Tweetweekoverzicht week 27 2019: Ebook apocalypse, dashboard kerncijfers hbo en internetconsultatie implementatie EU auteursrechtrichtlijn

Elke week maak ik een tweetweekoverzicht waarin ik alsnog stil sta bij nieuws en interessante ontwikkelingen waar ik wel over getwitterd heb maar waar ik (nog) geen blogpost aan heb gewijd.

Heb ik iets gemist? Of ben je wat interessants tegen gekomen? Stuur me dan een mail of tweet en dan neem ik het op in het (volgende) tweetweekoverzicht.

Nog een keer over DRM en ebooks

Los van je eigen persoonlijke voorkeur voor papieren of digitale boeken, valt niet te ontkennen dat verkopers en uitgevers het zichzelf – en vooral hun klanten – erg moeilijk maken door de hindernissen die opgeworpen worden bij ebooks. Een papieren boek koop je (leen je, krijg je) en kun je gebruiken waar je wilt, hoe je wilt en wanneer je wilt. Op de manier die je wilt.

Ebooks zijn in vergelijking met papieren boeken simpelweg een stuk lastiger. Je hebt er een (specifiek) apparaat voor nodig om ze te kunnen lezen en aangezien uitgevers/verkopers allemaal een vorm van controle willen houden op de verkochte ebooks zijn er vaak ook beperkingen gesteld aan het gebruik ervan. Je koopt een ebook maar je hebt lang niet altijd de vrije keuze om het te gebruiken waar, hoe en wanneer je wilt.

Ik zal niet al mijn redenen en argumenten waarom ik tegen het gebruik van DRM ben gaan herhalen – je vindt tientallen blogposts hierover op mijn blog – maar laat ik het als volgt samenvatten: als je ebooks met DRM koopt dan koop je eigenlijk niets. Je wordt niet de eigenaar en de verkoper bepaalt hoe, wanneer en of je überhaupt die ebooks mag (blijven) lezen.

En dat punt werd helaas maar weer eens bevestigd door Microsoft. Twee jaar geleden begonnen ze met hun eigen ebookwinkel in de Microsoft Store waar ze titels verkochten die alleen maar te lezen waren op Windows 10 apparaten via de Edge browser. Vermoedelijk kregen ze inspiratie door het feit dat Apple dat ook al jaren doet (maar dan voor iOS/MacOS apparaten)?

Deze mogelijkheid was alleen beschikbaar in Amerika maar kennelijk hadden ook de Amerikanen geen zin om te betalen voor titels die alleen in een browser te lezen waren op een Windows 10 tablet/laptop/pc want Microsoft kondigde in april van dit jaar aan te gaan stoppen met de ebookwinkel. En de stekker uit de DRM/ebook servers te trekken waardoor niemand meer toegang heeft tot de gekochte titels.

Wired noemt het een ‘Ebook Apocalypse’ en dat is een passende term. Je kon het zien aankomen maar betalende klanten die daadwerkelijk gebruik maakten van de titels zijn in de aap gelogeerd. Microsoft betaalt alle aankoopsommen terug – dat is tenminste nog iets – maar dat zal een schrale troost zijn als je de boeken kwijt bent die je dacht gekocht te hebben.

Sommigen zullen het als de zoveelste reden zien om toch altijd voor papieren boeken te kiezen. En dat is helemaal prima natuurlijk als je daar mee uit de voeten kunt. Zelf probeer ik breder te kijken dan alleen boeken want DRM is al lang niet meer die kopieerbeveiliging voor dat boek, muziekbestand of die film. Het is een middel dat door grote partijen wordt ingezet om klanten te binden aan hun eigen systemen, hun ecosysteem, dat toegang biedt tot een gigantisch aanbod van digitale content dat helemaal geen tegenhanger meer heeft op fysieke media. We leven nu al in een tijd waarin een aanzienlijk deel van film, video en muziekmateriaal digital-only verspreid wordt en ik ben er van overtuigd dat dit ook voor boeken gaat gelden.

Wat de Microsoft ‘Ebook Apocalypse’ vooral laat zien, denk ik, is dat je als boeken-kopende consument anders moet kijken naar ebooks en dit soort ebookwinkels. Het is niet alleen de digitale variant van een boekenplankje dat je voorheen vulde met (dezelfde) papieren boeken. Het zijn tegenwoordig diensten waar je toegang koopt tot digitale content die steeds vaker uniek gaat zijn voor dat medium. En waar je dus de vraag bij moet stellen of de leverancier betrouwbaar genoeg is om die toegang te blijven bieden gedurende langere tijd (of waar je mee kunt leven als die leverancier danwel dienst compleet weg komt te vallen).

