Tweetweekoverzicht week 1 2018: Publiek Domeindag 2018, nieuwe regels en wetten, ereaders in 2017 & 2018 en Fire and Fury

vakblog tweetweekoverzicht
Elke week maak ik een tweetweekoverzicht waarin ik alsnog stil sta bij nieuws en interessante ontwikkelingen waar ik wel over getwitterd heb maar waar ik (nog) geen blogpost aan heb gewijd.

Publiek Domeindag 2018

Ook al duurt de bescherming van werken door het auteursrecht behoorlijk lang – 70 jaar tot na het overlijden van de maker – het blijft een tijdelijk iets. Elk jaar op 1 januari komen daardoor nieuwe werken in het publiek domein van makers die op die dag al minimaal 70 jaar dood zijn. Deze werken mogen dan vrijelijk gebruikt worden voor eigen doeleinden zonder dat er nog toestemming nodig is van die makers.

In Amerika is de duur van de auteursrechtelijke bescherming, dankzij aanvullende wetgeving, opgerekt tot 95 jaar waardoor pas in 2019 de eerste werken uit 1923 in het publiek domein zullen komen maar in Nederland zijn per 1 januari 2018 de werken van makers die overleden zijn in 1947 nu in het publiek domein. Dit jaar werd Publiek Domeindag voor het eerst ‘gevierd’ in Nederland en is er zelfs een eigen website waar je kunt zien om welke werken het nu gaat.

Nieuwe regels en nieuwe wetten

Elk jaar veranderen er op 1 januari regels en wetten en 2018 is zeker geen uitzondering. De Volkskrant vatte het even samen maar wat mij opviel was het verdwijnen van de (minimale) thuiskopievergoeding op lege cd’s en dvd’s (wie gebruikt die nog?) en de introductie van deze vergoeding op usb-sticks en wearables, zoals de Apple Watch.

Een volledig overzicht van de nieuwe vergoedingen die je op apparaten en media betaalt vind je op de site van de Stichting Thuiskopie maar je betaalt nu wat meer voor je smartphones en ereaders en minder voor laptops, computers en tablets.

Ereaders in 2017 en 2018

Goodereader.com kijkt terug op ontwikkelingen op het gebied van ereaders in 2017 en kijkt vooruit op 2018. Ereaders zijn – op zijn zachtst gezegd – geen hele spannende en innovatieve apparaten en de afgelopen 10 jaar zijn het telkens hele kleine stapjes vooruit geweest (en soms zelfs achteruit want waarom geen bladerknoppen meer, Kobo??).

Globaal gezien is vorig jaar de machtsposities van Amazon en Kobo alleen maar groter geworden. In landen waar Amazon actief is doen de Kindles het uitstekend terwijl Kobo, met o.a. de overname van Tolino en het uitbrengen van ereaders met grotere schermen daar tegenwicht aan blijft geven. Er zijn nog steeds andere partijen/merken actief op de ereadersmarkt zoals o.a. Bookeen, Icarus, Pocketbook, Nook en Onyx maar die mogen alle gerust tot de kleinere partijen gerekend worden.

In 2017 kwamen zowel Amazon als Kobo met speciale edities van hun bestaande ereaders die geoptimaliseerd zijn voor het lezen van digitale manga (een Paperwhite en Aura ONE met 32GB opslagruimte) maar die verschenen beide niet in Europa. Grotere schermen was ook een duidelijke trend en behalve de Aura ONE kwam zelfs Amazon voor het eerst in ruim 10 jaar met een ereader die een groter scherm had dan 6 inch: de nieuwe Kindle Oasis 2 die een 7 inch scherm heeft.

De Kindle Oasis 2 komt eveneens met meer opslag dan alle eerdere modellen want het standaardmodel beschikt over 8GB terwijl er ook een 32GB model is. Die opslagruimte is niet bedoeld voor manga maar voor audioboeken want Amazon introduceerde de mogelijkheid om ook audioboeken op je ereader te kunnen luisteren die naadloos afgewisseld en gesynchroniseerd kunnen worden met de Kindle boeken. Amazon is namelijk ook de eigenaar van Audible, een grote dienst van audioboeken. Tot mijn chagrijn is de Oasis 2 overigens nog steeds niet te bestellen in Nederland vanaf Amazon.de.

