Hoe download je de ondertiteling (transcript) van YouTube video’s?

Dankzij wereldwijde regelgeving over en bewustwording van digitale toegankelijkheid worden ook steeds meer YouTube video’s handmatig of geautomatiseerd voorzien van ondertiteling. Dat is niet alleen handig voor de mensen met een visuele beperking maar een nuttige functie voor iedereen.

Je kunt namelijk een transcript downloaden van alles wat er in een YouTube video ge- of besproken is en dat is ook een prima manier om de inhoud van de video te analyseren of te bediscussiëren zoals bijvoorbeeld met de video van de speech van Baudet. Al zal het voor de ondertitelaar nog niet eenvoudig zijn geweest al die termen van hem uit te schrijven, laat staan dat de automatische ondertitelaar van YouTube er grip op krijgt.

De kwaliteit van de ondertiteling – of transcripts zoals YouTube ze noemt – varieert daarmee ook enorm. Voor alle video’s die geupload worden, worden ook automatisch transcripts gemaakt die met tijdens het afspelen getoond kunnen worden. Als ik zie wat dat algoritme doet met één van mijn presentaties over beeldrecht dan durf ik te constateren dat je bijster weinig aan dat transcript hebt.

In YouTube Studio echter – het deel van de YouTube site waar uploaders hun video’s beheren – kun je zelf dat transcript corrigeren en behoorlijk eenvoudig goede ondertiteling meegeven aan de video. En dat gebeurt ook steeds vaker dankzij de eerder vermelde regelgeving voor digitale toegankelijkheid.

Aan de voorkant van de YouTube video’s zie je al dat werk echter niet 1-2-3 terug en daarom een kort stappenplannetje: waar vind je het transcript nou eigenlijk?

Stap 1. De CC knop

YouTube video transcript ondertiteling

Bij elke YouTube video krijg je in een overlay een bedieningsbalk te zien voor navigatie en afspelen. Rechtsonder vind je hier, altijd als eerste, een CC knop. Dit heeft niets met Creative Commons licenties te maken maar staat voor Closed Captioning. Hier vind je de optie om de aanwezige ondertiteling aan (of uit) te zetten.

Stap 2. Op naar het stippeltjes menu

YouTube video transcript ondertiteling

Nu de ondertiteling aan staat kun je naar het (best wel verstopte) ‘stippeltjes menu’ gaan die je onder de video in het menu onder/naast de titel terugvindt.

Stap 3. Open het transcript

YouTube video transcript ondertiteling

In dit menu kun je de video rapporteren voor ongewenste content, je eigen vertaling als transcript / ondertiteling toevoegen als de uploader die optie heeft aangezet of het transcript openen om te bekijken.

Stap 4. Bekijken en kopiëren maar

YouTube video transcript ondertiteling

Het transcript opent in een tekstvenster naast de video en in het menu hiervan (met de 3 verticale stippen) kun je nog de tijdcodes aanzetten eventueel. Downloaden is vervolgens een kwestie van de tekst selecteren en kopiëren & plakken naar Word of Kladblok.

#

ondertitels auteursrecht

Zelfgemaakte ondertitels mogen niet zonder toestemming van rechthebbenden verspreid worden

Voor de vervaardiging en de openbaarmaking van ondertitels is in beginsel toestemming nodig van de rechthebbende op het filmwerk. Ondertitels kunnen weliswaar een zelfstandig werk zijn, maar dat betekent niet dat er geen toestemming nodig is van de rechthebbende voor het maken ervan. Het vervaardigen en openbaar maken van ondertitels zonder toestemming van de auteursrechthebbende op het filmwerk is derhalve een inbreukmakende handeling.

De rechtbank Amsterdam deed vorige maand de bovenstaande uitspraak in een rechtszaak die de Stichting Laat Ondertitels Vrij (SLOV) had aangespannen tegen Stichting Brein. Hoewel het geen verrassende uitspraak was van de rechter – het auteursrecht is heel duidelijk over het bewerken en vertalen van een bestaand werk – doet deze summiere conclusie geen recht aan de problematiek die ontstaan is doordat auteursrechtenorganisaties als Stichting Brein achter de producenten van zelfgemaakte ondertitels aangaan.

Maar hoe is deze situatie nu ontstaan?