Twijfel je daar aan? Dan moet je het vooral niet kopen zodat deze diensten gedwongen worden om met een beter aanbod en betere ondersteuning te komen. Of Microsoft dat nu ook gaat doen?

Dashboard kerncijfers hbo

Meten is weten. Zo eenvoudig is het meestal niet maar als je inzicht wilt krijgen in hoe goed, succesvol of efficiënt iets is, dan zul je na moeten denken over hoe iets georganiseerd is en hoe je dan kunt meten of iets dan ook daadwerkelijk goed werkt.

De Vereniging Hogescholen heeft al vele jaren ‘Feiten en cijfers‘ op hun website staan waar je de (formeel vastgestelde) gegevens van Nederlandse hogescholen kunt vinden. Over hun financiën, personeel, uitval, instroom, diploma’s en studenttevredenheid bijvoorbeeld. De sectorindelingen en inschrijvingen worden bijvoorbeeld ook gebruikt als basis voor staffels in contentlicenties met uitgevers.

De VH heeft nu ook een viertal dashboards toegevoegd waar je in 1 keer een totaaloverzicht krijgt van de gehele hbo sector, studiesucces, instroom/diploma’s en personeel respectievelijk.

Internetconsultatie implementatie EU auteursrechtrichtlijn

Nederland bewijst dat het implementeren van nieuwe wetgeving ook heel snel kan verlopen want op 2 juli verscheen de internetconsultatie al met het implementatiewetsvoorstel voor de EU auteursrechtrichtlijn.

Het wetsvoorstel zelf is te downloaden (hier) en daar hoort ook de memorie van toelichting bij (hier).

Ik heb alleen nog het deel in het voorstel gelezen met betrekking tot de onderwijsexceptie want na ruim 10 jaar ervaring met het werkbaar krijgen van readerregelingen voor het onderwijs was mijn hoop dat de verruimde mogelijkheden in de EU auteursrechtrichtlijn ook zijn weerslag zouden krijgen in de Nederlandse wetgeving. Helaas lijk ik daar van een koude kermis thuis te gaan komen.

De aanpassing/aanvulling op artikel 16 Aw is heel beperkt en hoewel ik elders vreugde zag over het niet kiezen voor de mogelijkheid om de beschikbaarheid van licenties een rol te laten spelen in de onderwijsexceptie, zag ik juist hierin mogelijkheden om als onderwijssector betere afspraken met uitgevers te kunnen maken over educatief gebruik.

Het is evident dat bij het opstellen van het wetsvoorstel geen enkele partij betrokken is geweest met enige ervaring met het functioneren van de onderwijsexceptie. En met niet 1 maar 2 Netwerken Auteursrechten Informatiepunten in het hoger onderwijs is dat serieus een omissie met gevolgen.

De internetconsultatie loopt tot 2 september – of zoals we in het onderwijs zeggen, het begin van het nieuwe schooljaar – en dat betekent dat het ook nog eens zo goed als onmogelijk is om met een groot aantal reacties uit hogescholen en universiteiten te komen. Ik zal namens mezelf en het Netwerk Auteursrechten Informatiepunten van het hbo reageren maar maak me weinig illusies over de impact daarvan.

Lees je dit en wil je ook reageren? Ga dan naar de internetconsultatiepagina , lees de documenten en laat een reactie achter met jouw ervaringen en verbeterpunten. Ik zal, vanzelfsprekend, een uitgebreide reactie ook hier op mijn blog plaatsen.

#

Ebooks in Nederland: de nieuwe cijfers (Q2 2018)

Er is veel geschreven over trends, beschikbaarheid, prijsbeleid, verkoopaantallen en (het uitblijven van) succes van ebooks in Nederland de laatste jaren maar in bijna alle gevallen gebeurde dat zonder duidelijke cijfers en feiten die als onderbouwing zouden moeten fungeren. Het CB verzorgt de distributie van bijna alle ebooks in Nederland en produceert sinds 2014 elk kwartaal een infographic met cijfers over de actuele stand van zaken van ebooks in Nederland.

Enkele dagen geleden publiceerde CB de nieuwe E-book Barometer van het tweede kwartaal van 2018. Niet zo maar weer een reguliere Barometer want deze keer heeft de infographic een thema, nl. het spannende boek. Dat maakt het vergelijken met eerdere kwartalen een stuk lastiger – en voor een aantal specifieke grafieken zelfs onmogelijk – maar toch probeer ik nog wat algemene ontwikkelingen te duiden.

