[intranetblog] Hindernis voor de privé-kopie: DRM

Hoewel je binnen de Nederlandse wetgeving dus het recht hebt om, onder specifieke voorwaarden, een privé-kopie te maken van digitale bestanden, wil dat niet zeggen dat leveranciers dit een geweldig idee vinden. Gedreven door, vooral, de Amerikaanse entertainment industrie (in de Amerikaanse wetgeving kent men een zgn. fair use bepaling die ook mogelijkheden biedt om beschermd materiaal te gebruiken) zijn leveranciers, uitgevers en andere rechthebbenden al sinds de jaren 80 in een strijd verwikkeld met hun eigen klanten als het gaat om hoe hun (digitaal)materiaal gebruikt kan en mag worden.

Even de batterij aan rechtszaken voor het illegale gebruik buiten beschouwing latend, gebruiken deze partijen diverse technische mogelijkheden om zowel het gebruik van digitale content als de apparaten waarop deze afgespeeld kunnen worden, te beperken. ‘Leuk dat je een kopie voor eigen gebruik mag maken volgens de wet maar dan zorgen wij er simpelweg voor dat je geen kopie kunt maken’, is de achterliggende redenering.

Al die technieken samen wordt digital rights management genoemd, of kort DRM, en is één van de meest controversiële aspecten bij de opkomst van digitale media en de technieken om analoog naar digitaal om te zetten. Het wordt daarom ook vaak digital restrictions management genoemd. Als je denkt dat je het nog nooit tegen bent gekomen dan heb je dat waarschijnlijk mis want het is overal. Een paar voorbeelden:

  • De Content Scrambling System (CSS) als kopieerbeveiliging op dvd’s en de AACS variant daarvan op bluray schijfjes. Wie ooit gepoogd heeft een VHS videoband te kopieren of te digitaliseren is tegen de Macrovision beveiliging aangelopen;
  • DRM gebruik op tv in de vorm van betaalkanalen met benodigde decoders;
  • DRM op audiocd’s wat vooral Sony deed/had tussen 2002 en 2007 waardoor je je eigen cd’s niet meer kon kopieren of rippen naar mp3;
  • Online muziek winkels, zoals de iTunes Store van Apple waar je tot 2009 ook beperkt werd in het aantal apparaten waar je de gekochte muziek kon afspelen incl. kopieerbeveiliging;
  • Computer spellen die al sinds de jaren 90 bijna standaard diverse soorten DRM kopieerbeveiligingen kennen en die ook steeds strenger en ingrijpender worden;
  • Ebooks die door uitgevers gekoppeld worden aan specifieke apparaten (ereaders) en kopieerbeveiliging kennen.

Hoe restrictief DRM kan werken voor een gebruiker van digitale content is wellicht iets dat zelf ervaren moet worden maar het vertegenwoordigt hoe dan ook een grote tegenstelling: het recht van de gebruiker om het voor eigen doeleinden te mogen gebruiken zoals hij of zij dat wil, tegenover het recht van de eigenaar van de content te bepalen wat er met zijn of haar content gebeurt.

Toch doet deze versimpeling van die tegenstelling ook geen recht aan die discussie en zijn er vele andere factoren die meespelen. Iedereen snapt dat commercieel misbruik van illegale content bestreden moet/mag worden en iedereen snapt ook wel dat een gebruiker recht heeft om content te gebruiken waar hij of zij gewoon voor betaald heeft. Zoals met bijna alles in het leven is dat laatste punt ook gelijk het belangrijkste punt: geld.

Consumenten zijn namelijk steeds minder bereid om digitale content te kopen waarmee ze vervolgens alleen maar tegen beperkingen aanlopen en waar ze niet zelf kunnen bepalen hoe ze er gebruik van kunnen maken. Vele incidenten en boze reacties hebben er voor gezorgd dat Sony stopte met DRM op audiocd’s en dat Apple geen DRM meer op muziek in de iTunes Store heeft. Niet om het publiek te vriend te houden maar om sterk dalende inkomsten te voorkomen. Wie betaalt bepaalt nog steeds (een beetje).

En wat betekent dit nu voor de privé-kopie?
Voor het maken van een privé-kopie blijven er hindernissen bestaan met DRM. De legale status om DRM te verwijderen is echter niet helemaal duidelijk en er zijn vele middelen beschikbaar om dvd’s (of blurays) te kopieren ongeacht de gebruikte DRM systematiek en ebooks of muziek te ontdoen van hun DRM. Daarnaast staat de Nederlandse wetgeving, in tegenstelling tot bijv. de Amerikaanse, impliciet toe dat een privé-kopie ook gemaakt mag worden van illegaal verspreid materiaal. Laat nu het internet nog steeds vol staan met boeken, video en muziek waar de DRM al van verwijderd is.