Ook Kobo is in 2017 in de luisterboekenbusiness gegaan. In o.a. Amerika, Canada, Engeland en Australië opende Kobo een eigen audioboekensite en je hebt geen kristallen bol nodig om te voorspellen dat er in de toekomst Kobo ereaders gaan komen die ook die audioboeken kunnen afspelen.

Nou wijken de Kobo diensten in Nederland af van wat er in de Engelssprekende landen wordt aangeboden (wij kennen geen Kobo Super Points – de Kobo airmiles van ebooks en audioboeken – terwijl die landen weer geen Kobo Plus hebben) en is het maar de vraag of Kobo hun audioboeken ooit in Nederland gaat aanbieden. En zelfs als dat wel indirect zou kunnen, zoals dat met Audible ook kan, is het maar de vraag of we die ereaders-met-audioboekenfunctionaliteit hier gaan zien.

Goodereader is er van overtuigd dat we in 2018 eindelijk de eerste apparaten met kleuren e-ink scherm gaan zien. Dat denk ik zelf ook wel maar ik verwacht geen Kindle of Kobo ereaders te zien met zo’n scherm. Amazon hoeft simpelweg niet te innoveren op die manier om nog steeds miljoenen Kindles te verkopen en bij Kobo zie je bij de Aura dat ze juist kiezen voor een iets minder goed scherm dan de voorganger om de kosten lager te houden (of de winstmarges te verhogen als je cynisch ingesteld bent).

In 2018 denk ik dat we een nieuwe, 4e generatie, versie van de Kindle Paperwhite gaan krijgen en het zou me niet verbazen als de Kindle Voyage gaat verdwijnen uit het assortiment. Het kan nog dat er een Kindle Voyage 2 komt ipv een Paperwhite 4 maar die kans acht ik een stuk kleiner.

Kobo zal, zoals bijna elk jaar, rond moederdag met een nieuw model komen en dat zal – gok ik – een Aura ONE Second Edition zijn met bluetooth functionaliteit (voor een hoofdtelefoon), 32GB opslag en een audioboekenspeler. Of die uberhaupt in Nederland zal uitkomen en/of enig nut zal hebben hier is de vraag maar dat zien we over 4 maandjes dan wel meteen. Zelf zou ik liever weer meer knoppen aan een Kobo ereader willen, zoals een fatsoenlijke resetknop en bladerknoppen, maar ik vrees dat Kobo daar niet meer naar terugkeert. Een belangrijke reden waarom ik de Oasis 2 ook wil aanschaffen …. als Amazon me dat in 2018 ook toestaat.

Fire and Fury

Het lijkt wel Pottermania voor volwassenen. Het boek van Michael Wolff over Donald Trump kreeg de allerbeste promotiecampagne die het had kunnen wensen: het Witte Huis probeerde de publicatie ervan te voorkomen en Trump verdedigt zich tegen de inhoud van het boek in een serie tweets die de geschiedenisboekjes gaan halen denk ik. De uitgever van het boek reageerde op de juridische druk van het Witte Huis door doodleuk het boek eerder te publiceren en afgelopen vrijdag liep het storm in de Amerikaanse boekwinkels.

Het staat, niet verrassend, wereldwijd op nummer 1 als Kindle editie bij Amazon en daar heb ik hem zelf ook vandaan gehaald. De bestseller van 2018 is nu al bekend.

In Nederland lijkt het succes overigens niet minder te zijn.

En stiekem vind ik het grappig om tweets voorbij te zien komen over hoe mensen pas over ruim een week het papieren boek kunnen ophalen bij de boekwinkel. Dan heb ik mijn ebook al uitgelezen.