Vooraf:

  • In de kop van de Barometer zijn de, vorig kwartaal samengevoegde trends voor verkopen, uitleningen en abonnementen nog steeds aanwezig zodat je in één opslag ziet hoe de cijfers zich verhouden tot die van de afgelopen 12 maanden en die van hetzelfde kwartaal vorig jaar;
  • De eerste twee ‘Barometer cirkels’ zijn gelijk aan die van vorige kwartalen maar het aandeel Bestseller als ebook en Ebookprijs t.o.v. fysiek zijn vervangen door Spannende titels in Bestseller 60 als ebook en Aandeel spannend boek;
  • Alle grafieken hebben een aangepaste ‘spannende’ typografie;
  • Nieuwe grafieken zijn: Trends in prijzen, Het effect van de Gouden Strop en Afzet in kanalen per spanningsgenre;
  • Verdwenen grafieken zijn: Beschikbaarheid per kanaal en Verkopen vs abonnementen als lifecycles;
  • CB doet geen uitspraken over de mate waarin hun cijfers de daadwerkelijke markt vertegenwoordigen in Nederland. Zo levert uitgever Overamstel – één van de grootste aanbieders van ebooks in Nederland – zelf hun ebooks aan en gaan die niet via CB. Dat geldt vanzelfsprekend ook voor de self-published titels. Als iemand meer informatie heeft over welke titels/uitgevers nog meer niet geteld worden door CB dan hoor ik het graag.

Ebooks in Nederland Q2 2018 (of H1 2018)

E-book-barometer-NL-Q2-2018

Wat valt me op?

Een barometer toont de belangrijkste metertjes bovenaan en dat doet de E-Book Barometer ook: Het aandeel digitaal in totale verkoop (in afzet) is het afgelopen kwartaal minimaal gestegen van 7,0% (in Q4 2017) naar 7,1% (in Q1 2018) naar 7,3% nu. Een jaar geleden was dit 6,7% dus het blijft nog steeds een langzame (maar gestage) stijging. Over 154 jaar zou het aandeel 100% moeten zijn als dit zo doorgaat.

In het aandeel ebooks in online verkoop gaat het echter niet richting de 100% want de daling zet licht door. In Q2 2017 was dit aandeel maar liefst 30,9% maar het zakte in Q3 2017 weer terug naar 27,5% en vervolgens in Q4 2017 verder naar 27,2%. In Q1 2018 zette de dalende lijn zich door (26,7%) en dit kwartaal zitten we op 26,2%. Als het gaat om boeken die online verkocht worden is (ruim) een kwart een ebook en driekwart blijft papier.

Ik vond het aantal titels in de bestseller 60 die als e-book verschenen nooit een zinnige indicator omdat het procentueel gemakkelijk beïnvloed wordt door fotoboeken, kookboeken en prentenboeken die nou eenmaal niet zo handig als ebook zijn (want ze werken niet op een ereader). In het kader van de aandacht voor het spannende boek is de indicator veranderd naar het percentage spannende titels in bestseller 60 als e-book. En tja, dat is 100% omdat dit genre wel prima werkt als ebook natuurlijk. Heel spannend is het allemaal niet.

De gemiddelde e-bookprijs t.o.v. fysieke prijs is nu als een aparte grafiek opgenomen en dus is er plek voor een nieuwe meter: het aandeel van het spannende boek als e-book. 33,7% van de verkochte ebooks in Nederland is een spannend boek.

CB laat sinds vorig kwartaal de trends, behalve voor de verkopen, ook voor de uitleningen en abonnementen zien. Kijk je naar de verkoop en vergelijk je dat met Q2 van 2017? Dan blijkt de groei van 3,2% van Q1 2018 nu afgenomen te zijn en zelfs een daling van 0,9% te zijn. Kijk je naar naar de afgelopen 12 maanden dan is het nog steeds een stijging van 2,9% (tegenover 5,4% in het vorige kwartaal)

Bij de uitleningen is nog stevige groei zichtbaar al is die wat minder dan de vorige keer: vergeleken met Q2 2017 stegen de uitleningen met 11,2% (18% in Q1 2018) terwijl, als je naar de afgelopen 12 maanden kijkt, die groei hoger ligt met 18,3%. (was 18,7% in Q1 2018)

Bij de abonnementen hebben we nog steeds te maken met de forse groei dankzij Kobo Plus. Vorig kwartaal waren die groeipercentages extreem hoog met 2291% t.o.v. Q1 2017 en 1194% t.o.v. de afgelopen 12 maanden. Dit kwartaal zien we nog steeds een stijging van 364% t.o.v. Q2 2017 en 803% t.o.v. de afgelopen 12 maanden. Mooie cijfers lijkt me.

