Tweetweekoverzicht week 1 2019: Nogmaals publiek domeindag, de volgende Kobo ereader en duurdere boeken door stijging lage btw-tarief?

Elke week maak ik een tweetweekoverzicht waarin ik alsnog stil sta bij nieuws en interessante ontwikkelingen waar ik wel over getwitterd heb maar waar ik (nog) geen blogpost aan heb gewijd.

Gelukkig nieuwjaar! Het lijkt alsof ook het nieuws nog vakantie heeft want heel veel kon ik deze week niet vinden. Maar goed, er is niets mis mee om een beetje rustig het nieuwe jaar te beginnen, toch?

Nog een keer publiek domeindag

Ja, OK, ik schreef er vorige week ook al over (en een paar dagen geleden zelfs in een blogpost) maar zoals ik al zei, het was een heel rustig weekje qua nieuws. En aangezien ik denk dat je niet genoeg aandacht kunt besteden aan het beschikbaar komen van oude werken in het publiek domein wijs ik je gewoon nog een keer hier op ;)

Wat wordt de volgende Kobo ereader?

De Good Ereader site waagt zich, zo in het begin van het nieuwe jaar, aan een voorspelling voor wat de nieuwe ereaders in 2019 gaan worden. Die neem ik altijd met een flinke korrel zout want op Good Ereader verschijnen vaak stukjes die nogal, laten we zeggen, licht qua feitelijke inhoud zijn en die desondanks proberen met autoriteit iets nieuws te brengen.

Zo ook met hun voorspelling dat Kobo een nieuwe ereader op Moederdag gaat uitbrengen met ondersteuning voor audioboeken. Kobo bracht jarenlang namelijk hun nieuwe model uit rondom Moederdag en met hun laatste model, de Forma – die overigens aan het eind van afgelopen jaar uit kwam – volgen ze overduidelijk een lijn die ook door Amazon neergezet wordt. Combineer die met elkaar en dan is het makkelijk speculeren dat Kobo in 2019 rondom Moederdag met een nieuwe ereader komt die ondersteuning heeft voor luisteren naar audioboeken. Het is zo’n beetje de enige feature die Kobo niet van de Oasis 2 heeft overgenomen en die Amazon met terugwerkende kracht implementeert in hun lijn van Kindle ereaders.

Maar wat mij betreft een veel te gemakkelijke en luie voorspelling. Good Ereader verwacht een nieuw Kobo model dat de opvolger moet worden van de Aura Edition 2 terwijl die er in de vorm van de Clara HD al lang is. En vanuit het Amerikaanse perspectief ligt het voor de hand om van bluetooth en audioboeken functionaliteit uit te gaan (want Amazon doet dat ook) maar Kobo verkoopt in de meeste landen helemaal (nog) geen audioboeken en waarom zouden ze een nieuw model introduceren dat niet bruikbaar is in de meerderheid van de landen waar ze ereaders willen verkopen?

Dat gezegd hebbende vind ik het ook erg lastig om te voorspellen wat de volgende stap van Kobo gaat zijn. De Clara HD doet het bijzonder goed volgens mij als ‘instapmodel’ met een 6 inch scherm, de Forma gaat minstens nog 1,5 jaar mee als het luxe model voor de veeleisende digitale lezer en ik zie geen radicale verbeterpunten voor de Aura H2O Edition 2 die met een 6,8 inch scherm het ook nog steeds goed doet.

Qua leeftijd zou het de H2O zijn die als eerste nu een upgrade gaat krijgen maar los van een snellere processor (dat zou geen overbodige luxe zijn) kan ik het niet bedenken. Of Kobo moet toch dit jaar hun audioboekenaanbod gaan lanceren in de rest van de landen en dat ze inderdaad met een nieuw instapmodel komen dat voorzien is van meer opslagruimte en bluetooth ondersteuning voor koptelefoons. Maar dat denk ik eigenlijk niet …

Duurdere boeken door stijging btw tarief?

Op 1 januari zijn ook de nieuwe btw en belastingmaatregelen van kracht geworden in Nederland. Die voelen we allemaal in onze portemonnees want door de stijging van het lage btw-tarief van 6% naar 9% worden niet alleen de dagelijkse boodschappen en gezond voedsel duurder, ook boeken zijn uitgezonderd van het reguliere, hoge, btw-tarief en zijn dus duurder geworden voor de uitgevers en boekwinkels om te verkopen.