Meelezen met tv of film

Ondertiteling is in beginsel niet meer dan uitgeschreven dialogen van een tv-serie of film. Ze zijn vooral bedoeld voor doven en slechthorenden en in Amerika is het sinds jaren zelfs verplicht om (ook) webseries te voorzien van ondertiteling. Daar kent men ook closed captioning, een systematiek waarbij ondertitels met het tv signaal meegezonden worden en die door TV’s dan automatisch getoond kunnen worden. Daarnaast is ondertiteling best wel handig als je de dialoog om een andere reden niet (goed) kunt volgen, bijvoorbeeld omdat je de taal niet goed spreekt.

Kortom, allemaal redenen om films, tv-series maar ook (alle) filmpjes op YouTube en andere platformen te ondertitelen. De toegankelijkheid – en dus ook populariteit – wordt er beter van en dat is de reden waarom bijvoorbeeld YouTube het mogelijk maakt om geüploade video’s te laten ondertitelen en ook een (niet geweldige) automatische ondertitelfunctie heeft. Zelfs Netflix is met een project begonnen waarbij gewone mensen zoals jij en ik mee kunnen helpen met het ondertitelen van de series en films op de grootste videostreamingdienst. Hoe meer mensen laagdrempelig kunnen kijken naar al het videomateriaal, hoe beter. Nietwaar?

Zelfgemaakte ondertitels

Nou worden ondertitels al tientallen jaren door hobbyisten gemaakt voor tv-series en films die via internet verspreid worden. Illegaal verspreid worden om precies te zijn. Er is geen aflevering van een tv serie of een film te downloaden zonder dat je ook een zelfgemaakt ondertitelbestand kunt vinden. In elk land (en voor elke taal) zijn er sites te vinden waar fans en gebruikers druk bezig zijn met het maken van ondertitels voor iedereen die maar interesse had. In Nederland waren dat bijvoorbeeld Bierdopje en Simplyreleases die trouw voor elke film en serie Nederlandstalige ondertitels maakten.

Tenminste, tot 2013 was dat zo. Toen besloot Stichting Brein om beide sites, inclusief de particulieren die ze konden identificeren als makers van ondertitels, te sommeren hiermee te stoppen.

Wij hebben geconstateerd dat u, zonder toestemming van de auteursrechthebbenden, ondertitels vervaardigt. Deze ondertitels worden geüpload naar verschillende media op het internet en het usenet en kunnen door gebruikers van deze media worden gedownload. De ondertitels zijn bedoeld om te worden toegevoegd aan videobestanden, die doorgaans ook uit illegale bron verkregen zijn. […] De ondertitels zijn aan te merken als bewerkingen van de oorspronkelijke werken, waarvan de auteursrechten onder meer bij de bij BREIN aangeslotenen en hun leden liggen.

Het belang van Stichting Brein lag evident niet bij het stoppen van het maken en verspreiden van ‘illegale’ ondertitels maar bij het onaantrekkelijk(er) maken van het downloaden van de videobestanden die illegaal verspreid worden via internet. In de ogen van Brein faciliteren de makers van ondertitels het gebruik en het downloaden van onrechtmatig verspreide tv-series en films. En laten we eerlijk zijn, dat is geen onlogische constatering.

Maar ja, de zienswijze van Stichting Brein – hoe logisch misschien ook – maakt het nog niet onrechtmatig om ondertitels te maken en te verspreiden. Daarom speelde Brein weer de auteursrechtenkaart en claimde dat ondertitelbestanden (per definitie) inbreuk maken op de auteursrechten van rechthebbenden die door Brein vertegenwoordigd worden.

Auteursrecht op ondertitels

Als je puur en alleen vanuit het auteursrecht naar ondertitels kijkt dan ben je er snel uit. Dialogen in een tv-serie of film zijn auteursrechtelijk beschermd en door het maken (en verspreiden) van ondertitels maak je daar een nieuwe auteursrechtelijke openbaarmaking en verveelvoudiging van. Ze worden immers uitgeschreven, (in dit geval) vertaald en verspreid via internet.

Voor het uitschrijven/vertalen heb je toestemming nodig van de rechthebbenden. Heb je die toestemming? Dan kun je de vertaalde ondertitels zonder verdere toestemmng verspreiden want de vertaler heeft dan zelf een auteursrecht gekregen op die vertaling. Maar dat vereist dus dat de oorspronkelijke toestemming er eerst was.