Afzet grafieken

De grafiek Verkopen en uitleningen IN AFZET laat zien dat er prachtige pieken voor zowel uitleningen als verkopen zijn in elk derde kwartaal maar ook dat dat de hierboven genoemde cijfers niet de trend van de afgelopen drie maanden weergeeft. Zowel het aantal uitleningen als het aantal verkopen is sterk gestegen in Q2 2018.

Zie je dus wel prachtig keer op keer de trend terugkomen van sterke stijgingen in Q2 en Q3 die vervolgens weer afzakken in Q4 en Q1.

exclamation uitroeptekenSinds Q3 2017 blijkt het aantal uitgeleende ebooks consequent hoger liggen dan het aantal verkopen maar zijn de trends van dalingen en stijgingen (bijna) identiek.

De Verkopen & abonnementen IN NETTO-OMZET geeft inzicht in het aandeel van abonnementsdiensten in de omzet van ebooks. De pieken en dalen van de verkoop & uitleningen uit de afzetgrafiek zijn ook te zien in deze grafiek en lijken bijna gelijk te zijn aan die van de verkoop & abonnementen. Maar goed, dit is een grafiek die omzet weergeeft en deze grafiek lijkt te suggereren dat sinds Q1 2017 er meer wordt omgezet in abonnementen dan aan verkoop van ebooks? Lees ik deze grafiek verkeerd?

De laatste keer dat CB de trends in prijzen van ebooks in een eigen grafiek liet zien was 2 jaar geleden (Q2 2016) in de vorm van de gemiddelde consumentenadviesprijs van ebooks per jaar in percentage t.o.v. het fysieke exemplaar. Daarna werd het als ‘meter’ bovenaan in de Barometer weergeven per kwartaal en dat stond in Q1 2018 op 49,7%. Deze keer staan de trends in prijzen voor alleen het genre spannende boeken centraal en wordt dus de gemiddelde prijs van dit genre boeken getoond tegenover de gemiddelde prijs van de overige ebooks. Daar valt uit af te leiden dat de gemiddelde prijs van ebooks rond de 9 euro blijft hangen en niet meer daalt (zelfs iets stijgt). En dat het spannende boek jarenlang goedkoper was dan andere genres maar dit verschil nu bijna verdwenen is.

Ieder jaar zijn in juni de Spannende Boeken Weken en de uitreiking van de Gouden Strop, de prijs voor het beste Nederlandstalige spannende boek. Wat is nou het effect van het winnen van de Gouden Strop op de verkoop van de winnende titels uit de periode 2012-2018? Nou, niet geheel verrassend helpt de media-aandacht best wel bij de verkoop :) In de week dat bekend wordt gemaakt dat een titel de Gouden Strop gewonnen heeft neemt de verkoop explosief toe en dat is de twee weken erna zelfs nog meer. Daarna zakt de verkoop weer maar blijft op een veel hoger niveau dan voor het winnen van de prijs.

In de grafiek Afzet & marktwaarde PER PRIJSRANGE wordt bekeken hoe de verdeling bij de verkoop van ebooks is in de verschillende prijsklasses. Zowel de afzet (het percentage verkochte exemplaren) als de marktwaarde (afzet vermenigvuldigd met de bruto verkoopprijs) zijn in deze grafiek opgenomen en deze keer is alles gesplitst in de spannende titels en “de rest”.

Aangezien de verkoopprijs zowel op de X-as staat als in de marktwaarde is meegenomen mag je een omslagpunt verwachten tussen de goedkopere exemplaren met lagere martkwaarde en duurdere exemplaren met hogere marktwaarde. Wel is door die splitsing – en het weghalen van het aantal titels dat in de prijsrange valt – de grafiek nu extra lastig te lezen vind ik zelf.

Dat omslagpunt zit duidelijk in de prijsrange van 8 tot 9,99 euro. In deze prijsrange is de marktwaarde nipt iets hoger dan de hoogste afzet. Voor een hoge afzet en marktwaarde moet je dus in elk geval onder de 10 euro blijven met de prijs. Kom je erboven dan dalen beide aanzienlijk hoewel ook de prijsrange van 12 tot 13,99 euro nog heel goed scoort met marktwaarde.

exclamation uitroeptekenCa. 80% van de afzet wordt verkregen van spannende ebooks met een prijs die onder de 10 euro ligt terwijl dus 30% wordt verkregen met ebooks tussen de 8 en 10 euro.