En verder nog …

Stel me gerust eens een vraag die niet over ereaders gaat mensen! ;)

2 januari bleek Science Fiction Day te zijn. Nou is voor mij bijna elke dag SF dag maar leuk dat er één dag extra aandacht aan besteed wordt.

Het was aangekondigd en op 1 januari was het zo ver. Microsoft trekt de stekker uit hun muziekdienst Groove, al blijft de app wel werken met de muziek die je in je OneDrive account hebt staan.

Het blijft wel rommelen met muziekrechten en nu wordt Spotify beschuldigd van het niet betalen voor muziek die ze streamen.

Aan de andere kant hebben ze wel weer een nieuwe mijlpaal bereikt!
#

Juridische kwesties: Nieuwe privacywet voor bibliotheken en archieven

In Nederland treedt de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) op 25 mei 2018 in werking en vervangt dan de huidige Wet bescherming persoonsgegevens (Wbp). Wat betekent dit voor bibliotheken, archieven en erfgoedinstellingen? Hoe kunnen ze zich voorbereiden op de AVG?

De General Data Protection Regulation[1] (GDPR) is op gebied van privacywetgeving de grootste verandering in de Europese privacywetgeving in ruim twintig jaar. De Europese Unie wil burgers meer zeggenschap geven over hun eigen persoonlijke data en stelde daarom een nieuwe, strengere richtlijn op die vanaf volgend jaar in alle Europese lidstaten van kracht wordt.

In Nederland treedt de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) op 25 mei 2018 in werking en vervangt dan de huidige Wet bescherming persoonsgegevens (Wbp). Enerzijds versterkt de AVG de positie van personen wiens gegevens worden verwerkt met nieuwe privacyrechten en anderzijds krijgen organisaties die persoonsgegevens verwerken meer verplichtingen. De nadruk ligt, veel meer dan nu, op de verantwoordelijkheid van organisaties om te kunnen aantonen dat zij zich aan de wet houden.

De Autoriteit Persoonsgegevens ziet in ons land toe op de naleving van de privacywetgeving. Hoewel de AVG pas volgend jaar van toepassing is, begint de Autoriteit Persoonsgegevens nu al met de voorlichting[2]. Ook bibliotheken, archieven en erfgoedinstellingen zullen op tijd moeten beginnen met controleren en aanpassen van hun systemen en werkwijzen.

Toestemming vragen
De toestemming van gebruikers wordt belangrijker in de AVG. Er moet expliciet toestemming geven worden voor bijvoorbeeld het opnemen van gegevens in de leneradministraties. Hierbij moet ook uitgelegd worden wat toestemming precies betekent zodat een gebruiker weet wat er met zijn of haar gegevens gedaan wordt. Bibliotheken en alle andere organisaties moeten kunnen bewijzen dat ze geldige toestemming hebben gekregen. Vanzelfsprekend moet de eerder gegeven toestemming ook weer eenvoudig ingetrokken kunnen worden.

Privacy by default en by design
Welke gegevens mag je als bibliotheek of archief van een gebruiker vragen? Dat zijn zijn alleen die gegevens die nodig zijn om gebruik te kunnen maken van je diensten. Daarnaast moet de gebruiker weten welke gegevens verzameld worden, waarvoor dat nodig is en of er ook diensten afgenomen kunnen worden als bepaalde gegevens niet verstrekt worden. Oftewel, elke bibliotheek en elke organisatie zal moeten aantonen dat ze het absolute minimum aan persoonsgegevens verzamelen voor specifieke doeleinden (privacy by default). Later bedenken dat die gegevens ook handig zijn voor een nieuw doel, zoals een mailinglijst bijvoorbeeld, mag dus niet. Bij het ontwerpen van producten en diensten moet daarom de bescherming van persoonsgegevens ‘ingebouwd’ worden (privacy by design) zodat dit ook geborgd is.