Het gaat niet om auteursrecht

Het heeft alleen totaal geen zin om alleen vanuit het auteursrecht naar deze kwestie te kijken. Het is namelijk onmogelijk om uberhaupt toestemming te krijgen voor het maken van ondertitels want het is niet te achterhalen wie het auteursrecht heeft op de dialogen en wie er toestemming *kan* geven om ze te maken. Tel daarbij op dat geen enkele contentmaker ondertitelbestanden als ‘illegale kopie’ van hun videowerken ziet, ondertitelbestanden altijd gratis worden verspreid en er ook nog eens wetgeving is die het verplicht om ondertitels aan te bieden en dan is het snel duidelijk dat je maar weinig rechthebbenden gaat vinden die actief bezwaar zullen maken tegen het maken van ondertitels voor hun videowerken.

Waar ze wel bezwaar tegen hebben is het zonder toestemming verspreiden van de videowerken zelf natuurlijk. En dan blijkt de stok die auteursrecht heet ook heel geschikt te zijn om het voor een groep gebruikers onaantrekkelijker te maken de videowerken daadwerkelijk te downloaden. Genoeg mensen die geen Amerikaanse film willen kijken zonder ondertiteling, nietwaar?

Stichting Laat Ondertitels Vrij eist

De werkwijze van Stichting Brein schoot vele ondertitelaars in het verkeerde keelgat en ze besloten zich te verenigen in een Stichting Laat Ondertitels Vrij (SLOV). Deze stichting heeft als doel om de belangen te behartigen en op te komen voor de rechten van makers en gebruikers van ondertitels bij televisie- en filmwerken. Via Facebook werd met een petitie en crowdfunding begonnen en SLOV spande in 2016 een rechtszaak tegen Stichting Brein aan om een uitspraak te krijgen over de (auteurs)rechtelijke status van ondertitels.

De primaire kwestie hierbij was om voor recht te laten verklaren dat een vervaardigde Nederlandse ondertiteling van een filmwerk geproduceerd in een vreemde taal, een zelfstandig werk is, dan wel kan zijn, en om die reden geen toestemming van auteursrechthebbenden van het filmwerk nodig is om die ondertiteling openbaar te mogen maken en te verveelvoudigen. Hierbij beroept SLOV zich op de in de grondwet verankerde vrijheid van meningsuiting.

Daarnaast eiste SLOV onder meer dat Stichting Brein concreet per potentiële inbreuk duidelijk maakt welke rechthebbende ze daarin vertegenwoordigen en dat per geval beoordeeld moet worden of er wel of niet sprake is van een dergelijke inbreuk.

De rechter oordeelt

De rechter gaat echter niet mee in de eisen van SLOV. Zelfgemaakte titels kunnen inderdaad een zelfstandig werk waar dan auteursrecht van de ondertitelaar op rust maar dat betekent niet dat er geen toestemming van de auteursrechthebbenden van het filmwerk nodig is. De dialogen uit de films en series zijn beschermd en (vertaalde) ondertitels worden dan auteursrechtelijk als verveelvoudiging aangemerkt waarvoor wel degelijk die toestemming nodig is.

Het argument dat ondertitels gemaakt en verspreid mogen worden onder het grondrecht van vrijheid van meningsuiting wordt weliswaar gevolgd door de rechter maar een afweging tussen dit grondrecht en het intellectuele eigendomsrecht van een rechthebbende kan alleen maar per geval beoordeeld worden. Er kan niet algemeen gesteld worden dat het ene recht prevaleert boven het andere.

En zo, oordeelt de rechter, kan er ook niet in zijn algemeenheid worden gesteld dat de werkwijze van Stichting Brein niet correct is. Doordat SLOV niet concreet duidelijk gemaakt heeft waarom die werkwijze niet correct is, laat de rechter alle eisen hierover vervallen en wijst daarmee dus uiteindelijk alle vorderingen af. SLOV wordt vervolgens veroordeeld om de kosten van de rechtszaak te betalen.

En nu?

Stichting Brein legt de uitspraak vanzelfsprekend in hun voordeel uit omdat het gemakkelijker zou zijn in de toekomst particulieren, die ondertitels maken en verspreiden, aansprakelijk te stellen voor auteursrechtelijke inbreuk. In hun eigen persbericht wordt directeur Kuik geciteerd en komt maar liefst tien keer het woord illegaal voorbij om de link te leggen tussen illegale content en illegale ondertitels. In zijn algemeenheid.

Het klopt echter niet. Net zo min als dat SLOV in zijn algemeenheid kon stellen dat er geen toestemming nodig is om zelf ondertitels te maken en te verspreiden, kan Stichting Brein niet stellen dat alle ondertitels inbreuken zijn.