Nou zou je kunnen denken dat uitgevers en boekwinkels dan simpelweg de prijzen gaan aanpassen maar dat is met de wet op de vaste boekenprijs een tikkeltje lastiger dan voor supermarkten en de bakker om de hoek. Daarbij worden prijzen in het algemeen, maar zeker ook voor boeken, graag afgerond naar een rond bedrag (nou ja, 99 cent achter de komma in veel gevallen) en zou je met het 1 op 1 aanpassen van de prijzen op “rare” getallen uitkomen.

En voor boeken heb je ook te maken met een psychologische grens van wat mensen bereid zijn er voor te betalen. Je ziet maar weinig boeken boven de 20 euro uit komen bijvoorbeeld – of 19,99 want die psychologische grens is nou net de reden waarom die 99 cent achter de komma staat ook al krijg je echt geen 1 eurocent wisselgeld – en uitgevers zullen niet genegen zijn die prijs nu ineens wel boven de 20 euro te laten uitkomen.

Richard Thiel deed een steekproef bij kinderboekenuitgevers en ontdekte dat uitgevers de stijging van kosten verspreiden over hun fondsen. Bepaalde boeken blijven ongewijzigd in prijs maar andere boeken zijn nu een volle euro duurder geworden en dat is veel meer dan de 2,83% die door de btw wijziging opgelegd wordt. De titels die een euro duurder zijn geworden moeten de prijsstijging bij andere titels dan compenseren en dat is best slim bedacht. Tenzij je natuurlijk net op zoek was naar een boek dat sinds een week dus 10% duurder is geworden :)

In mijn maandelijks overzicht van top 10 bestsellers zal ik hier ook op gaan letten. Tenminste, voor de papieren edities want ebooks vallen op dit moment noch onder de wet op de vaste boekenprijs noch onder het lage btw-tarief.

#

publiek domeindag header

Publiek domeindag 2019: over werken die niet meer auteursrechtelijk beschermd zijn

Auteursrechtelijke bescherming is tijdelijk en elk jaar komen daardoor op 1 januari werken beschikbaar die niet meer auteursrechtelijk beschermd worden. 1 januari is daarom Publiek Domeindag en in Nederland zijn de werken van auteurs die in 1948 overleden nu vrij te gebruiken. In Amerika is er zelfs iets heel bijzonders aan de hand dit jaar …

Soms lijkt het wel alsof werkelijk alle afbeeldingen, foto’s, teksten, video’s, boeken enzovoorts auteursrechtelijk beschermd zijn. En in de praktijk komt het daar ook gewoon op neer. De Auteurswet beschermt elk werk dat gemaakt wordt automatisch en geeft de maker ervan exclusieve rechten en zeggenschap over dat werk. Dat betekent dat je dus toestemming moet hebben om een foto, boek of film te mogen gebruiken voor je eigen doeleinden zolang die bescherming van kracht is.

Helaas is de duur van de auteursrechtelijke bescherming in de loop van de eeuwen nogal uit de hand gelopen. Het begon in de 18e eeuw ooit met 14 jaar na het publiceren van het werk. Inmiddels is de termijn in bijna alle landen vastgesteld op 70 jaar na het overlijden van de maker. Ook in Nederland is dat de termijn, zoals uit artikel 37 van de Auteurswet blijkt: ‘Het auteursrecht vervalt door verloop van 70 jaren, te rekenen van de 1e januari van het jaar, volgende op het sterfjaar van de maker.’

Publiek Domeindag

Elk jaar loopt op 1 januari dus de auteursrechtelijke bescherming af op werken van auteurs die dan 70 jaar geleden overleden zijn. Zodra dit gebeurt, vallen de werken in het zogeheten publiek domein: iedereen kan ze zonder toestemming of vergoeding voor eigen doeleinden gebruiken.

Internationaal wordt sinds 2010 aandacht besteed aan deze Publiek Domeindag en sinds vorig jaar doet ook Nederland mee met de website publiekdomeindag.nl, waar onder andere de KB, Creative Commons Nederland en Wikimedia Nederland aan meewerken.