Recht op inzage, wijziging of verwijdering
Gebruikers hebben ook onder de Wbp al recht op inzage in hun persoonsgegevens (en om die te kunnen aanpassen en verwijderen) maar in de AVG worden deze rechten versterkt. Organisaties moeten gebruikers faciliteren in het kunnen inzien, corrigeren of verwijderen van (delen van) hun persoonsgegevens. Daarnaast moeten ze inzicht geven in de wijze waarop er omgegaan wordt met deze gegevens.

Dit betekent dat gebruikers moeten kunnen vragen met welke gegevens ze in de systemen van bibliotheken staan, wat er allemaal nog meer bewaard wordt in combinatie met die gegevens (de leengeschiedenis?) en dat desgewenst gegevens aangepast of verwijderd worden. Dit moet eenvoudig en kosteloos geregeld worden door bibliotheken en alle andere organisaties.

Het recht van de gebruiker
Hoe zullen gebruikers met hun nieuwe privacyrechten omgaan? Dat gaan we volgend jaar pas echt merken maar eerder dit jaar vroeg een gebruiker al om zijn geboortedatum te verwijderen uit het bibliotheeksysteem waar hij ingeschreven stond. Om gebruik te maken van de dienstverlening hoeft de bibliotheek immers alleen maar te weten of hij ouder danwel jonger is dan 18 jaar. Bibliotheken en archieven zullen volgend jaar met een duidelijk antwoord moeten komen op deze vraag.

Veilig bewaren en gebruiken
Persoonsgegevens mogen niet langer dan strikt noodzakelijk worden bewaard. Dat klinkt logisch maar in de praktijk worden gegevens vaak langer bewaard dan nodig is omdat iemand ze handmatig moet verwijderen. Of nog erger, omdat die gegevens later gebruikt worden om bijvoorbeeld oud-leden aan te schrijven voor een reclamecampagne.

Het gaat ook niet alleen om gegevens in de lenersadministratie. Ook ogenschijnlijke ‘triviale’ verwerkingen zoals die voor de personeelsadministratie, het interne smoelenboek of een nieuwsbrief moeten gedocumenteerd en weer tijdig verwijderd worden als het niet meer van toepassing is.
De gegevens moeten daarnaast veilig worden opgeslagen. Niet elke medewerker kan en mag inzage hebben in alle gegevens van een lener en er moet gekeken worden om dit zo anoniem mogelijk te maken in de systemen. Een voorbeeld kan zijn om te werken met een lenersnummer zodat niet de persoonsgegevens zelf op de bonnetjes van uitleenautomaten te zien zijn.

Bewerkersovereenkomsten
Nu worden lang niet alle persoonsgegevens van gebruikers in eigen systemen verwerkt en opgeslagen. Bibliotheken, archieven en andere instellingen hebben vaak te maken met leveranciers van administratieve systemen. Er moeten goede afspraken gemaakt worden met die leveranciers aangezien uiteindelijk de instellingen zelf aansprakelijk zijn als leveranciers niet correct omgaan met persoonsgegevens. Deze afspraken moeten vastgelegd worden in een bewerkersovereenkomst waarbij dus de leverancier moet aantonen dat hij voldoet aan de eisen die in de AVG genoemd worden.

Overigens geldt dit niet voor administratieve systemen maar is het ook van toepassing op een deel van de digitale informatiebronnen die door de bibliotheken aangeboden worden. Als deze een (profiel)functionaliteit hebben voor bijvoorbeeld gepersonaliseerd zoeken dan is de kans groot dat ze onder de regels van de AVG vallen en zullen bibliotheken ook met deze leveranciers bewerkersovereenkomsten moeten afsluiten.

Wat als het fout gaat?
Als het onverhoopt toch fout gaat en gevoelige gegevens uitlekken, dan hangt het van de ernst van het geval af wat er moet gebeuren. Sowieso moeten alle incidenten geregistreerd worden maar liggen de gevoelige persoonsgegevens van gebruikers echt op straat? Dan moet dat gemeld worden aan de AP. Als de instelling niet kan aantonen dat het de zaken op orde heeft dan ligt een potentiële boete van maximaal 20 miljoen in het vooruitzicht.