Bekijk je alleen het spanningsgenre en waar ze vervolgens afgezet worden dan zie je wel leuke dingen in de subgenres. In abonnementsdiensten zijn (literaire) thrillers populair maar lijken spionage titels volledig te ontbreken. Spionage, spanning algemeen, thrillers, true crime en horror worden voornamelijk afgezet via verkoop terwijl science fiction, oorlog, avontuur en detectives het (veel) beter doen bij de uitleningen.

Voordat titels verkocht, uitgeleend of verhuurd kunnen worden moeten ze natuurlijk wel als ebook beschikbaar zijn. Die beschikbaarheid per kanaal tabel is verdwenen in deze editie echter dus het is niet duidelijk hoeveel titels voor verkoop, uitleen, abonnementsdiensten en luisterboek beschikbaar zijn. Hopelijk komt deze informatie wel terug want dit geeft het beste aan wat het verschil in aanbod is per kanaal.

De e-bookmarkt & devices in cijfers

De ebookmarkt blijft in beweging. Het aantal ebooktitels stijgt door van 51.428 titels in Q4 2017 en 51.826titels in Q1 2018 naar 52.760 in Q2 2018. Een stijging van 1,8%. (was 0,8% vorig kwartaal). Het aantal uitgevers staat nu op 333 (het was 332 in Q1) en het aantal retailers steeg van 157 naar 162.

Het recentste onderzoek van Gfk was in februari 2018 voor ereaders en in december 2017 voor tablets en smartphone bezit. Oftewel, de cijfers zijn dit kwartaal gelijk aan die van vorig kwartaal omdat er geen nieuw onderzoek gedaan is. Het aantal ereaders in Nederland blijft dus 2,2 miljoen en er zijn 9,5 miljoen tabletbezitters en 11,9 miljoen smartphonebezitters in Nederland.

#

Ebooks in Nederland: de nieuwe cijfers (Q1 2018)

Er is veel geschreven over trends, beschikbaarheid, prijsbeleid, verkoopaantallen en (het uitblijven van) succes van ebooks in Nederland de laatste jaren maar in bijna alle gevallen gebeurde dat zonder duidelijke cijfers en feiten die als onderbouwing zouden moeten fungeren. Het CB verzorgt de distributie van bijna alle ebooks in Nederland en produceert sinds 2014 elk kwartaal een infographic met cijfers over de actuele stand van zaken van ebooks in Nederland.

Gisteren publiceerde CB de nieuwe E-book Barometer van het eerste kwartaal van 2018. In aanvulling op wat er in deze infographic vermeld wordt probeer ik ook zelf de trends en ontwikkelingen te duiden, vooral door deze te vergelijken met de voorgaande kwartalen en hetzelfde kwartaal van vorig jaar (Q1 2017).

Vooraf:

  • CB sleutelt nog steeds lichtelijk aan de Barometer grafieken. In de kop van de Barometer zijn de twee cijfers voor verkopen van ebooks samengevoegd maar zijn nu ook de trends van de uitleningen en abonnementen toegevoegd zodat je in één opslag ziet hoe de cijfers zich verhouden tot die van de afgelopen 12 maanden en die van hetzelfde kwartaal vorig jaar;
  • Alle grafieken hebben nu een naamswijziging gekregen, inclusief aangepaste typografie, die duidelijker laat zien wat de grafieken beschrijven;
  • Er is een nieuwe grafiek bij gekomen die de afzet in kanalen (verkopen, uitleningen en abonnementen) per genre laat zien;
  • De ebookmarkt en devices grafieken zijn samengevoegd in één blok om ruimte te maken voor die nieuwe grafiek;
  • CB doet geen uitspraken over de mate waarin hun cijfers de daadwerkelijke markt vertegenwoordigen in Nederland. Zo levert uitgever Overamstel – één van de grootste aanbieders van ebooks in Nederland – zelf hun ebooks aan en gaan die niet via CB. Dat geldt vanzelfsprekend ook voor de self-published titels. Als iemand meer informatie heeft over welke titels/uitgevers nog meer niet geteld worden door CB dan hoor ik het graag.

Ebooks in Nederland Q1 2018

E-bookbarometer-Q1-2018-NL-RGB

Wat valt me op?

Een goede Barometer moet natuurlijk meteen de belangrijkste cijfers tonen en dat doet de E-Book Barometer ook: Het aandeel digitaal in totale verkoop (in afzet) is het afgelopen kwartaal minimaal gestegen van 7,0% (in Q4 2017) naar 7,1% nu. Een jaar geleden was dit 6,6% dus het blijft nog steeds een hele langzame (maar gestage) stijging. Misschien dat mijn achterachterachterkleinkinderen nog gaan meemaken dat ebooks een aandeel van 100% weten te behalen.