Overigens blijft het altijd netjes, makkelijk en gegarandeerd probleemvrij om materiaal te gebruiken (of te privé-kopieën) waarvoor de rechten geregeld zijn en waar DRM technieken niet voor gebruikt zijn. Ook al betaal je er niet altijd met geld voor, uiteindelijk is het daadwerkelijk gebruiken van materiaal wel de beste stimulans voor een leverancier of uitgever om je ook te bieden waar je naar vraagt.

Noot: in het bovenstaande stukje mijd ik alle voorbeelden en praktijken rondom software. Dat komt omdat dit enerzijds expliciet geen uitzondering is als digitale privé-kopie maar anderzijds het doorbreken van DRM technieken bij software wel strafbaar is. Illegale software is altijd … illegaal.

@Foto via Flickr (GregoryH)

[intranetblog] Mogelijkheden in de Auteurswet: de digitale privé-kopie voor eigen gebruik

Twee weken geleden, in deel 1 over de privé-kopie voor eigen gebruik, ging het, om maar even mbv bovenstaande afbeelding toe te lichten, over het copy deel: de analoge kopie. Daar valt, met het Reporecht in het achterhoofd, nog wel meer over te zeggen maar deze post gaat verder met het ‘Print’ deel: de digitale kopie voor eigen gebruik.

Artikel 16c van de Auteurswet beschrijft de uitzondering die hier van toepassing is. Om het even correct te zeggen omvat dit artikel de mogelijkheden voor het maken van een privé-kopie op een drager die bestemd zijn om een werk ten gehore te brengen, te vertonen of weer te geven, zoals het zo fraai in lid 1. gemeld wordt.

Als inbreuk op het auteursrecht op een werk van letterkunde, wetenschap of kunst wordt niet beschouwd het reproduceren van het werk of een gedeelte ervan op een voorwerp dat bestemd is om een werk ten gehore te brengen, te vertonen of weer te geven, mits het reproduceren geschiedt zonder direct of indirect commercieel oogmerk en uitsluitend dient tot eigen oefening, studie of gebruik van de natuurlijke persoon die de reproductie vervaardigt.

Het heeft hiermee specifiek betrekking op het kopiëren naar digitale informatiedragers voor eigen gebruik. Alle overige gevallen van privé-kopieën vallen onder het artikel 16b.

Artikel 16c en de uitzondering voor de digitale privé-kopie is ook de wettelijke basis voor het gegeven dat in Nederland het niet verboden is om muziek en films te downloaden van het internet. Ook materiaal dat zonder toestemming van de rechthebbenden op internet is gezet mag namelijk gebruikt worden ‘tot eigen oefening, studie of gebruik van de natuurlijke persoon die de reproductie vervaardigt’. Software is hier overigens een grote uitzondering op aangezien dat niet valt onder dit artikel en het elders specifiek benoemd is in de wet.

Als we het hebben over mogelijkheden die je, zonder toestemming, hebt met andermans materiaal, dan biedt dit artikel een individuele eindgebruiker enorm veel mogelijkheden. Zolang je een privé-kopie niet aan een ander geeft kun je een kopie maken van bijna alle digitale bestanden (op software na!) voor eigen gebruik.

In tegenstelling tot een analoge kopie mag je die niet door een ander laten maken (want er wordt specifiek verwezen dat de uitzondering alleen geldt als je het zelf doet en als een ander dat doet en aan jou geeft, verspreidt die het dus). Een ander belangrijk verschil met de analoge kopie is dat het hier niet beperkt is tot een selectie maar je volledige digitale teksten mag kopiëren. Bij een gewoon boek mag dat immers alleen als er geen nieuwe exemplaren meer te vinden/te koop zijn.

Een billijke vergoeding moet er nog steeds betaald worden bij een digitale privé-kopie. Deze hoef je echter niet zelf rechtstreeks te betalen maar wordt geïnd via een heffing die leveranciers van blanco informatiedragers als cd’s en dvd’s moeten betalen aan Stichting de Thuiskopie. Op elk leeg cd’tje of dvd’tje zit een bedrag wat je als koper betaalt en wat wordt afgedragen aan de Stichting.