Via deze website is te zien dat bijvoorbeeld het Rijksmuseum kunstwerken van 59 mensen die in 1948 overleden zijn in de collectie heeft. De werken van deze kunstenaars worden in de komende tijd op hoge resolutie beschikbaar gemaakt op de website van het Rijksmuseum.

Met boeken ligt het helaas een beetje lastiger want hoewel een titel inderdaad in het publiek domein komt als de in 1948 overleden persoon de enige auteur was, kan er ook vaak sprake zijn van gedeeld auteursrecht met mede-schrijvers, illustratoren of andere makers. De Koninklijke Bibliotheek heeft een lijst opgesteld met 121 auteurs die in 1948 overleden zijn en heeft onderzoek gedaan naar titels die 100% zeker vrij van auteursrechten zijn omdat alle betrokkenen (meer dan 70 jaar) overleden zijn.

Morgen, 3 januari 2019, is er een hele bijeenkomst gewijd aan al deze makers en de werken die sinds gisteren in het publiek domein vallen. Een feestje voor het cultureel erfgoed en daarmee een feestje voor ons allemaal toch?

Only in America

Op de lijst met Nederlandse auteurs staan niet heel veel bekende namen. Tenminste, voor mij zijn het geen bekende namen en de vraag die je zou kunnen stellen is of ook in Amerika werken in het publiek domein zijn gekomen. De Amerikaanse entertainmentindustrie heeft in de jaren 30 en 40 veel ‘bekende’ werken voortgebracht natuurlijk.

Alleen werkt het dus heel anders in Amerika. In Amerika wordt voor werken uit de entertainmentindustrie een termijn gerekend vanaf het moment dat het werk openbaar is gemaakt. De zogenaamde corporate authorship. Tot 1998 was die termijn – door de eeuwen heen opgerekt naar – 75 jaar. Maar toen Mickey Mouse in het publiek domein dreigde te gaan komen in 2003 – de eerste tekenfilm van de Disneymuis stamt uit 1928 – werd er een stevige lobby gevoerd om deze termijn te verlengen.

Er kwam uiteindelijk een nieuwe wet die zowel de reguliere beschermingstermijn (tot dat moment 50 jaar na het overlijden van de maker) als die van het corporate authorship met 20 jaar verlengde.

Die (Sonny Bono) Copyright Term Extension Act uit 1998, ook wel de Mickey Mouse Protection Act genoemd, zorgde er daarmee voor dat alle corporate werken die in 1998 nog auteursrechtelijk beschermd waren – alles van 1923 en daarna – pas vanaf 2019 in het publiek domein komen te vallen.

Publiek domeindag in Amerika

2019? Ja inderdaad. Voor het eerst in 20 jaar was het gisteren dus publiek domeindag in Amerika en zijn werken die in 1923 uitkwamen nu niet meer auteursrechtelijk beschermd.

Een lijst van werken vind je bij Duke Law university maar ook Hathi Trust (een samenwerkingsverband van universiteits- en onderzoeksbibliotheken) heeft al tienduizenden werken beschikbaar gemaakt online.

Hier zitten boeken bij van Edgar Rice Burroughs, Agatha Christie, Aldous Huxley, D.H. Lawrence, P.G. Wodehouse en Virginia Woolf maar ook een Charlie Chaplin film bijvoorbeeld.

Boing Boing kan niet nalaten om ook een lijstje op te noemen van werken – uit 1962- die in het publiek domein waren gekomen dit jaar als de wetgeving uit 1978 onveranderd was gebleven. Hier zitten hele bekende auteurs bij zoals Philip K. Dick en Ray Bradbury maar ook films als Dr. No en Lawrence of Arabia.

Maar helaas zullen de Amerikanen (en wij) nog flink wat jaren moeten wachten op werken uit de jaren 60. We komen wel elk jaar een stapje dichterbij met nieuwe werken die in het publiek domein komen en ik wens iedereen een fijne publiekdomeindag! Zowel dit jaar als voor volgend jaar.