In het aandeel ebooks in online verkoop is echter geen lijn te bespeuren want het springt alle kanten op. In Q4 2016 was dit aandeel naar 29,3% gestegen maar in Q1 2017 daalde dit naar naar 27,2%. In Q2 2017 herstelde het percentage zich naar een recordhoogte van 30,9% maar zakte in Q3 weer terug naar 27,5% en vervolgens in Q4 2017 verder naar 27,2%. In Q1 2018 zet de dalende lijn zich door en komt het aandeel op 26,7% uit. Als het gaat om boeken die online verkocht worden is (ruim) een kwart een ebook en driekwart blijft papier.

Ik vind het aantal titels in de bestseller 60 die als e-book verschenen niet zo’n zinnige indicator eigenlijk omdat het procentueel gemakkelijk beïnvloed wordt door fotoboeken, kookboeken en prentenboeken die nou eenmaal niet zo handig als ebook zijn (want ze werken niet op een ereader). Maar enfin. Dat aantal lag in Q1 2017 op 86,7% (52 van de 60 titels), op 88,3% (53 van de 60) in Q2, steeg verder naar 90% in Q3 en nog verder naar 93,3% (56 van de 60 titels) in Q4 2017. Nu zakt het naar 91,7% in Q1 2018 (55 van de 60 titels). Trek elke conclusie hieruit die je wil zou ik zeggen.

De gemiddelde e-bookprijs t.o.v. fysieke prijs wordt alleen als percentage getoond voor dit kwartaal maar hier is het echt intereressant om naar de langere termijn te kijken. In Q4 van 2016 lag dat percentage op 53,4% en het zakte vervolgens (behoorlijk) met ruim drie procent naar 50,3% in Q1 2017. In Q2 2017 steeg het juist weer met ruim twee procent naar 52,7% terwijl in Q3 2017 de gemiddelde ebookprijs voor het eerst onder de 50% van de prijs van het fysieke boek kwam te liggen met 47,5%. 2017 eindigde met een gemiddelde prijs van 51,4% maar daalt nu weer naar iets onder de 50%: 49,7%. Het is duidelijk dat de dalende lijn van de afgelopen jaren afgelopen is en dat de prijs gemiddeld rond de 50% zal schommelen met uitschieters van enkele percentages eronder of erboven, afhankelijk van het aandeel van de grote bestsellers in dat kwartaal. Die laatste categorie zorgt voor een hoger gemiddelde aangezien ebookversies van bestsellers verhoudingsgewijs duur zijn.

CB laat nu de trends, behalve voor de verkopen, ook voor de uitleningen en abonnementen zien. Kijk je naar de verkoop en vergelijk je dat met Q1 van 2017? Dan blijkt de groei nu 3,2% te zijn. Vorig kwartaal lag dat op 0,6% (Q4 2017 vs Q4 2016) dus hier is de groei hersteld. Datzelfde is ook zichtbaar als je naar de afgelopen 12 maanden kijkt: 5,4% (tegenover 5,8% in het vorige kwartaal)

Ook bij de uitleningen is nog stevige groei zichtbaar: vergeleken met Q1 2017 stegen die met 18% terwijl, als je naar de afgelopen 12 maanden kijkt, die groei zelfs nog iets hoger ligt met 18,7%.

Bij de abonnementen hebben we nog steeds te maken met het feit dat Kobo Plus iets meer dan een jaar geleden lanceerde. De groeipercentages zijn 2291% t.o.v. Q1 2017 en 1194% t.o.v. de afgelopen 12 maanden. Deze percentages zullen de komende kwartalen vanzelfsprekend gaan afnemen.

Afzet grafieken

De grafiek Verkopen en uitleningen IN AFZET laat zien dat er prachtige pieken voor zowel uitleningen als verkopen zijn in elk derde kwartaal maar ook dat dat de hierboven genoemde positieve cijfers voor beide niet de trend van de afgelopen drie maanden weergeeft. Het aantal uitleningen is (heel) licht gedaald terwijl het aantal verkopen van ebooks zelfs wat sterker inzakt. Dat zag je in Q1 2017 ook gebeuren na de kerstperiode maar ik ben benieuwd of de verkopen aantrekken in Q2.

En alsjeblieft CB. Barometers laten cijfers zien dus zet nou eens de absolute waarden bij het recentste kwartaal ….

exclamation uitroeptekenOndanks de lichte daling van het aantal uitgeleende ebooks blijven het er substantieel meer dan het aantal verkopen.

In de grafiek worden ook de trends als lijndiagram weergegeven en daarin is te zien dat de afzet van ebooks zich inderdaad lijkt te stabiliseren. De uitleningen blijken nog steeds door te groeien en voor het eerst lijkt ook het ‘verdienmodel’ van lenen van ebooks een gunstigere te gaan worden.