Betekent dit nu dat je inderdaad alle muziek, video en ebooks mag kopieren voor jezelf? Ja, in Nederland dus wel zolang je het zelf niet deelt met een ander. Daar worden de grote bedrijven niet heel vrolijk van natuurlijk en dat is de reden dat ze het er ook niet bij laten zitten. Delen is bijvoorbeeld is wat je automatisch doet als je een ‘kopie’ maakt van een digitaal bestand door het te downloaden via P2P netwerken. Met name BREIN, de stichting die belangen behartigt van rechthebbenden, is de laatste jaren frequent in het nieuws door hun jacht op bekende en minder bekende bittorrent netwerken. Je kunt namelijk alleen maar downloaden op dit soort netwerken doordat anderen, en jezelf!, hun bestanden delen met anderen.

Uitgevers van ebooks zagen de bui ook al hangen en voorzien hun digitale boeken bijna zonder uitzondering van DRM, een softwarematige methodiek om het maken van kopieën te voorkomen. Een handelswijze die men overgenomen heeft van de muziekindustrie die dit ook al deed jaren geleden. DRM verdient echter een eigen blogpost, dus daarover een volgende keer meer.

@Foto door loop_oh (Flickr)

[intranetblog] Mogelijkheden in de Auteurswet: de analoge privé-kopie voor eigen gebruik

Hoewel de Auteurswet (en andere wetten in het auteursrecht) vanzelfsprekend de belangen van de makers van werken beschermen, zijn er ook diverse beperkingen opgenomen. Dit zijn dan dus geen beperkingen voor gebruikers maar beperkingen aan de rechten die makers hebben.

In het al eerder aangehaalde artikel 1 van de Auteurswet is namelijk te vinden dat: Het auteursrecht is het uitsluitend recht van den maker van een werk van letterkunde, wetenschap of kunst, of van diens rechtverkrijgenden, om dit openbaar te maken en te verveelvoudigen, behoudens de beperkingen, bij de wet gesteld.

Enkele van de beperkingen, zoals die specifiek voor het onderwijs gelden, zijn al in eerdere blogposts aan de orde gekomen maar er zijn er nog meer die interessant zijn voor studenten en medewerkers.

Artikelen 16b en 16c van de Auteurswet hebben betrekking op het kunnen maken van een prive-kopie voor eigen gebruik, waarbij er onderscheid gemaakt kan worden tussen een analoge kopie en een digitale kopie. Om de essentie van deze artikelen duidelijk te maken, toch even de tekst van het eerste lid van artikel 16b: Als inbreuk op het auteursrecht op een werk van letterkunde, wetenschap of kunst wordt niet beschouwd de verveelvoudiging welke beperkt blijft tot enkele exemplaren en welke uitsluitend dient tot eigen oefening, studie of gebruik van de natuurlijke persoon die zonder direct of indirect commercieel oogmerk de verveelvoudiging vervaardigt of tot het verveelvoudigen uitsluitend ten behoeve van zichzelf opdracht geeft.

Wat staat hier nou eigenlijk? Hier staat dat je werken mag kopieren voor eigen privé gebruik, zoals bijv. voor (zelf)studie zolang je er maar niets aan verdient. De laatste regel maakt het zelfs mogelijk dat je zo’n kopie ook door anderen mag laten maken. Dit artikel heeft hiermee vooral tijdschriften, kranten of boeken voor ogen waarbij trouwens wel geldt dat je dat eigenlijk alleen maar volledig mag kopieren als er geen (nieuwe) exemplaren meer te verkrijgen zijn.

Concreet biedt het de mogelijkheid om oudere tijdschriften of kranten volledig te (laten) kopieren voor eigen gebruik zolang er geen exemplaar meer te koop is. Anders mag je alleen maar enkele artikelen eruit kopieren voor jezelf. Met boeken geldt dus hetzelfde: je mag hele boeken op het kopieerapparaat of scanner (laten) leggen voor jezelf mits het boek niet meer in de boekhandel te verkrijgen is, anders mag je alleen maar enkele hoofdstukken eruit kopieren. Dat praktisch gezien je niets er van weerhoudt om van een verkrijgbaar boek met 10 hoofdstukken, in 10 verschillende sessies 1 hoofdstuk te kopieren mag duidelijk zijn en dus biedt dit artikel veel vrijheid om analoge kopien te maken.

Het is overigens ook 1 van de redenen waarom bibliotheken, en dus ook het Mediacentrum, altijd kopieerapparaten hebben staan. Het is eenvoudigweg toegestaan om voor eigen gebruik kopietjes te maken van tijdschriften, kranten en boeken. In de praktijk worden er namelijk ook bijna nooit hele boeken gekopieerd want heb jij wel eens geprobeerd om een boek van 500 pagina’s te kopieren?

Voor de digitale prive-kopie is het bijna gelijksoortige artikel 16c bedoeld maar daar komt wel iets meer bij kijken. Volgende keer meer hierover!

@Foto door loop_oh (Flickr)

  • © 2006- 2019 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en duizenden liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top