Tweetweekoverzicht week 39 2019: Google gaat uitgevers niet betalen voor tonen nieuwsartikelen, meer gedigitaliseerde boeken in Amerika, AI en auteursrecht

Elke week maak ik een tweetweekoverzicht waarin ik alsnog stil sta bij nieuws en interessante ontwikkelingen waar ik wel over getwitterd heb maar waar ik (nog) geen blogpost aan heb gewijd.

Heb ik iets gemist? Of ben je wat interessants tegen gekomen? Stuur me dan een mail of tweet en dan neem ik het op in het (volgende) tweetweekoverzicht.

Onderhoudsmodus

Kennelijk is een ontsteking van je evenwichtsorgaan niet iets dat heel snel voorbij gaat. Geen aanvallen gelukkig maar de duizeligheid blijft aanhouden bij elke beweging die ik maak (en je beweegt dus veel meer dan je denkt weet ik nu). Goed, ik ben nu vooral even druk met mezelf en dat betekent tijdelijk minder aandacht voor mijn blog. Het is daardoor wederom een heel kort tweetweekoverzicht.

Google gaat uitgevers niet betalen voor nieuwsartikelen

Het was zo ontzettend voorspelbaar – er zijn vele artikelen en discussies aan gewijd destijds die het ook letterlijk uittekenden – maar Google heeft aangekondigd hoe ze in Frankrijk de nieuwe auteursrechtwetgeving gaan volgen met betrekking tot het tonen van stukjes uit nieuwsartikelen in Google News.

Niet door de uitgevers te gaan betalen voor het mogen tonen er van (en het sturen van bezoekers naar de sites van de uitgevers) zoals de lobby en het EU parlement fantaseerden bij het opstellen van de wetgeving. Nee, door alles weg te halen uit Google News en uitgevers de keuze te laten maken of ze hun nieuwsartikelen gratis willen laten tonen door Google News.

Frankrijk is het eerste land dat, met flinke haast, de nieuwe auteursrechtrichtlijn invoert en verwerkt in de eigen wetgeving en volgende maand is het daar al zo ver. Echter dus niet met de zak met geld van Google maar met een Frans koekje van eigen deeg.

De Franse minister van Cultuur heeft een verklaring gegeven waarin hij oproept tot een onderhandeling tussen Google en de uitgevers omdat dit in de geest van de wetgeving zou passen maar persoonlijk denk ik dat het (euro)kwartje nog niet gevallen is: als je een bedrijf verbiedt in wetgeving iets te doen, waarom kijk je dan raar op als ze het dan niet meer doen? En verwacht je dat ze je gaan betalen voor het privilege om het alsnog te mogen doen terwijl ze daar zelf nauwelijks iets aan verdienen?

Aangezien dit in Spanje en Duitsland al op een vergelijkbare manier gebeurde voor de invoering van de nieuwe richtlijn – daar probeerden ze met dezelfde wetgeving Google te dwingen te betalen en sloot Google simpelweg Google News tot de uitgevers terugkrabbelden omdat het in belang is dat bezoekers ze wisten te vinden – is het ronduit verbazingwekkend dat iemand een ander resultaat nu verwachtte met de EU wetgeving.

Wat je ook van Google vindt, je kunt ze lastig aanspreken op het naleven van de wetgeving die je zelf niet goed doordacht hebt. En met nog 20+ landen te gaan de komende 2 jaar gaat deze soap ook nog wel even duren.

Honderdduizenden boeken uit de 21ste eeuw worden gedigitaliseerd

Hoewel de huidige auteurswetgeving in Amerika redelijk veel op het Europese recht lijkt, is dat in het verleden heel anders geweest. Met name het automatisch verkrijgen en behouden van je auteursrecht werkte anders en in Amerika was het tot 1976 nodig om actief je auteursrecht te registeren. Ook was de beschermingsduur van dat auteursrecht een stuk korter met 28 jaar en moest dat actief verlengd worden.