De Verkopen & abonnementen IN NETTO-OMZET geeft inzicht in het aandeel van abonnementsdiensten in de omzet van ebooks. De pieken en dalen van de verkoop uit de afzetgrafiek zijn ook te zien in deze grafiek maar vanaf Q1 2017 is een flinke stijging te zien in de omzet die via de ebookabonnementsdiensten behaald is. In Q1 is de netto-omzet van zowel de verkopen als de abonnementdiensten gedaald maar verder valt er niets over te zeggen want ik heb het vermoeden dat deze grafiek verkeerd is gemaakt. Kijk je namelijk naar het vorige kwartaal dan zie je dat de abonnementdiensten toen ongeveer 1/8 van de totale omzet vormen en in deze grafiek wordt gesuggereerd dat de omzet van de abonnementsdiensten vanaf Q1 2017 hoger ligt dan van alle verkopen. Een foutje?

In de grafiek Afzet & marktwaarde PER PRIJSRANGE wordt bekeken hoe de verdeling bij de verkoop van ebooks is in de verschillende prijsklasses. Zowel de afzet (het percentage verkochte exemplaren) als de marktwaarde (afzet vermenigvuldigd met de bruto verkoopprijs) zijn in deze grafiek opgenomen. Aangezien de verkoopprijs zowel op de X-as staat als in de marktwaarde is meegenomen mag je een omslagpunt verwachten tussen de goedkopere exemplaren met lagere martkwaarde en duurdere exemplaren met hogere marktwaarde.

Dat omslagpunt zit, net als de vorige keren, duidelijk in de prijsrange van 8 tot 9,99 euro. Het percentage dat deze categorie vertegenwoordigt in de afzet is weer gestegen van (ca.) 26% naar 29%. (nogmaals, CB, label die diagrammen aub). In Q4 2017 waren de verschillen met zowel de categorie 4 tot 5,99 euro en 6 tot 7,99 euro kleiner geworden maar in Q1 2018 is de 8 tot 9,99 euro range duidelijk weer het optimale prijspunt.

In Q3 zag je de categorie 8 tot 9,99 euro duidelijk als optimaal prijspunt terugkomen maar dat is in Q4 2017 bijgetrokken. Het is nog steeds de categorie waarin verhoudingsgewijs het meeste afgezet wordt

exclamation uitroeptekenMeer dan 40% van de afzet wordt verkregen van ebooks met een prijs die onder de 8 euro ligt terwijl dus bijna 30% wordt verkregen met ebooks tussen de 8 en 10 euro.

Bekijk je het per genre in de grafiek Afzet & marktwaarde PER GENRE dan zie ik (wederom) geen enkel verschil met de grafieken van Q3 en Q4 2017. Is het dezelfde grafiek?

Hierin zijn de literaire fictie en de thrillers/spannende boeken samen verantwoordelijk voor 74% van de afzet. Romantiek is ook nog steeds goed voor 10% van de afzet (was 7,5% in Q2 2017) hoewel ook daar de marktwaarde lager ligt. Interessant is dat de ‘kleinere’ genres non-fictie, mens & ontwikkeling, management en educatief allemaal een hogere marktwaarde hebben dan hun afzetpercentages. Deze titels zitten ook grotendeels in de hogere prijsranges natuurlijk.

Beschikbaarheid grafieken

Voordat titels verkocht, uitgeleend of verhuurd kunnen worden moeten ze natuurlijk wel als ebook beschikbaar zijn. En die beschikbaarheid PER KANAAL is interessant want voor het eerst ooit(?) is het aantal voor de verkoop beschikbare titels – minimaal – gedaald. In totaal zijn er 48.985 titels (49.035 titels in Q4) digitaal beschikbaar voor de verkoop en zijn 19.778 (18.650 titels in Q4 2017) via de bibliotheek te lenen. Als je bedenkt dat dat er in Q1 2017 15.449 waren dan is er in 1 jaar tijd een mooie sprong gemaakt.

exclamation uitroeptekenDat betekent ook dat 40,4% van de verkooptitels te leen zijn via de bibliotheek en dat is een stijging van 2,4% ten opzichte van het vorige kwartaal.