Zo heet zal die soep niet gegeten worden, vermoed ik. De AVG benadrukt het informeren en faciliteren van gebruikers over hun rechten (informatieplicht). Zolang een bibliotheek, archief of brancheorganisatie kan aantonen serieus bezig te zijn met de privacy van hun gebruikers zal het met de boetes wel meevallen.

Eén van de manieren om aan te tonen dat dit onderwerp serieus genomen wordt is het vrijwillig aanstellen van een functionaris voor de gegevensbescherming (FG). Het wordt wettelijk verplicht door de AVG voor organisaties die op grote schaal persoonsgegevens verwerken maar het is ook een prima manier om kritisch naar je huidige processen te kijken en vast te stellen hoe er aan de AVG voldaan kan worden.

[1] EUR-Lex (2016, mei). Verordening (EU) 2016/679 van het Europees Parlement en de Raad. Geraadpleegd op 5 augustus 2017, van https://goo.gl/WGzL6i

[2] Autoriteit Persoonsgegevens (2017, april). Voorbereiding op de AVG. Geraadpleegd op 5 augustus 2017, van https://goo.gl/AJUiNo

Deze Juridische kwesties is ook gepubliceerd in IP 6 (2017).

#

watstemthetparlement stemgedrag

Zoek naar het stemgedrag van politieke partijen met de Watstemthetparlement zoekmachine

Natuurlijk kun je naar de beloftes van de lijsttrekkers van de politieke partijen luisteren in de aanloop naar de verkiezingen op 15 maart. Maar als je liever daden dan woorden hebt, dan kun je in de Watstemthetparlement zoekmachine eenvoudig een overzicht krijgen van het stemgedrag van de politieke partijen. Zodat je kunt uitzoeken hoe ze daadwerkelijk denken over de thema’s die jij belangrijk vindt.

Lastig kiezen

Misschien ligt het aan mij. Ik erger me namelijk elke vier jaar helemaal kapot aan de verkiezingscampagnes van de tientallen politieke partijen (en partijtjes) waarin politici en partijprogramma’s gouden bergen beloven voor de komende vier jaren.

Zolang je maar op ze stemt natuurlijk.

Ineens komen de principes en idealen weer uit de ijskast waar ze de afgelopen vier jaren ingezeten hebben en worden die door de lijsttrekkers gebruikt om elkaar tijdens debatten om de oren te slaan.

Maar wat heb je nou als kiezer concreet aan die standpunten, meningen en ‘visies’? Leuk al die plannen maar we weten allemaal dat de partij waar jij op gaat stemmen nooit in een positie gaat komen om eenzijdig die plannen uit te gaan voeren. Want hoe groot wordt die partij? Komen ze in de regering of in de oppositie terecht? Waar moeten ze concessies doen of zelfs volledig terugkeren op eerder gedane verkiezingsbeloftes? Wat is de kans dat de door jou gekozen partij ook echt aan de slag gaat met de onderwerpen die jij belangrijk vindt?

Niet groot denk ik.

En dan kun je natuurlijk pal gaan staan achter de partij waar je al jaren op stemt. Of die ene lijsttrekker die zo sympathiek overkomt. Of die ene (splinter)partij die jou nog niet ernstig teleurgesteld heeft. Dat is jouw keuze en dat moet je vooral zelf weten.

Zelf luister ik niet naar beloftes die politici hoogstwaarschijnlijk toch niet kunnen waarmaken maar kijk ik liever naar hoe politieke partijen in het verleden daadwerkelijk gehandeld en gestemd hebben bij moties, amendementen en wetsvoorstellen over de onderwerpen die ik belangrijk vind. Over de jeugdwet van 2014 bijvoorbeeld omdat ik daar de consequenties daarvan van dichtbij zie. Over de bibliotheekwet van 2015. Maar ook over thema’s als TTIP, auteursrecht, privacy en bescherming van persoonsgegevens waar de Stemwijzer het niet over heeft en die ik tijdens de debatten niet voorbij hoor komen.