Door die verplichting die er tot 1976 was voor rechthebbenden om actief hun rechten te verlengen/registreren is er een grijs gebied ontstaan van werken waarvan de rechten helemaal niet verlengd zijn, ook al zijn ze na 1923 gepubliceerd. Het is namelijk zo dat in Amerika de rechten op boeken tot 1964 eigenlijk standaard niet verlengd werden omdat het een enorme administratieve rompslomp was.

Bibliotheken zijn nu zelf begonnen met het digitaliseren van alle werken uit de periode 1923-1964 waarvan de rechten dus niet verlengd zijn en ze effectief in het publieke domein vallen. Wat ik dus een prachtig initiatief vind …

AI en auteursrecht

Ik ben gefascineerd door de vraag hoe iets als auteursrecht en intellectueel eigendomsrecht toegepast kan worden op werken die niet door mensen zijn gemaakt maar door tools en kunstmatige intelligentie. Waar ligt de scheidslijn van creatieve input van de mens en is het een ondersteuning van iets dat door een mens is bedacht en wanneer heeft de mens eigenlijk totaal geen input geleverd voor een werk … en is het auteursrecht niet van toepassing?

Foto’s die door een aap gemaakt zijn (waar dus geen auteursrecht op geldt), foto’s die door drones gemaakt worden, schilderijen die door AI’s gemaakt worden, teksten die door bots automatisch geschreven worden. Er zijn al zo veel voorbeelden en naar mate dit soort werken meer voorkomen wordt de vraag interessanter. Zeker als er geld mee verdiend wordt.

Op Plagiarism Today stond een zeer lezenswaardig artikel over dit onderwerp. Een aanrader wat mij betreft.

#

Tweetweekoverzicht week 32 2019: Deventer Boekenmarkt 2019, stiekem publiek domein in Amerika, humor en auteursrecht

Elke week maak ik een tweetweekoverzicht waarin ik alsnog stil sta bij nieuws en interessante ontwikkelingen waar ik wel over getwitterd heb maar waar ik (nog) geen blogpost aan heb gewijd.

Heb ik iets gemist? Of ben je wat interessants tegen gekomen? Stuur me dan een mail of tweet en dan neem ik het op in het (volgende) tweetweekoverzicht.

Deventer Boekenmarkt 2019

In tegenstelling tot de afgelopen (3) edities besloot ik dit jaar geen fotoverslag te maken van de Deventer Boekenmarkt. Dat wil niet zeggen dat ik zelf niet ben gegaan natuurlijk want het was voor mij een speciale editie aangezien het 25 jaar geleden is dat ik voor de eerste keer de boekenmarkt bezocht.

Ik heb een handjevol edities overgeslagen maar denk dat dit nog steeds de 20ste of 21ste keer was dat ik langs de kilometers lange rijen met kraampjes liep in de binnenstad en langs de IJsselkade.

En de zoveelste keer dat ik vanaf de Wilhelminabrug deze foto maakte ;-)

Hoe fantastisch ik het ook vind om omringd te zijn door tienduizenden boekenliefhebbers op zo’n dag – de organisatie schatte in dat er wederom ca. 125.000 bezoekers waren – ik merk wel dat de magie er een beetje vanaf is voor mij. Ik heb al jaren geen plattegrond meer nodig want ik weet precies waar alle kramen staan die voor mij interessant zijn en die staan inderdaad elk jaar weer op precies dezelfde plek in de Deventer binnenstad.

Waar ik de eerste jaren met tassen vol boeken thuis kwam, ben ik tegenwoordig druk met het uitvogelen hoe ik de overvolle boekenkasten met uitgelezen boeken (die ik nooit meer ga herlezen) kan opruimen en hoe ik dus weer tassen vol boeken het huis *uit* krijg.