Per geval moet feitelijk beoordeeld worden of de ondertitels inbreuk maken op het auteursrecht – door ze te vergelijken met de dialogen in het videowerk – en (nog belangrijker) of de rechthebbende vertegenwoordigd wordt door Stichting Brein. De werkwijze van Brein echter is er op gericht om tot schikkingen te komen met de partijen die ze aanspreken waarbij die partijen verklaringen tekenen waarin schuld wordt bekend en beloofd wordt de (potentiële) inbreukmakende handelingen te staken. Totdat er dus een partij weigert te schikken en de zaak civielrechtelijk aanhankelijk wordt gemaakt bij een rechtbank, wordt er dus nooit over concrete voorbeelden geoordeeld door de rechter.

Uiteindelijk maakt het ook weinig uit. Nog steeds zijn er voor elke tv-aflevering en film ondertitels te vinden op het internet en lijkt het niet waarschijnlijk dat dit gaat veranderen in de toekomst.

Ook al mag het niet volgens het auteursrecht.

#

ondertitels in netflix

Ondertitels in Netflix aanpassen naar eigen smaak

Als je, net als ik, altijd de ondertiteling hebt aanstaan in Netflix dan is die niet altijd even fijn leesbaar op alle apparaten. Logisch, want je zit verder van een TV af dan als je Netflix op een tablet kijkt. Bij die laatste is een wat kleinere lettergrootte al meer dan voldoende. Terwijl je, als je vaak op een smartphone kijkt, je wellicht juist behoefte zult hebben aan wat grotere letters. Wist je dat je de weergave van ondertitels in Netflix per profiel kunt aanpassen in je account zodat je het lettertype, de lettergrootte en zelfs de kleur naar eigen smaak kunt instellen?

Ik wist dat dus niet maar dat komt omdat deze opties in je accountinstellingen ‘verstopt’ staan en alleen te bekijken zijn als je naar de site van Netflix gaat.

  1. Log in met je accountgegevens en kies je profiel (of dat van degene die de ondertitels wil aanpassen).ondertitels in netflix accountinstellingen

    De weergave-instellingen moeten per profiel ingesteld worden dus als je het op één profiel aanpast is dat niet automatisch ook zo ingesteld voor de overige profielen.

  2. Kies vervolgens rechtsbovenaan voor Mijn account in het menuutje om naar de accountinstellingen te gaan.
    
    ondertitels in netflix weergave
  3. In het onderdeel Mijn profiel vind je daar de opties voor de Weergave van ondertitels.
    
    ondertitels in netflix default
  4. Hier kun je kiezen uit zeven verschillende lettertypes [1], vier verschillende soorten schaduweffecten op de tekst [2], drie tekstgroottes [3] en acht kleuren van de achtergrond [4] of venster [5]. Je kunt in een voorbeeldvenster bovenaan ook meteen zien hoe de ondertitels er uit komen te zien zodra je de gewijzigde instellingen opslaat.
    
    ondertitels in netflix keuze
  5. Je kunt nu gaan variëren en de kleuren, lettertype en lettergrootte helemaal gaan aanpassen. Het is heel eenvoudig om het bijna volledig onleesbaar te maken, helemaal als je ook nog de achtergronden en het venster van de tekstbalk kleurtjes gaat geven …
    
    ondertitels in netflix
    … maar gelukkig kun je altijd nog klikken op de knop Opnieuw instellen als standaard om terug te keren naar de standaardinstellingen.

Wanneer is dit nou echt handig?

Als je al langere tijd naar Netflix kijkt en nooit behoefte hebt gehad aan het aanpassen van de ondertiteling dan zul je hier nu ook niet ineens profijt van gaan hebben. Maar als je regelmatig op verschillende soorten apparaten naar Netflix series en films kijkt, dan is het zeker wel handig om bijvoorbeeld even, voordat je de deur uitgaat, de lettergrootte op maximaal te zetten omdat je in de trein naar een serie op je telefoon wilt kijken.

Ook heb ik, heel soms, dat in een aflevering of een film de achtergrond van de serie of film nogal licht is waardoor de ondertitels niet heel goed leesbaar meer zijn. Door tijdelijk de kleur te veranderen van de ondertitels gaat dat meteen een stuk beter.

En daarnaast, maar dat doen jullie vast niet natuurlijk, is het een leuk grapje om familieleden met een eigen profiel ineens gifgroene cursieve ondertitels in megagrote letters voor te schotelen bij hun lievelingsseries.

Je hebt het niet van mij gehoord.

@header is een bewerkte foto van Unsplash via Pixabay met een CC0-verklaring

#

  • © 2006- 2019 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en duizenden liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top