Stemgedrag, of watstemthetparlement?

Dat stemgedrag kun je, dankzij de Correspondent en een informaticus van de Universiteit van Amsterdam, heel mooi bekijken in de Watstemthetparlement zoekmachine. Hierin zijn alle moties, amendementen en wetsvoorstellen vanaf 1995 doorzoekbaar gemaakt.

watstemthetparlement stemgedrag

Meer dan 40.000 stemmingen zijn ontsloten waarbij je kunt zoeken op trefwoorden naar de onderwerpen die jij belangrijk vindt. Behalve de zoekresultaten van de individuele stemmingen worden ook de statistieken getoond van de tien partijen die tijdens Rutte II in de kamer zaten (minus de splinterpartijen). Bij de statistieken krijg je te zien hoe vaak een partij voor gestemd en tegen gestemd heeft, en hoe vaak ze de indiener of mede-indiener waren. Hier kun je de zoekresultaten ook weer op filteren zodat je net zo ver kunt inzoomen op een thema als je wilt.

Voorbeeldje

watstemthetparlement stemgedrag

Privacy, en vooral hoe er met de verwerking van persoonsgegevens wordt omgegaan, vind ik een belangrijk punt. Historisch stemgedrag is nauwelijks relevant voor dit onderwerp en dus beperk ik me tot de regeerperiode Rutte II van de afgelopen vier jaren.

Bij het zoeken moet je zoektermen die uit meer dan 1 woord bestaan tussen haakjes zetten om die termen ook in die exacte volgorde terug te vinden [1]. Je kunt vervolgens o.a. de sorteervolgorde van de zoekresultaten instellen [2], specifieke soorten stemmingen (moties, amendementen of wetsvoorstellen eruit filteren [3] en dus kiezen uit welke regeerperiodes je de resultaten wilt laten meetellen [4]. De zoekresultaten worden meteen aangepast als je deze filters en opties wijzigt dus je kunt op die manier ook variëren in de zoekactie om het aantal gevonden stemmingen te beïnvloeden.

Als je zoekt op “verwerking van persoonsgegevens” vind je 16 stemmingen en zie je bij de statistieken dat alle partijen overwegend voor stemmen maar zelden of nooit een stemming hierover ingediend hebben. Dat zegt allemaal nog niets natuurlijk want het hangt erg van (de formulering van) de motie, het amendement of het wetsvoorstel af of juist voor- of tegenstemmen overeenkomt met jouw eigen standpunt.

Daarvoor moet je dus doorklikken op de stemming zelf. Ze worden allemaal in een resultatenlijst weergegeven [5] waarin o.a. een samenvatting van de stemming en de velden uit de statistieken (voorstanders, tegenstanders, indiener en mede-indiener) opgenomen zijn.

watstemthetparlement wsob stemgedrag

Even een ander voorbeeldje van de “Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen” om dat van dichterbij te bekijken. Er zijn een aantal categorieën gekoppeld met kleurtjes zodat je snel ziet om wat voor type stemming het gaat en of het resultaat aangenomen of verworpen is. Te zien is dat PvdD, SGP en SP tegen waren en alle andere partijen voorstanders waren van deze bibliotheekwet.

Klik je op dit blok dan wordt je doorverwezen naar een iets uitgebreidere samenvatting en uiteindelijk het Kamerstuk en de Handelingen van alle stemmingen rondom dat kamerstuk inclusief alle details.

Goed, het is nog steeds een aardige klus om op die manier een enigszins compleet beeld te vergaren van het stemgedrag van een partij en hoe deze denkt over de voor jou belangrijke thema’s, maar het is in elk geval wel gebaseerd op de feiten. En daar heb je mijns inziens meer aan bij het maken van een keuze dan de talloze beloftes die door de heren en dames politici gedaan worden.

#

  • © 2006- 2019 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en duizenden liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top