Het zorgt er voor dat de Deventer Boekenmarkt voor mij niet meer de plek is om op zoek te gaan naar nieuwe titels om te lezen (en kopen) maar dat het een plek is geworden om te genieten van de sfeer. Slenteren langs kraampjes en vooral veel kijken naar mensen, niet zo zeer de boeken. En vervolgens lekker langs de IJssel onder een boom met mijn ereader te zitten terwijl de rijen achter me doorlopen.

Bij de kraam van de NL Stephen King fanclub kon ik de verleiding niet weerstaan en kocht ik een hardcovereditie van Sleeping Beauties. Met speciale boekenlegger die door de fanclub is gemaakt en waar deze bibliothecaris heel blij mee was.

Het is misschien na 25 jaar niet meer dezelfde ervaring maar ik heb me nog steeds prima vermaakt op de Deventer Boekenmarkt.

Ben jij geweest?

Stiekem publiek domein

In Amerika werkt auteursrecht nogal anders dan in Europa dankzij een veelvoud aan wetten die de afgelopen decennia (eeuwen) op elkaar gestapeld is. Tot aan 1976 moesten rechthebbenden bijvoorbeeld actief hun rechten registreren en was de beschermingsduur van dat auteursrecht ook fors korter (28 jaar) dan dat het tegenwoordig is.

Dat gerommel met die beschermingsduur heeft er voor gezorgd dat er 20 jaar geen werken in het publiek domein zijn gekomen in Amerika – wanneer een werk dus niet meer beschermd wordt door het auteursrecht – en het is pas sinds dit jaar dat alle werken die voor 1923 zijn gepubliceerd gegarandeerd in het publiek domein vallen.

Door de verplichting die er tot 1976 was voor rechthebbenden om actief hun rechten te verlengen/registreren is er echter een additioneel grijs gebied ontstaan van werken waarvan de rechten helemaal niet verlengd zijn, ook al zijn ze na 1923 gepubliceerd. Het is namelijk zo dat in Amerika de rechten op boeken tot 1964 eigenlijk standaard niet verlengd werden omdat het een enorme administratieve rompslomp was.

Of om precies te zijn, van alle boeken die tussen 1923 en 1964 zijn gepubliceerd is het niet automatisch zeker wat de auteursrechtelijke status is en is de kans bijzonder groot dat ze helemaal niet meer beschermd worden door het auteursrecht.

De New York Public Library besloot een scan te maken van alle titels die in deze periode verschenen zijn en concludeerde dat 80% van de boeken in het publiek domein vallen. Ze regelden dat de data van deze titels beschikbaar kwamen en een programmeur en blogger, Leonard Richardson, schreef er een Mastodon bot voor die elke dag een paar titels plaatst die stiekem dus helemaal niet meer beschermd worden door het auteursrecht. En gedownload kunnen worden mits ze gedigitaliseerd zijn door o.a. de Hathi Trust.

Humor en auteursrecht

Je moet van uitgevers vooral niet verwachten dat ze een beetje speels met hun auteursrecht om gaan en de auteursrechtvermeldingen in boeken zijn bijna altijd volledig dichtgetimmerd (en gecontroleerd door juristen).

Individuele auteurs kunnen het echter soms voor elkaar krijgen om een beetje lol te hebben met die vermeldingen in hun boeken. Het verandert immers helemaal niks aan het gegeven dat ze de rechthebbende zijn maar het maakt het allemaal wel een heel stuk sympathieker (en leuker) om te lezen. Een paar leuke voorbeelden:

#

Juridische kwesties: Publiek domein … met restricties

Auteursrechtelijke bescherming is tijdelijk maar zelfs als werken niet meer beschermd worden door het auteursrecht zijn er nog steeds restricties waar je op moet letten voordat je het kunt gebruiken.

