Open Access publiceren (op Windesheim) : over self-archiving en het auteurscontractenrecht

Hoewel veel lectoren en onderzoekers bekend zijn met het verschijnsel Open Access publiceren, blijken ze in de praktijk een stuk minder bekend te zijn met hoe ze dat daadwerkelijk kunnen doen. Dat zorgt ervoor dat maar weinig onderzoekers rekening houden met de mogelijkheid om hun artikelen – behalve in het wetenschappelijke of vaktijdschrift waarin ze willen publiceren – ook in de instellingsrepository te publiceren. En dat is wel lastig als je instelling een publicatiebeleid heeft waarin je aangeeft om waar mogelijk publicaties van studenten, medewerkers en onderzoekers (Open Access) beschikbaar te maken.

Tijd voor voorlichting dus

Reden genoeg om als Mediacentrum (en Auteursrechten Informatie Punt) te beginnen met voorlichting over waarom Open Access een speerpunt is – ook binnen Windesheim – en waarom we het belangrijk vinden om zoveel mogelijk publicaties op te nemen in onze repository.

Gisteren, 16 november, organiseerden we de eerste lunch(voorlichtings)bijeenkomst om aan een groep onderzoekers uit te leggen hoe ze – door simpelweg te informeren bij de uitgever over de mogelijkheden een auteursversie van hun artikel op te mogen nemen in de instellingsrepository (self-archiving) – ook kunnen bijdragen.

Recht op Open Access

Daarnaast legde ik ook uit wat de recent aan de Auteurswet toegevoegde “Open Access-bepaling” praktisch voor hun kan betekenen om met hun uitgever de dialoog aan te gaan over het Open Access publiceren van hun artikelen, ook als de uitgever daar zelf al niet in voorziet.

Artikel 25fa
De maker van een kort werk van wetenschap waarvoor het onderzoek geheel of gedeeltelijk met Nederlandse publieke middelen is bekostigd, heeft het recht om dat werk na verloop van een redelijke termijn na de eerste openbaarmaking ervan, om niet beschikbaar te stellen voor het publiek, mits de bron van de eerste openbaarmaking daarbij op duidelijke wijze wordt vermeld.
(Wetten.nl)

Het is belangrijk om te beseffen dat deze ‘Open Access-bepaling’ geen nieuwe uitzondering op het auteursrecht is maar een wezenlijk (nieuw) onderdeel van de persoonlijkheidsrechten van een auteur. Dit recht op open access publiceren kan niet door een auteur overgedragen worden aan een uitgever. De nieuwe bepaling is met terugwerkende kracht in werking getreden en het is dus mogelijk om al eerder gepubliceerde artikelen alsnog in Open Access te publiceren.

In beginsel mogen alle wetenschappelijke artikelen – van auteurs in onderzoeksinstellingen, universiteiten en hogescholen – dat geheel of gedeeltelijk gefinancierd is met (Nederlandse) publieke middelen na verloop van tijd (ook) Open Access gepubliceerd. Mits daar de bron vermeld wordt van de oorspronkelijke publicatie en er een redelijke termijn met de uitgever afgesproken is.

Maar wat is een redelijke termijn? En hoe verhoudt dit (Nederlandse) recht zich tot de overeenkomsten en afspraken die medewerkers, onderzoekers en lectoren al hebben rondom hun publicaties? Met buitenlandse uitgevers? En hoe ga je als auteur/onderzoeker in dialoog met je uitgever hierover?

De komende maanden (jaren waarschijnlijk) willen we alle publicerende medewerkers voorlichten, bewust maken van deze kwestie en oproepen actie te ondernemen naar hun uitgever(s) om het Open Access publiceren ook mogelijk te maken. Ongeacht of je in een wetenschappelijk tijdschrift publiceert, in een vaktijdschrift, congresbundel enz. Dat kan betekenen dat je het alleen maar hoeft te vragen maar kan ook betekenen dat je nog eens goed naar je overeenkomst met die uitgever moet kijken, moet controleren wat het self-archiving beleid is of wellicht in een discussie terecht komt met je uitgever omdat die weigert mee te werken.

Daar willen we (Mediacentrum en het Auteursrechten Informatie Punt) iedereen zoveel mogelijk bij ondersteunen door bijv. het uitzoekwerk voor onze rekening te nemen, eveneens met uitgevers te gaan praten en natuurlijk door ervoor te zorgen dat de publicaties ook daadwerkelijk in de Windesheimrepository terecht gaan komen.

Tijd om nu echt eens werk te gaan maken van Open Access.

#

  • © 2006- 2019 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en duizenden liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top