#

Tweetweekoverzicht week 1 2018: Publiek Domeindag 2018, nieuwe regels en wetten, ereaders in 2017 & 2018 en Fire and Fury

vakblog tweetweekoverzicht
Elke week maak ik een tweetweekoverzicht waarin ik alsnog stil sta bij nieuws en interessante ontwikkelingen waar ik wel over getwitterd heb maar waar ik (nog) geen blogpost aan heb gewijd.

Publiek Domeindag 2018

Ook al duurt de bescherming van werken door het auteursrecht behoorlijk lang – 70 jaar tot na het overlijden van de maker – het blijft een tijdelijk iets. Elk jaar op 1 januari komen daardoor nieuwe werken in het publiek domein van makers die op die dag al minimaal 70 jaar dood zijn. Deze werken mogen dan vrijelijk gebruikt worden voor eigen doeleinden zonder dat er nog toestemming nodig is van die makers.

In Amerika is de duur van de auteursrechtelijke bescherming, dankzij aanvullende wetgeving, opgerekt tot 95 jaar waardoor pas in 2019 de eerste werken uit 1923 in het publiek domein zullen komen maar in Nederland zijn per 1 januari 2018 de werken van makers die overleden zijn in 1947 nu in het publiek domein. Dit jaar werd Publiek Domeindag voor het eerst ‘gevierd’ in Nederland en is er zelfs een eigen website waar je kunt zien om welke werken het nu gaat.

Nieuwe regels en nieuwe wetten

Elk jaar veranderen er op 1 januari regels en wetten en 2018 is zeker geen uitzondering. De Volkskrant vatte het even samen maar wat mij opviel was het verdwijnen van de (minimale) thuiskopievergoeding op lege cd’s en dvd’s (wie gebruikt die nog?) en de introductie van deze vergoeding op usb-sticks en wearables, zoals de Apple Watch.

Een volledig overzicht van de nieuwe vergoedingen die je op apparaten en media betaalt vind je op de site van de Stichting Thuiskopie maar je betaalt nu wat meer voor je smartphones en ereaders en minder voor laptops, computers en tablets.

Ereaders in 2017 en 2018

Goodereader.com kijkt terug op ontwikkelingen op het gebied van ereaders in 2017 en kijkt vooruit op 2018. Ereaders zijn – op zijn zachtst gezegd – geen hele spannende en innovatieve apparaten en de afgelopen 10 jaar zijn het telkens hele kleine stapjes vooruit geweest (en soms zelfs achteruit want waarom geen bladerknoppen meer, Kobo??).

Globaal gezien is vorig jaar de machtsposities van Amazon en Kobo alleen maar groter geworden. In landen waar Amazon actief is doen de Kindles het uitstekend terwijl Kobo, met o.a. de overname van Tolino en het uitbrengen van ereaders met grotere schermen daar tegenwicht aan blijft geven. Er zijn nog steeds andere partijen/merken actief op de ereadersmarkt zoals o.a. Bookeen, Icarus, Pocketbook, Nook en Onyx maar die mogen alle gerust tot de kleinere partijen gerekend worden.

In 2017 kwamen zowel Amazon als Kobo met speciale edities van hun bestaande ereaders die geoptimaliseerd zijn voor het lezen van digitale manga (een Paperwhite en Aura ONE met 32GB opslagruimte) maar die verschenen beide niet in Europa. Grotere schermen was ook een duidelijke trend en behalve de Aura ONE kwam zelfs Amazon voor het eerst in ruim 10 jaar met een ereader die een groter scherm had dan 6 inch: de nieuwe Kindle Oasis 2 die een 7 inch scherm heeft.

De Kindle Oasis 2 komt eveneens met meer opslag dan alle eerdere modellen want het standaardmodel beschikt over 8GB terwijl er ook een 32GB model is. Die opslagruimte is niet bedoeld voor manga maar voor audioboeken want Amazon introduceerde de mogelijkheid om ook audioboeken op je ereader te kunnen luisteren die naadloos afgewisseld en gesynchroniseerd kunnen worden met de Kindle boeken. Amazon is namelijk ook de eigenaar van Audible, een grote dienst van audioboeken. Tot mijn chagrijn is de Oasis 2 overigens nog steeds niet te bestellen in Nederland vanaf Amazon.de.