De stijging in aantal titels is verhoudingsgewijs minder groot voor abonnementsdiensten maar in absolute aantallen hebben de abonnementdiensten meer aanbod dan de bibliotheken. In Q4 2016 waren er “slechts” 11.943 titels beschikbaar voor abonnementsdiensten maar dat waren er een jaar later 22.533 in Q4 2017. Afgelopen kwartaal steeg dat licht door naar 23.310. Dat is 47,6% van het totaal aantal Nederlandse aanbod (was 46% in Q4 2017). Overigens is het aanbod van anderstalige titels in Kobo Plus veel sterker gestegen en staat de teller van het totale aantal titels daar inmiddels boven de 224 duizend. Het aantal Nederlandse titels in Kobo Plus is dus nog geen 10%.

Tot slot zijn 3.393 titels ook als luisterboek beschikbaar, een mooie stijging in absolute aantallen ten opzichte van de 3.203 titels in het vorige kwartaal.

Lifecycles

In eerdere Barometers (t/m Q2 2017) liet CB de lifecycle van een bestseller zien als gemiddelde trend van ebookverkopen van de top 25 bestverkopende titels na verschijning. Dit gaf, in combinatie met, de verhouding verhuur/verkoop het interessante beeld dat de verkoop slechts enkele maanden na verschijning echt rendabel is en dat het uitlenen van dezelfde titel via de Bibliotheek nauwelijks of geen impact lijkt te hebben op de verkoop.

Sinds Q3 2017 wordt echter gekeken naar ebooktitels die zowel bij abonnementendiensten als in de verkoop beschikbaar zijn. Hier wordt naar de ‘leeftijd’ gekeken in maanden, vanaf het moment dat ze ook beschikbaar zijn bij abonnementendiensten. De linker Y-as is voor de netto-omzet uit abonnementen, de rechter Y-as toont de netto-omzet van de verkoop.

Het is wat lastig te zien omdat de waarden van beide Y-assen verschillen ten opzichte van de vorige keer maar in de grafiek is wel een duidelijk andere trend te zien. In Q4 2017 zag je dat de verkoop tot vier maanden hoog bleef en dan echt enorm snel daalde. Deze keer ligt de eerste ‘bodem’ weliswaar ook weer op 9 maanden maar is de daling een stuk geleidelijker.

Het grootste verschil is echter bij de abonnementdiensten te zien. Vorig kwartaal zag je een hoge netto-omzet tot 7 maanden en volgde er eveneens een grote daling richting de 9 maanden maar deze keer is de lijn veel evenwichtiger. De lijnen kruisen elkaar op 5 maanden en na die 5 maanden blijft de netto-omzet uit de abonnementdiensten stabieler dan die van de verkoop van de titel, al ligt de omzet uit de verkoop nog steeds aanzienlijk hoger natuurlijk.

exclamation uitroepteken

Abonnementsdiensten leveren (nog lang) niet de omzet op van een verkoop maar lijken wel een stabiel en rendabel afzetkanaal voor uitgevers te zijn geworden.

Nog een keer afzet

Ik geef toe dat ik een onderverdeling van genres niet heel boeiend vind maar daar denkt het CB anders over en introduceert in deze Barometer een afzet in kanalen PER GENRE grafiek. En het bevestigt mijn verwachtingen dat fictie en thrillers/spanning ebooks bij voorkeur gekocht worden terwijl kinderboeken – maar vooral de reisboeken – veel populairder zijn om te lenen dan te kopen. Managementboeken maar ook de mens en ontwikkeling titels hebben mensen ook liever in hun eigen boekenkast staan kennelijk terwijl het bij de romantische en educatieve titels bijna om het even is tussen verkoop en lenen.

Bij de abonnementsdiensten zijn zowel de fictie als de kinderboeken populair.

Ebookmarkt & devices

De e-bookmarkt blijft in beweging. Het aantal ebooktitels stijgt door van 51.428 titels in Q4 2017 naar 51.826 titels in Q1 2018. Een stijging van 0,8% (hoewel het verschil van bijna 3000 titels t.o.v. het bij de Beschikbaarheid genoemde aantal beschikbare titels me ontgaat). Het aantal uitgevers staat nu op 332 (het was 335 in Q3) en het aantal retailers bleef gelijk op 157.

Gfk heeft in februari 2018 een nieuw onderzoek gedaan naar de ereaders en in december 2017 naar tablets en smartphone bezit. Oftewel, er zijn weer nieuwe cijfers! Het aantal ereaders in Nederland is met 100.000 gestegen naar 2,2 miljoen. En dan hebben ze mij met mijn 20+ ereaders nog niet eens bevraagd.

Ook het aantal tablets en smartphones is stevig toegenomen. Inmiddels zitten we op 9,5 miljoen tabletbezitters (was 9 miljoen) en 11,9 miljoen smartphonebezitters in Nederland (was 11,1 miljoen).

#

  • © 2006- 2019 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en duizenden liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top