Soms lijkt het alsof alle afbeeldingen, foto’s, teksten, video’s, boeken enzovoort auteursrechtelijk beschermd zijn. En dat is eigenlijk ook gewoon zo. De Auteurswet beschermt elk werk dat gemaakt wordt automatisch en geeft de maker ervan exclusieve rechten en zeggenschap over dat werk. Dit betekent dat je toestemming moet hebben om een foto, boek of film te mogen gebruiken voor je eigen doeleinden zolang die bescherming van kracht is.

Voor altijd en eeuwig?

De duur van de auteursrechtelijke bescherming is in de loop van de eeuwen nogal uit de hand gelopen. Het begon in de 18e eeuw ooit met veertien jaar na het publiceren van het werk. Inmiddels is de termijn in bijna alle landen vastgesteld op zeventig jaar na het overlijden van de maker. Ook in Nederland is dat de termijn, zoals uit artikel 37 van de Auteurswet blijkt: ‘Het auteursrecht vervalt door verloop van zeventig jaren, te rekenen van de 1e januari van het jaar, volgende op het sterfjaar van de maker.’

Publiek Domein

Elk jaar loopt op 1 januari dus de auteursrechtelijke bescherming af op werken van auteurs die dan zeventig jaar geleden overleden zijn. Zodra dit gebeurt, vallen de werken in het zogeheten publiek domein: iedereen kan ze zonder toestemming of vergoeding voor eigen doeleinden gebruiken.

Helemaal vrij te gebruiken? Niet per se, want je moet nog steeds goed opletten of alle mogelijke rechten van alle makers van een werk ook daadwerkelijk verlopen zijn.

Restricties

In Nederland zijn de werken van makers die in 1948 overleden nu vrij te gebruiken. Het is echter maar de vraag of daarmee ook alle rechten zijn komen te vervallen. Er kunnen bijvoorbeeld meerdere auteurs, redacteuren, vertalers of illustratoren meegewerkt hebben aan een boek waardoor het werk nog steeds beschermd wordt door het auteursrecht van de langstlevende rechthebbende.

De Koninklijke Bibliotheek heeft op publiekdomeindag.nl een lijst gepubliceerd van titels waarvan ze hebben kunnen vaststellen dat alle betrokkenen (meer dan zeventig jaar) overleden zijn. Deze zijn echt vrij te gebruiken maar voor alle andere boeken, tijdschriften en foto’s zul je dus zelf onderzoek moeten doen om er zeker van te zijn dat ze in het publiek domein vallen.

Lichtbildschutz

In Duitsland kwam er, vlak voor de kerst, op 20 december 2018 nog een nieuwe restrictie bij. De aanleiding: een rechtszaak over het op Wikipedia zetten van foto’s van schilderijen uit de zeventiende, achttiende en negentiende eeuw. Het Bundesgerichthof besliste dat er een auteursrecht rust op foto’s van schilderijen die zelf niet meer auteursrechtelijk beschermd zijn.

Dit recht heet Lichtbildschutz en biedt een auteursrechtelijke bescherming van vijftig jaar na de eerste openbaarmaking van de foto. Het Bundesgerichthof besloot ook dat een museum, waar schilderijen tentoongesteld worden, het fotograferen ervan kan verbieden. Dit betekent dat musea en andere eigenaren van schilderijen waarvan het auteursrecht al lang verlopen is, via het auteursrecht op de zelfgemaakte foto’s ervan kunnen voorkomen dat de afbeeldingen openbaar gemaakt worden.

In Nederland bestaat dit recht (gelukkig) niet en pakt het Rijksmuseum het een stuk gebruiksvriendelijker aan. De komende tijd maakt het museum digitale versies beschikbaar van de werken van 59 schilders die in 1948 overleden zijn. Op die manier kunnen nog meer mensen toegang krijgen tot deze werken in de Rijksmuseum-collectie – en dat is ook precies waarvoor het publiek domein bedoeld is. Ondanks de restricties natuurlijk.

Deze Juridische kwesties is ook gepubliceerd in IP 1 (2019).
#
  • © 2006- 2019 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en duizenden liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top