Ook Kobo is in 2017 in de luisterboekenbusiness gegaan. In o.a. Amerika, Canada, Engeland en Australië opende Kobo een eigen audioboekensite en je hebt geen kristallen bol nodig om te voorspellen dat er in de toekomst Kobo ereaders gaan komen die ook die audioboeken kunnen afspelen.

Nou wijken de Kobo diensten in Nederland af van wat er in de Engelssprekende landen wordt aangeboden (wij kennen geen Kobo Super Points – de Kobo airmiles van ebooks en audioboeken – terwijl die landen weer geen Kobo Plus hebben) en is het maar de vraag of Kobo hun audioboeken ooit in Nederland gaat aanbieden. En zelfs als dat wel indirect zou kunnen, zoals dat met Audible ook kan, is het maar de vraag of we die ereaders-met-audioboekenfunctionaliteit hier gaan zien.

Goodereader is er van overtuigd dat we in 2018 eindelijk de eerste apparaten met kleuren e-ink scherm gaan zien. Dat denk ik zelf ook wel maar ik verwacht geen Kindle of Kobo ereaders te zien met zo’n scherm. Amazon hoeft simpelweg niet te innoveren op die manier om nog steeds miljoenen Kindles te verkopen en bij Kobo zie je bij de Aura dat ze juist kiezen voor een iets minder goed scherm dan de voorganger om de kosten lager te houden (of de winstmarges te verhogen als je cynisch ingesteld bent).

In 2018 denk ik dat we een nieuwe, 4e generatie, versie van de Kindle Paperwhite gaan krijgen en het zou me niet verbazen als de Kindle Voyage gaat verdwijnen uit het assortiment. Het kan nog dat er een Kindle Voyage 2 komt ipv een Paperwhite 4 maar die kans acht ik een stuk kleiner.

Kobo zal, zoals bijna elk jaar, rond moederdag met een nieuw model komen en dat zal – gok ik – een Aura ONE Second Edition zijn met bluetooth functionaliteit (voor een hoofdtelefoon), 32GB opslag en een audioboekenspeler. Of die uberhaupt in Nederland zal uitkomen en/of enig nut zal hebben hier is de vraag maar dat zien we over 4 maandjes dan wel meteen. Zelf zou ik liever weer meer knoppen aan een Kobo ereader willen, zoals een fatsoenlijke resetknop en bladerknoppen, maar ik vrees dat Kobo daar niet meer naar terugkeert. Een belangrijke reden waarom ik de Oasis 2 ook wil aanschaffen …. als Amazon me dat in 2018 ook toestaat.

Fire and Fury

Het lijkt wel Pottermania voor volwassenen. Het boek van Michael Wolff over Donald Trump kreeg de allerbeste promotiecampagne die het had kunnen wensen: het Witte Huis probeerde de publicatie ervan te voorkomen en Trump verdedigt zich tegen de inhoud van het boek in een serie tweets die de geschiedenisboekjes gaan halen denk ik. De uitgever van het boek reageerde op de juridische druk van het Witte Huis door doodleuk het boek eerder te publiceren en afgelopen vrijdag liep het storm in de Amerikaanse boekwinkels.

Het staat, niet verrassend, wereldwijd op nummer 1 als Kindle editie bij Amazon en daar heb ik hem zelf ook vandaan gehaald. De bestseller van 2018 is nu al bekend.

In Nederland lijkt het succes overigens niet minder te zijn.

En stiekem vind ik het grappig om tweets voorbij te zien komen over hoe mensen pas over ruim een week het papieren boek kunnen ophalen bij de boekwinkel. Dan heb ik mijn ebook al uitgelezen.

En verder nog …

Stel me gerust eens een vraag die niet over ereaders gaat mensen! ;)

2 januari bleek Science Fiction Day te zijn. Nou is voor mij bijna elke dag SF dag maar leuk dat er één dag extra aandacht aan besteed wordt.

Het was aangekondigd en op 1 januari was het zo ver. Microsoft trekt de stekker uit hun muziekdienst Groove, al blijft de app wel werken met de muziek die je in je OneDrive account hebt staan.

Het blijft wel rommelen met muziekrechten en nu wordt Spotify beschuldigd van het niet betalen voor muziek die ze streamen.

Aan de andere kant hebben ze wel weer een nieuwe mijlpaal bereikt!
#

  • © 2006- 2019 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en duizenden liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top