best maar ik heb nog nooit een norm van voor naar achteren gelezen) maar wel het verschijnsel zelf.  Het zijn eindproducten van een proces van normalisatie waarin belanghebbende partijen op vrijwillige basis afspraken maken hoe bepaalde goederen het beste geproduceerd kunnen worden of diensten het beste geleverd kunnen worden. Het is een prachtig voorbeeld van zelfregulering in onze maatschappij waar geen overheid aan te pas komt.

In Nederland ligt het eigenaarschap van dit normalisatieproces bij het NEN. Die instelling begeleidt het normalisatieproces en beheert/verkoopt de opgeleverde normen aan het werkveld of welke geinteresseerde dan maar ook. Auteursrechtelijk gezien ligt het eigenaarschap van de Nederlandse normen dan ook bij het NEN. Tot zover niks aan de hand.

Interessanter worden normen, waarin afspraken op basis van consensus en zelfregulering staan, als er naar verwezen wordt in wet- en regelgeving. Daar waar de teksten van wet- en regelgeving gratis en vrijelijk beschikbaar zijn, geldt dat niet voor de normen waar in wetgeving toch redelijk vrijelijk naar verwezen wordt (in totaal 3400 normen bron (PDF)). Sinds 2006 is Bouwadviesbureau Knooble bezig geweest met een rechtszaak teneinde die normen, die in (bouw)wet- en regelgeving worden aangehaald, gratis beschikbaar te laten worden. Een rechtszaak die in oktober 2010 in het nadeel van Knooble werd besloten vanuit het argument dat in normen geen dwingende wettelijke eisen worden gesteld (daar zijn wetten voor) en dat in wetten niet dwingend wordt verwezen naar normen. Arnoud Engelfriet vatte het mooi samen:

Belangrijke overweging daarbij lijkt te zijn geweest dat de betreffende normen alleen “reken-, meet of regelmethoden standaardiseren” en niet zelf eisen stellen. Zeg maar: het woordenboek stelt vast wat woorden betekenen, maar omdat er woorden in wetten staan hoeft het woordenboek ook niet gratis te zijn. Dat houdt dus nog de deur voor een kiertje open: als er daadwerkelijk een eis in zo’n norm zou staan die de burger iets verbiedt of verplicht, dan is er misschien nog een betoog mogelijk dat er dán wel een vrije publicatie van de norm beschikbaar moet zijn.

Die deur is nu ook daadwerkelijk open gegaan. In het project ‘Kenbaarheid van Normen en Normalisatie’ zijn de problemen die zich voordoen bij normalisatie in kaart gebracht en zijn aanbevelingen gedaan hoe deze problemen kunnen worden aangepakt. Eén van die aanbevelingen is dat de overheid, naar analogie van reguliere wetgeving, “verwezen normen” kosteloos ter beschikking dient te stellen. Vorige week reageerde het kabinet op de aanbevelingen (zie volledige reactie hier als PDF).

Internationale normen, waar naar verwezen wordt,  kunnen niet door de Nederlandse overheid eenzijdig gratis beschikbaar gesteld worden aangezien het auteursrecht ligt bij de normalisatie-instelling die voor een specifieke norm verantwoordelijk is.  Met betrekking tot nationale normen vindt het kabinet het passend een onderscheid te maken naar gelang de rol die een norm in de wetgeving speelt. Samengevat gaat het kabinet een traject beginnen waarin onnodig geachte dwingende verwijzingen uit wet- en regelgeving gehaald worden, welke voor 1 januari 2014 afgerond moet zijn. Dan blijven er nog een aantal wel nodige verwijzingen over.

Als er dwingend naar een norm wordt verwezen, is er geen vrije keuze meer de norm al dan niet toe te passen. De norm moet worden ingezien om aan de wet te kunnen voldoen. Daarom zal het kabinet er bij inhoudelijk nieuwe regelgeving die op of na 1 januari 2012 in werking treedt voor zorgen dat indien hierin dwingend naar nationale normen wordt verwezen, deze normen vanaf inwerkingtreding van die regelgeving kosteloos beschikbaar zijn. [..] NEN heeft aangegeven, onder voorwaarden voor compensatie van gederfde inkomsten door de overheid, open te staan voor de kosteloze beschikbaarstelling van nationale normen waarvan NEN auteursrechthebbend is. Onderhandelingen met NEN zullen hierover worden gestart zodra inventarisatie heeft uitgewezen welke verwijzingen dwingend zijn en zullen blijven. [..] Het kabinet zet zich er ook in Brussel voor in dat de Europese regelgeving geen dwingende verwijzingen bevat, dan wel dat de Europese normen waar deze regelgeving dwingend naar verwijst kosteloos beschikbaar komen.

Een mooie oplossing lijkt me.

 

@afbeelding The Icon Archive

  • © 2006- 2021 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en duizenden liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top